Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-30T19:38:36.388227+00:00

КъэбарышӀур: КъэбарышӀур Лука къызэриӀотагъэр

КъэбарышӀур: КъэбарышӀур Лука къызэриӀотагъэр

1. КъэбарышӀур Лука къызэриӀотагъэр

КъэбарышӀур Лука къызэриӀотагъэр

КъэбарышӀур Лука къызэриӀотагъэр

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

АПЭРЭШЪХЬ

КЪЭБАРЫШӀУР ЛУКА КЪЫЗЭРИӀОТАГЪЭР

Мы тхылъыр зыкӀэстхыгъэр

1^1Хъугъэ-шӀагъэхэу тапашъхьэ щыхъугъэхэм якъэбархэр атхыжьынхэу цӀыфыбэхэр пылъыгъэх. 2Ахэмэ атхыгъэхэр цӀыфхэу а Ӏофхэр ублапӀэм щегъэжьагъэу нэкӀэ зылъэгъугъэхэмрэ Тхьэм игущыӀэхэм афэлэжьагъэхэмрэ къызэрэтаӀотэжьыгъэхэм атетэу ары. 3Аущтэу сэри мы хъугъэ-шӀэгъэ Ӏоф пстэуми яублапӀэ щегъэжьагъэу сыфэсакъыпэу зысэгъэунэфым, о, лъытэныгъэ зифэшъошэ Теофил[*], зэкӀэлъыкӀоу пфэстхынхэу тесыубытагъ,+
4о узфагъэсагъэхэм яшъыпкъагъэ пшӀэным пае.

УмэхъэкӀо Иуан къызэрэхъущтыр мэлэӀич ДжэбраӀил къызэриӀуагъэр

5Иудей хэкум[*] ипачъыхьэ Ирод[*] имафэхэм Зэчрей зыцӀэ дин пащэ горэ щыӀагъ. Ар АбиекӀэ заджэхэрэ дин пэщэ купым хэтыгъ. Ишъхьэгъусэ Елизабетэ Хьарунэ къытекӀыгъэ цӀыфхэм ащыщыгъ+. 6ТӀуми Тхьэу ЗиусхьанымкӀэ шъыпкъагъэ яӀэу, иунашъохэмрэ ихабзэхэмрэ атетхэу, зэрагъэмысэнхэ Ӏоф зи амышӀэу псэущтыгъэх+. 7Лъфыгъэ яӀагъэп, сыда пӀомэ, Елизабетэ сабый хэкӀыщтыгъэп, тӀури аныбжьыкӀэ хэкӀотэгъагъэх+. 8Зэчрей зыхэт дин пэщэ купым Тхьэм иунэшхо щылэжьэнэу ичэзыу къызынэсым, Тхьэм ыпашъхьэ Зэчрей дин пэщэ Ӏоф щишӀэу ыублагъ. 9Дин пащэхэм яхабзэ тетэу пхъэдз зырадзэм, Зиусхьаным иунэшхо кӀоцӀ чӀэхьанышъ, мэ ӀэшӀу зыпихырэ уцыр Тхьэм пае ыгъэстынэу Зэчрей къытефагъ+. 10Уцыр зыщагъэстын фэе сыхьатыр къэсыгъ. Зэчрей уцыр егъэстыфэ, зэкӀэ цӀыфхэр Тхьэм иунэшхо щагу Тхьэм щелъэӀущтыгъэх+.

11Джащыгъум уц гъэстыпӀэм иджабгъукӀэ щытэу, Зиусхьаным имэлэӀич Зэчрей къыщыфэлъэгъуагъ+. 12Зэчрей ар зелъэгъум, къащти, щынэгъэшхо хэфагъ. 13Джащыгъум мэлэӀичыр къыдэгущыӀагъ: – Укъэмыщт, Зэчрей. УилъэӀу Тхьэм къызэхихыгъ. Уишъхьэгъусэ Елизабетэ къо къыфэхъущт, ащи Иуан цӀэу о фэуусыщт+. 14Ар оркӀэ гушӀогъошхорэ тхъэгъошхорэ хъущт, ар къызэрэхъугъэм пае, цӀыфыбэхэри гушӀощтых. 15ЗиусхьанымкӀэ лӀышхощт, сэнэпсымрэ узгъэутэшъощт шъонымрэ яшъощтэп, янэ ышъо зыхидзагъэм щегъэжьагъэуи Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ инэу ыгу илъыщт+. 16Израиль цӀыфыбэхэри Зиусхьанэу я Тхьэ игъогу къытыригъэхьажьыщтых. 17Пегъымбар Иляс[*] ыгу Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ зэрилъыгъэм фэдэу, ащ ыгу илъэу, Иляс кӀуачӀэ зэриӀагъэм фэдэуи кӀуачӀэ иӀэу, Зиусхьаныр къэкӀоным ыпэкӀэ, ар къэкӀощт. Тыхэмрэ къохэмрэ агухэмкӀэ зэфэгъэзагъэхэу ышӀыщтых, Тхьэм емыдэӀухэри шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфхэм ягъогу тыригъэхьащтых. Аущтэу Зиусхьаным фэшъошэ лъэпкъ хъунэу ащ израиль лъэпкъыр ыгъэхьазырыщт+.

18– Ар зэрэшъыпкъэр сыдэущтэу сшӀэщта? – риӀуагъ Зэчрей мэлэӀичым. – Сэ лӀыжъы сыхъугъ, сишъхьэгъуси ыныбжькӀэ хэкӀотагъ+.

19– Тхьэм ыпашъхьэ ит мэлэӀич ДжэбраӀилыр сэры, – къыриӀожьыгъ мэлэӀичым. – Мы къэбарышӀур осӀоным пае, сыкъыбдэгущыӀэнэу Тхьэм сыкъыгъэкӀуагъ+. 20Джы сэ къыосӀуагъэр пшӀошъ хъугъэпышъ, а зыфэсӀогъэ Ӏофхэр охъухэфэ, умыгущыӀэшъоу, бзакоу ущыӀэщт. Игъо къызысыкӀэ, ахэр къэхъунхэ фае.

21Зэчрей Тхьэм иунэшхо къызэрэчӀэмыкӀыжьырэр цӀыфхэм агъэшӀагъоу ащ нэсыфэ ежэщтыгъэх. 22ЕтӀанэ Зэчрей Тхьэм иунэшхо къызычӀэкӀыжьым, цӀыфхэм къадэгущыӀэн ылъэкӀыгъэп. Джащыгъум Тхьэм иунэшхо зыгорэ къызэрэщыфэлъэгъуагъэр къашӀагъ. Зэчрей зыфаер ыӀэхэмкӀэ къагуригъаӀоу, бзакоу къэнагъ.

23Тхьэм иунэшхо Ӏофэу щишӀэщтыгъэхэм ямафэхэр зытекӀыхэм, Зэчрей иунэ ыгъэзэжьыгъ. 24Бэ темышӀэу ишъхьэгъусэ Елизабетэ ышъо сабый хидзагъ, мэзитфырэ цӀыфмэ къахэхьагъэп. 25«Зиусхьаным мыр сэ къысфишӀагъ. Мы мафэхэм ынэшӀу къысщифэу, цӀыфмэ апашъхьэ симыгъуагъэ щыстырихыгъ», – ыӀощтыгъ ащ+.

МэлэӀичэу ДжэбраӀил Исус къызэрэхъущтыр Мерэм къызэрэриӀуагъэр

26Елизабетэ зылъэрмыхьэр мэзих хъугъэу Тхьэм имэлэӀич ДжэбраӀил Галилей хэкум[*] щыщэу, къалэу Назарет[*] къыгъэкӀуагъ+. 27Ар къызфигъэкӀуагъэр Мерэм зыцӀэ пшъашъэр ары. Юсыфэу пачъыхьэ Даутэ къытекӀыгъэ цӀыфхэм ащыщым а Мерэм къыщэнэу ыгъэнэфэгъагъ. 28Мерэм зыдэщыӀэм мэлэӀичыр къакӀуи, къыӀуагъ: – ГушӀо, о Тхьэм ынэшӀу зыщифагъэр, Зиусхьаныр уигъусэ!

29МэлэӀичым къыӀуагъэм Мерэм лъэшэу гузэжъогъу хидзагъ, а шӀуфэс гущыӀэу къыриӀуагъэм къикӀырэми егупшысагъ.

30– Укъэмыщт, Мерэм, – къыриӀуагъ ащ мэлэӀичым, – Тхьэм ынэшӀу къыпщифагъ. 31О пшъо сабый хидзэнышъ, къо къыпфэхъущт. Ащ Исус[*] цӀэу о фэуусышт+. 32Ар цӀыфышхо хъущт, анахь Лъагэм ы КъокӀи еджэщтых. Я Тэшхо пачъыхьэ Даутэ итӀысыпӀэ лъапӀэ Зиусхьан Тхьэм ащ къыритыщт,+
33мыкӀодыжьын тетыгъуи Якъубэ илъэпкъ фыриӀэщт. Итетыгъошхуи егъэшӀэм кӀэух иӀэщтэп+.

34– Ар сыдэуштэу хъуна? – еупчӀыгъ Мерэм мэлэӀичым. – Сэ сыпшъэшъэ дэмыкӀу.

35– Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ къыпфехыщт, анахь Лъагэм ыкӀуачӀи уигъусэщт, – къыриӀожьыгъ мэлэӀичым. – Арышъ, кӀэлэ лъапӀэу къэхъущтым Тхьэм ы КъокӀэ еджэщтых+. 36Мары, уиблэгъэ Елизабетэу сабый зыхэмыкӀынэу зыфаӀощтыгъэм ижъышъхьэм ышъо сабый хидзагъэу, джы яхэнэрэ мазэм ит; 37сыда пӀомэ, Тхьэм ымылъэкӀын Ӏоф зи щыӀэп+.

38– Мары, сэ Зиусхьаным сыриӀорышӀ, – къыӀуагъ Мерэм. – О зэрэпӀуагъэм тетэу къысэрэхъулӀ. ЕтӀанэ мэлэӀичыр, Мерэм къыгъани, ӀукӀыжьыгъ.

Мерэм Елизабетэ дэжь зэрэкӀуагъэр

39А мафэхэм Мерэм зигъэхьазыри, Ӏошъхьэ хэкум щыщэу Иудэ текӀыгъэ лӀапкъор зыдэс къуаджэм псынкӀэу кӀуагъэ. 40А къуаджэм зынэсым, Зэчрей иунэ Мерэм ихьи, Елизабетэ шӀуфэс рихыгъ. 41Елизабетэ Мерэм ишӀуфэс гущыӀэ зызэхехым, сабыеу ышъо хэлъым зыкъыгъэхъыягъ. Джащыгъум Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ Елизабетэ ыгу инэу илъ хъугъэ, 42Елизабети мэкъэшхокӀэ къыӀуагъ: – Бзылъфыгъэ пстэумэ анахьи Тхьэм ынэшӀу о нахь къыпщифагъ, о ппкъы къыхэкӀыщт сабыими Тхьэм ынэшӀу къыщифагъ. 43Сэ сыхэт, си Зиусхьан янэ садэжь къэкӀонэу? 44О уишӀуфэс гущыӀэ сэ стхьакӀумэ къызынэсым, сшъо хэлъ сабыим гушӀуагъокӀэ зыкъыгъэхъыягъ. 45Зиусхьаным къыриӀуагъэр къехъулӀэнкӀэ зышӀошъ хъугъэр гъогу мафэ теуцуагъ!

Зиусхьаным Мерэм щытхъушхо зэрэфишӀыгъэр

46ЕтӀанэ Мерэм къыӀуагъ:

– Сэ спсэкӀэ Зиусхьаным илъэгагъэ щытхъушхор фэсэшӀы,+

47сымыкӀодэу сыкъэзгъэнэжьырэ Тхьэм инэу сегъэгушӀо,+

48сыда пӀомэ, Зиусхьаныр иӀорышӀэ тхьамыкӀэ нэшӀукӀэ къеплъыгъ. Мары, джы щегъэжьагъэу лъэхъан пстэуми яцӀыфхэм сэ гъогу мафэ сытеуцуагъэу аӀощт,+

49сыда пӀомэ, ЛъэкӀышхо ЗиӀэм Ӏоф гъэшӀэгъонхэр къысфишӀагъэх. Ежь ыцӀэр ары лъапӀэр+.

50ШӀолӀыкӀ ежь фызиӀэ цӀыфхэм гукӀэгъу афешӀы Тхьэм, ятэ щегъэжьагъэу ыкъо нэс+.

51Ӏоф гъэшӀэгъонхэр ыӀэкӀэ ыгъэхъагъэх, пэгагъэ зыгу илъхэр зэбгырифыгъэх.

52Тетыгъо зиехэр ятӀысыпӀэхэм къаридзыхыгъэх, пэгагъэ зыгу имылъхэр къыӀэтыгъэх+.

53ЩыкӀагъэ зиӀэхэм тынышӀухэр аритыгъ, ау байхэр ӀэнэкӀхэу къыгъэнагъэх+.

54-55ИӀорышӀэу израиль лъэпкъым лъэплъэ. Тятэшхохэр къызэригъэгугъагъэхэм атетэу, Ибрахьимэрэ ащ къытекӀыгъэ цӀыфхэмрэ гукӀэгъу афишӀыныр ыгу илъ зэпыт+.

56Елизабетэ дэжь Мерэм мэзищэ щыӀагъ, етӀанэ ядэжь ыгъэзэжьыгъ.

УмэхъэкӀо Иуан къызэрэхъугъэр

57Елизабетэ илъфэгъу мафэ къэси, къо къыфэхъугъ. 58Игъунэгъухэмрэ иблагъэхэмрэ Зиусхьаным гукӀэгъушхо ащ къызэрэфишӀыгъэр зызэхахым, Елизабетэ фэгушӀуагъэх.

59Яенэрэ мафэм сабыир сунэт ашӀынэу зызэрэугъоихэм, тым ыцӀэкӀэ еджэнхэу, Зэчрей фаусынэу фэягъэх+. 60Ау сабыим янэ афидагъэп. – Хьау, ащ Иуан ыцӀэщт, – ыӀуагъ.

61– О уиблагъэхэм зи ахэтэп ащ фэдэ цӀэ зиӀэ, – къыраӀожьыгъ ахэмэ.

62Ащ нэуж сабыим ятэ ӀэкӀэ зэхырагъэшӀыкӀызэ, цӀэу фиусынэу зыфаемкӀэ еупчӀыгъэх. 63Ащ пхъэмбгъу цӀыкӀу къахьынэу агуригъэӀуагъ. Ар къызахьым, ащ тыритхагъ: – Ащ ыцӀэщтыр Иуан. Ахэмэ зэкӀэми ар агъэшӀэгъуагъ. 64Ардэдэм ыбзэ къытӀупщыжьыгъ, Тхьэм щытхъу фишӀэзэ, къэгущыӀэжьыгъ. 65Гъунэгъухэу къегъэтӀысыкӀыгъэхэр зэкӀэ щынэгъошхом хэфагъэх, Иудей Ӏошъхьэ хэкум тыдэкӀи а пстэури зэкӀэ щызэлъашӀагъ. 66А Ӏофхэр зэхэзыхыгъэ пстэуми ахэр агухэм раубытагъэу аӀощтыгъ: – Мы сабыир сыд фэдэ хъущта? Сыда пӀомэ, Зиусхьаным ынэшӀу ащ къыщифагъ.

Зэчрей ыгу Тхьэм къырилъхьэгъэ гущыӀэхэр къызэриӀуагъэхэр

67Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ сабыим ятэу Зэчрей ыгу инэу илъ хъуи, мы гущыӀэхэр къыригъэӀуагъэх:

68– Зиусхьанэу Израиль и Тхьэ щытхъушхор ий, сыда пӀомэ, ицӀыф лъэпкъэу Израиль нэшӀукӀэ къеплъи, шъхьафитыныгъэ къыритыгъ+.

69Тхьэм ежь фэӀорышӀэрэ пачъыхьэ Даутэ къытекӀыгъэ цӀыфхэм ащыщэу лъэкӀышхо зиӀэу, тымыкӀодэу тыкъэзгъэнэжьыщтыр къытфигъэкӀуагъ,+

70пасэм щегъэжьагъэу ипегъымбар лъапӀэхэм агухэм къарилъхьи, къызэраригъэӀуагъэм фэдэу.

71Ащ типыйхэм тащиухъумэу, тымыкӀодэу тыкъыгъэнэжьыщт, тызыуджэгъухэрэми тыкъаӀэкӀихыжьыщт+.

72Аущтэу Тхьэм тятэжъышхохэм гукӀэгъушхо къафешӀы, зэзэгъыныгъэ лъапӀэу ежьыррэ тятэжъышхоу Ибрахьимэрэ азыфагу гущыӀэ пытэкӀэ дилъхьагъэри егъэцакӀэ+.

73А гущыӀэ пытэр мыры:+

74Тэ типыйхэм тыкъаӀэкӀихыжьыщт, щынагъуи тыгухэм арымылъэу, ежь тыфэлэжьэныр тигъэлъэкӀыщт,

75Ежь ыпашъхьэ тигъашӀэкӀэ гукъэбзагъэрэ шъыпкъагъэрэ тиӀэхэзэ.

76ЕтӀанэ Зэчрей къыпигъэхъожьыгъ: – О сикӀал, анахь Лъагэм урипегъымбарэу аӀощт, сыда пӀомэ, Зиусхьаным игъогу бгъэпсынэу ежь ыпэ укӀощт+.

77О Зиусхьаным ицӀыф лъэпкъ ебгъэшӀэщт, япсэкӀодхэр зэрафигъэгъухэрэмкӀэ ахэр мыкӀодхэу, Тхьэм къызэригъэнэжьхэрэр+.

78Ти Тхьэ гукӀэгъоу иӀэр ины. Ар къыкъокӀырэ тыгъэм фэдэу уашъом къикӀэу къытфэкӀощт,+

79лӀэныгъэм ищынагъо хэтхэмрэ шӀункӀым хэтхэмрэ атепсэным паий, мамырныгъэ гъогум тытыригъэхьаным паий+.

80Сабыим зыкъыӀэтыгъ, ыгуи ыпси хэхъуагъ. Израиль цӀыфмэ апашъхьэ къызщихьащт мафэм нэс шъоф нэкӀым щыӀагъ+.

ЯТӀОНЭРЭШЪХЬ

Исус къызэрэхъугъэр

(Маттэ 1:18-25)

2^1•А мафэхэм Рим къэралыгъошхом зэкӀэ ис цӀыф пстэуми япчъагъэ алъытэнхэу, ацӀэхэр атхынхэу кайсар Аугуст[*] унашъо къыдигъэкӀыгъ+. 2Мыр апэ дэдэу цӀыфхэр зыщалъытагъэхэр ары. Ар зыхъугъэр Сирие хэкум[*] иӀэшъхьэтет Квириный зыцӀэм илъэхъан ары. 3Арыти, хэтрэ цӀыфи ежь ыцӀэ аригъэтхыным пае, ятэ-янэхэр зыщыщ къалэм кӀуагъэ.

4Аущтэу Юсыф пачъыхьэ Даутэ къытекӀыгъэ цӀыфхэм зэращыщым пае, Галилей хэкум ит къалэу Назарет дэкӀи, Даутэ икъалэу Иудей хэкум ит Бет-Лэхьэм[*] дэкӀоягъ+.

5Юсыф заригъэтхыным пае, къыщэнэу ыгъэнэфэгъэгъэ Мерэмэу сабыир зышъо хэлъыр игъусэу, Бет-ЛэхьэмкӀэ дэкӀоягъ. 6Ащ щыӀэхэу, лъфэгъу мафэр къэсыгъ. 7Джащыгъум Мерэм ыкъоу щыпэлъфыр къыфэхъугъ, хъэдэным кӀоцӀищыхьи, былымхэр зычӀэт цощым ит шхынлъэм дилъхьагъ, сыда пӀомэ, хьакӀэщым чӀыпӀэ нэкӀ иӀэжьыгъэп.

МэлэӀичыр мэлэхъохэм къазэрэфэлъэгъуагъэр

8А Ӏэгъо-благъом мэлэхъо заулэ ямэлхэм апэсхэу чэщым губгъом итыгъэх. 9Тхьэм имэлэӀич горэ ахэмэ къафэлъэгъуагъ. Зиусхьаным инэфынэ гъэшӀэгъон мэлахъохэр къызеуцухьэм, ахэр лъэшэу щтагъэх+. 10Ау мэлэӀичым къариӀуагъ: – Шъумыщын, ау шъукъэдаӀу! ЗэкӀэ шъулъэпкъ пае къэбар гушӀогъошхо къышъосӀощт: 11Шъуи КъэгъэнэжьакӀо Даутэ икъалэ[*] непэ къыщыхъугъ, ар Зиусхьанэу Христос ары+. 12Мыр шъоркӀэ нэшанэ хъущт: сабыир хъэдэным кӀоцӀыщыхьагъэу, шхынлъэм дэлъэу къэжъугъотыщт+.

13ЕтӀанэ ошӀэ-дэмышӀэу мэлэӀичым дэжь уашъом щыщэу мэлэӀич купышхо къыщылъэгъуагъ. Тхьэм щытхъушхо фашӀэу моущтэу къаӀуагъ:+

14– Щытхъушхор уашъомкӀэ Тхьэм ий, чӀылъэмкӀэ цӀыфхэу Тхьэр разэ зыфэхъухэрэм гупсэфыр яй!+

15МэлэӀичхэр ӀукӀыжьхи, уашъом зыдэкӀоежьхэм, мэлахъохэм зэраӀожьыгъ: – Зиусхьаным зикъэбар къытигъэӀугъэ хъугъэ-шӀагъэр тлъэгъунэу Бет-Лэхьэм тыжъугъакӀу.

16Арыти, Бет-Лэхьэм псынкӀэу кӀохи, Мерэми Юсыфи шхынлъэм дэлъ сабыйри къагъотыгъ. 17Ахэр залъэгъухэм, мэлэӀичым сабыим ехьылӀагъэу къариӀуагъэхэр аӀотэжьыгъэх. 18Мэлахъохэм къаӀуагъэхэр зэхэзыхыгъэ цӀыф пстэуми агъэшӀэгъуагъ. 19Ау Мерэм мы Ӏофхэр зэкӀэ ыгу риубытэхи, ягупшысагъ+. 20Мэлахъохэм зэхахыгъэ пстэумрэ алъэгъугъэ пстэумрэ апае Тхьэр агъэлъапӀэзэ, щытхъу фашӀызэ, агъэзэжьыгъ. МэлэӀичым къызэрариӀуагъэм тетэу зэкӀэри хъугъэ.

Юсыфрэ Мерэмрэ сабыеу Исус Зиусхьаным ыпашъхьэ зэрэрахьагъэр

21Мэфий тешӀагъэу сабыир сунэт ашӀын фаеу зэхъум, Мерэм ышъо хидзэным ыпэкӀэ, мэлэӀичым ащ къызэрэриӀогъагъэм тетэу Исус фаусыгъ+.

22Пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ иунашъо тетэу[*] Юсыфрэ Мерэмрэ зызщагъэкъэбзэжьын фэе мафэхэр зыблэкӀхэм, сабыир Зиусхьаным ыпашъхьэ рахьаным пае, Ерусалим ахьыгъ, 23мы унашъоу Зиусхьаным ихабзэ итым тетэу[*]: «Хэтрэ хъулъфыгъэ щыпэлъфыр Зиусхьаным иен фае»+. 24Ащ нэмыкӀэуи Ерусалим зыкӀэкӀуагъэхэр Зиусхьаным иунашъо тетэу[*], ежьхэр къабзэ хъунхэм пае, «губгъо тхьэркъо цӀыкӀуитӀу е тхьэркъо щыритӀу» къурмэныпхъэу ахьыныр ары.

25А мафэхэм Симеон зыцӀэ лӀы горэ Ерусалим дэсыгъ. Ар шъыпкъагъэ зиӀэу, Тхьэм шӀолӀыкӀ фызиӀэ лӀыгъ. Израиль игукъао Тхьэм тырихыжьыным ежэщтыгъ. Тхьэм ы Псэ ЛъапӀи ыгу илъыгъ. 26Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ Симеон зэхыригъэшӀыкӀыгъагъ, Зиусхьаным дэжь къикӀын фэе Христос[*] ылъэгъуным ыпэкӀэ, лӀэныгъэр къызэрэлъымыӀэсыщтыр. 27Аущтэу Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ Симеон Тхьэм иунэшхо чӀищагъ. Тэурат хабзэм иунашъо тетэу, сабыир Тхьэм ыпашъхьэ рахьаным пае янэрэ ятэрэ сабыеу Исус Тхьэм иунэшхо къызычӀахьэм, 28Симеон сабыир ӀаплӀыкӀэ къышти, мы гущыӀэхэр ыӀохэзэ, Тхьэм щытхъу фишӀыгъ:

29– Зиусхьан, сызэрэбгъэгугъагъэм тетэу, сэ о уиӀорышӀэр гупсэф сыгу илъэу джы дунаим серэхыжь;

30-31сыда пӀомэ, цӀыф лъэпкъ пстэуми апашъхьэ о щыбгъэхьазырыгъэу, цӀыфхэр мыкӀодхэу Къэзгъэнэжьыщтыр сэ сынэхэмкӀэ слъэгъугъэ+.

32Ар нэфынэу хымэ лъэпкъхэм шъыпкъагъэр язгъэшӀэщтыр ары, о плъэпкъ Израиль щытхъушхо иӀэ зыгъэхъущтри ары.

33Сабыим ехьылӀагъэу Симеон къыӀогъэ гущыӀэхэр Юсыфрэ сабыим янэрэ агъэшӀэгъуагъэх. 34ЕтӀанэ ахэмэ ынэшӀу къащифэнэу Симеон Тхьэм афелъэӀуи, сабыим янэ Мерэм риӀуагъ: – Израиль щыщ цӀыфыбэхэр мы сабыим текӀодэнхэм паий, цӀыфыбэхэри мыкӀодхэу къыгъэнэжьынхэм паий, нэшанэу цӀыфхэр къызпэуцущтыр хъуным паий, Тхьэм ар къыгъэкӀуагъ. 35Аущтэу цӀыфыбэмэ агухэм арылъхэр нафэ къэхъущтых. Чатэм фэдэу гукъэошхом о угуи къыуӀэщт+.

36Ащ дэжьым Ашер лӀакъом щыщэу, Фануил ыпхъоу Аннэ ыцӀэу пегъымбар бзылъфыгъэ горэ щыӀагъ. ЫныбжькӀэ лъэшэу хэкӀотэгъагъ. ЗыдэкӀо ужым илъэсиблэ илӀ игъусагъ. 37ЕтӀанэ лӀыр зэлӀэм, бзылъфыгъэр зэрэшъузэбэу ыныбжь тӀокӀиплӀырэ плӀырэ хъугъэ. Тхьэм иунэшхо къычӀэмыкӀэу, ынэкӀэу, Тхьэм елъэӀоу, чэщи мафи Тхьэр ыгъэлъапӀэщтыгъ+. 38А ныор а сыхьат дэдэм Мерэмрэ Юсыфрэ абгъодахьи, Тхьэм щытхъу фишӀыгъ. Тхьэм Ерусалим шъхьафитыныгъэ къызэрэритыщтым паплъэщтыгъэ цӀыфхэм сабыим игугъу афишӀ зэпытыгъ.

39Мерэмрэ Юсыфрэ Зиусхьаным ихабзэ иунашъо тетэу, зэкӀэри загъэцэкӀэ ужым, Галилей хэкум ит якъалэу Назарет агъэзэжьыгъ+. 40Сабыим зыкъыӀэтыщтыгъ, ыгукӀи ыпсэкӀи хахъощтыгъ, акъылышӀу иӀэ хъущтыгъ, Тхьэм ынэшӀуи къыщифэщтыгъ.

Исус кӀалэр Тхьэм иунэшхо зэрэкӀуагъэр

41Илъэс къэс Исус янэ-ятэхэр ӀутӀыжъ мэфэкӀ мэфэшхом[*] ехъулӀэу Ерусалим кӀощтыгъэх+. 42КӀалэр илъэс пшӀыкӀутӀу зэхъум, хабзэм тетэу, мэфэкӀ мэфэшхом тефэу Ерусалим кӀуагъэх. 43МэфэкӀ мэфэшхохэр зыблэкӀхэм, янэ-ятэхэм якъалэ загъэзэжьым, ахэмэ амышӀахэу кӀалэу Исус Ерусалим къыдэнагъ. 44Адрэ ягъусэхэм ахэтэу гугъэхэзэ, янэ-ятэхэр зы мафэ гъогум тетыгъэх. ЕтӀанэ яблагъэхэмрэ яныбджэгъухэмрэ адэжь кӀалэм щылъыхъухэу аублагъ. 45Къызамыгъотыжьым, лъыхъунхэу Ерусалим къагъэзэжьыгъ. 46Мэфищ ужым Тхьэм иунэшхо чӀэсэу къагъотыжьыгъ, дин гъэсакӀохэм ахэсэу, ахэмэ къаӀорэм едэӀоу, яупчӀэу. 47КӀалэм ыӀорэм къедэӀущтыгъэ пстэуми игубзыгъагъэрэ ипэгъокӀхэмрэ агъэшӀагъощтыгъэх. 48Янэ-ятэхэм кӀалэр залъэгъум, агъэшӀэгъуагъ. – А кӀал, сыда къытэпшӀагъэр? – къыриӀуагъ янэ. – Уяти сэри гумэкӀыгъом тыхэтэу тыкъыплъэхъу.

49– Сыд пае шъукъыслъыхъура? – къариӀожьыгъ кӀалэм. – Сэ ся Тэ иунэшхо сычӀэсын зэрэфаер шъушӀэрэба?

50Ау кӀалэм гущыӀэхэу къариӀуагъэхэр къагурыӀуагъэп+.

51ЕтӀанэ янэ-ятэхэм ягъусэу Исус НазареткӀэ ехыжьыгъ, афэӀорышӀэуи щытыгъ. Янэ мы Ӏофхэр зэкӀэ ыгу риубытагъэх+. 52Исус зыкъыӀэтыщтыгъ, нахь акъылышӀуи хъущтыгъ, Тхьэми цӀыфхэми агу къеӀущтыгъ+.

ЯЩЭНЭРЭШЪХЬ

УмэхъэкӀо Иуан Тхьэм игущыӀэхэр зэригъэӀущтыгъэр

(Маттэ 3:1-12; Марк 1:1-8; Иуан 1:19-28)

3^1•Кайсар Тиберые[*] итетыгъо ипшӀыкӀутфэнэрэ илъэсыр арыгъэ; Понтый Пилат[*] Иудей хэкум иӀэшъхьэтетыгъ; Ироди[*] Галилей хэкум ипщыгъ; ыш Филипп[*] Итурей хэкумрэ Трахонит хэкумрэ япщыгъ. Лисание Абилиней хэкум ипщыгъ+. 2Аннэрэ Кайафэрэ[*] дин пэщэшхощтыгъэх[*]. А мафэхэр ары Зэчрей ыкъо Иуанэу шъоф нэкӀым щыпсэущтыгъэм Тхьэм игущыӀэхэр къызыфехыгъэхэр+. 3Иуан Иордан псыхъом иӀэгъо-благъо зэкӀэ къыкӀухьэзэ, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъэӀущтыгъ, моущтэу къыӀозэ:

– ШъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэгъожьи, зысэжъугъэумэхъ[*], Тхьэм ахэр къышъуфигъэгъунхэм пае.

4Мы Ӏофхэр зэкӀэ хъугъэх, пегъымбар Ешайа игущыӀэхэр итхылъ зэритым фэдэу[*],

«Шъоф нэкӀым джэ макъэ горэ къыщэӀу: Зиусхьаным игъогу фэжъугъэпси, игъогу лъагъохэр зэшъхьэ-зашъо фэшъушӀых.

5Сыдрэ хъуати сэищт, сыдрэ Ӏуашъхьи бги къефэхыщт. Гъогу ӀонтӀагъэхэр занкӀэ хъущтых. Мызэшъхьэ-зэшъо гъогухэр зэшъхьэ-зашъо хъущтых.

6ЦӀыфхэр мыкӀодхэу Тхьэм къызэригъэнэжьхэрэр цӀыф пстэуми алъэгъущт».

7ЦӀыф купышхохэм зырагъэумэхъынэу Иуан дэжь къыдэкӀыгъэх. Ежь ахэмэ ариӀощтыгъ: – Шъо блэщылъфхэр![*] Тхьэм игубжэу къэкӀощтым шъуӀэкӀэкӀынэу хэта шъушъхьэ къизылъхьагъэр+? 8ШъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэгъожьыным фэшъошэ ӀофышӀухэр жъугъэцакӀэх. «Ибрахьимэ тэ тят» шъугукӀэ шъуӀоным шъуфитэу шъумыгугъ, сыда пӀомэ, сэ шъосэӀо, Тхьэм мы мыжъохэм Ибрахьимэ пае лъфыгъэхэр къахигъэхъукӀын ылъэкӀыщт+. 9Обзэгъур чъыг лъапсэхэм атыраубытэгъах. Аущтэу сыдрэ чъыгэу шӀугъэ къызпымыкӀэрэр раупкӀынышъ, машӀом падзэщт+.

10ЦӀыф купышхохэр Иуан къеупчӀыгъэх: – Сыда адэ тэ тшӀэщтыр+?

11– Хэти джэнитӀу зиӀэм джанэ зимыӀэм зыр рерэт, – ариӀожьыгъ ахэмэ. – Шхын зиӀэми шхын зимыӀэм рерэт+.

12Хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэми зырагъэумэхъыным пае, Иуан дэжь къакӀохи, къеупчӀыгъэх: – Дин гъэсакӀу, тэ сыда тшӀэщтыр?

13– ЦӀыфхэм къаӀышъухын фаем нахьыбэ къаӀышъумых, – ариӀожьыгъ ахэмэ.

14– Адэ тэ сыда тшӀэщтыр? – къеупчӀыгъэх дзэлхэри Иуан. – Зыми егъэзыгъэкӀэ иахъщэ къытешъумых, зыми пцӀыкӀэ шъуемыдау. Ахъщэ лэжьапкӀэу къышъуатырэм шъуезэгъ, – ариӀожьыгъ ахэмэ+.

15– Мы Иуан Христосэу зыфаӀорэр ары шъуӀуа? – аӀоу, гугъапӀэ яӀэу цӀыфхэр зэкӀэ агухэмкӀэ зэупчӀыжьыщтыгъэх+.

16– Сэ псымкӀэ шъусэумэхъы, ау сэщ нахьи нахь лъэкӀышхо иӀэу зыгорэ къэкӀощт, – ариӀуагъ Иуан зэкӀэ ахэмэ. – Ащ ицокъэлъэпсхэр фэстӀэтэнхэуи сифэшъуашэп. Ащ Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэкӀэ ыкӀи машӀокӀэ шъуиумэхъыщт. 17Ащ ихьанцэ ыӀэ чӀэлъ, ихьамэщи ыукъэбзыжьынышъ, икоци иконхэм аритэкъожьыщт, ау уарзэр мыкӀосэжьын машӀокӀэ ыгъэстыщт+.

18Аущтэу Иуан цӀыфхэр нэмыкӀыбэхэми афигъасэхэзэ, къэбарышӀур аригъэӀущтыгъ.

19Ежь ыш[*] псаоу щыӀэми, а шым ишъузэу Иродиадэ пщэу Ирод къызэрищэжьыгъэм паий, ащ нэмыкӀ бзэджагъэу ышӀэгъэ пстэуми апаий, Иуан Ирод егыигъ. 20Джащыгъум Ирод бзэджагъэу ышӀэгъэ пстэуми ахигъахъуи, идзэлӀхэм Иуан хьапсым чӀаригъэдзагъ+.

Иуан Исус зэриумэхъыгъэр

(Маттэ 3:13-17; Марк 1:9-11)

21•Иуан цӀыф пстэури ыумэхъ зэхъум, Исуси ыумэхъыгъ. Исус Тхьэм зелъэӀум, уашъор зэӀукӀи,+
22тхьаркъом ыпкъ фэдэу пкъы иӀэу, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ Исус къыфехыгъ. Уашъом макъэ къиӀукӀыгъ: – Оры сэ шӀу слъэгъурэ с Къо кӀасэр. Сэ сыгу о къыоӀугъ. [*]+

Исус лъэпкъэу къызхэкӀыгъэр

(Маттэ 1:1-17)

23•Исус иӀоф зеублэм, илъэс щэкӀ ыныбжьыгъ. ЦӀыфмэ къызэрашӀошӀыгъэм фэдэу, ар Юсыф ыкъуагъ. Ар Илый ыкъуагъ. 24Ар Матфат ыкъуагъ. Ар Лэуй ыкъуагъ. Ар Мелхый ыкъуагъ. Ар Яннай ыкъуагъ. Ар Юсыф ыкъуагъ. 25Ар Маттафый ыкъуагъ. Ар Амос ыкъуагъ. Ар Наум ыкъуагъ. Ар Еслим ыкъуагъ. Ар Наггей ыкъуагъ. 26Ар Мааф ыкъуагъ. Ар Маттафый ыкъуагъ. Ар Семей ыкъуагъ. Ар Юсыф ыкъуагъ. Ар Иудэ ыкъуагъ. 27Ар Иоаннан ыкъуагъ. Ар Рисай ыкъуагъ. Ар Зоробабел ыкъуагъ. Ар Шеалтиил ыкъуагъ. Ар Нирый ыкъуагъ. 28Ар Мелхый ыкъуагъ. Ар Аддый ыкъуагъ. Ар Косам ыкъуагъ. Ар Элмодам ыкъуагъ. Ар Ир ыкъуагъ. 29Ар Иосие ыкъуагъ. Ар Элиезер ыкъуагъ. Ар Иорим ыкъуагъ. Ар Матфат ыкъуагъ. Ар Лэуй ыкъуагъ. 30Ар Симеон ыкъуагъ. Ар Иудэ ыкъуагъ. Ар Юсыф ыкъуагъ. Ар Ионан ыкъуагъ. Ар Элиаким ыкъуагъ. 31Ар Мелеай ыкъуагъ. Ар Майнан ыкъуагъ. Ар Маттафай ыкъуагъ. Ар Натан ыкъуагъ. Ар Даутэ ыкъуагъ+. 32Ар Ищай ыкъуагъ. Ар Обид ыкъуагъ. Ар БоӀаз ыкъуагъ. Ар Сэлмон ыкъуагъ. Ар Нахшон ыкъуагъ+. 33Ар Аминадаб ыкъуагъ. Ар Рам ыкъуагъ. Ар Хэцрон ыкъуагъ. Ар Пэрэц ыкъуагъ. Ар Иудэ ыкъуагъ+. 34Ар Якъубэ ыкъуагъ. Ар Исхьакъ ыкъуагъ. Ар Ибрахьимэ ыкъуагъ. Ар Терах ыкъуагъ. Ар Нахор ыкъуагъ. 35Ар Серух ыкъуагъ. Ар Рагаб ыкъуагъ. Ар Фалек ыкъуагъ. Ар Ебер ыкъуагъ. Ар Салэ ыкъуагъ. 36Ар Кайнан ыкъуагъ. Ар Арфаксад ыкъуагъ. Ар Сим ыкъуагъ. Ар Нухьэ ыкъуагъ. Ар Ламэхъ ыкъуагъ. 37Ар Метушалах ыкъуагъ. Ар Хьанэхъу ыкъуагъ. Ар Яред ыкъуагъ. Ар Махьалалел ыкъуагъ. Ар Кайнан ыкъуагъ. 38Ар Енос ыкъуагъ. Ар Сиф ыкъуагъ. Ар Адэм ыкъуагъ. Ар Тхьэм ий+.

ЯПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ

Исус псэкӀод ригъэшӀэнэу шэйтаныр ыуж зэритыгъэр

(Маттэ 4:1-11; Марк 1:12-13)

4^1•Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ инэу ыгу илъэу, Исус Иордан псыхъом къыӀукӀыжьыгъ. 2Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ар шъоф нэкӀым ыщагъ. А чӀыпӀэм шэйтаныр ащ псэкӀод ригъэшӀэным мэфэ тӀокӀитӀурэ ыуж итыгъ. А мафэхэм Исус зи ышхыгъэп, ахэри зытешӀэхэ ужым, къэмэлэкӀагъ+.

3Джащыгъум шэйтаным Исус къыриӀуагъ: – О Тхьэм ури Къомэ, мы мыжъор хьалыгъу хъунэу унашъо фэшӀ.

4– Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*], – риӀожьыгъ Исус, – «Хьалыгъу закъор арэп цӀыфыр зэрыпсэущтыр, сыдрэ гущыӀэу Тхьэм дэжь къикӀырэр ары нахь»+.

5ЕтӀанэ шэйтаным Исус чӀыпӀэ лъагэ горэм дищаий, зы нэплъэгъукӀэ дунаим тет пачъыхьагъу пстэури къыригъэлъэгъугъ. 6Ащ Исус къыриӀуагъ: – Мы пачъыхьагъухэм ятетыгъо пстэумрэ щытхъушхоу яӀэмрэ остыщтых, сыда пӀомэ, сӀэ илъых, сызфаем естын сыфит+. 7ЛъэгонджэмышъхьэкӀэ укъэтӀысэу сыбгъэлъапӀэмэ, ахэр зэкӀэ о уие хъущт.

8– Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*], – риӀожьыгъ Исус, – «Зиусхьанэу уи Тхьэ бгъэлъапӀэзэ, ежь изакъоу уфэлэжьэн фае»+.

9Ащ ыуж шэйтаным Исус Ерусалим ыщи, Тхьэм иунэшхо нахь лъэгапӀэу иӀэм тыригъэуцуи, къыриӀуагъ: – О Тхьэм ури Къомэ, мыщ дэжьым зыщедзых; 10-11сыда пӀомэ, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*]: «Тхьэм имэлэӀичхэм укъаухъумэнэу унашъо къафишӀыщт, о плъакъокӀи мыжъом уемыутэкӀыным пае, аӀэхэмкӀэ уаӀэтыщт»+.

12– Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*], – риӀожьыгъ Исус, – «Зиусхьанэу уи Тхьэ умыушэты»+.

13ЕтӀанэ шэйтаным Исус псэкӀод зэрэригъэшӀэн Ӏэмал пстэури зеухым, игъо ифэмэ, къыгъэзэжьынэу ӀукӀыжьыгъ.

Исус иӀоф Галилей хэкум зэрэщиублагъэр

(Маттэ 4:12-17; Марк 1:14-15)

14•ЕтӀанэ Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ илъэкӀыкӀэ Исус Галилей хэкум ыгъэзэжьыгъ. Исус икъэбар а хэкум зэкӀэ щыӀугъ. 15ЦӀыф пстэуми щытхъу къыфашӀэу, Исус ахэмэ ясинэгогухэм Тхьэм игущыӀэхэр щаригъашӀэщтыгъ+.

Назарет дэс цӀыфхэм Исус зэрамыштагъэр

(Маттэ 13:53-58; Марк 6:1-6)

16Исус зыщапӀугъэ Назарет къэкӀуагъ. Зэрихабзэу, шэмбэт мафэм[*] синэгогум чӀэхьагъ. Ащ Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм ащыщхэм къафеджэнэу апашъхьэ къиуцуагъ+. 17Пегъымбар Ешайа итхылъ къыратыгъ. Тхылъыр къызэгуихи, моущтэу зэрытхэгъэ чӀыпӀэр къыгъотыгъ[*]:

18«Зиусхьаным ы Псэ ЛъапӀэ сыгу илъ хъугъэ; сыда пӀомэ, Тхьэм дэгъэ лъапӀэр къысщифагъ. КъызкӀысщифагъэр тхьамыкӀэхэм къэбарышӀур язгъэӀуныр ары. Зыгу кӀодыгъэхэр згъэхъужьынхэуи, хьапсчӀэсхэр шъхьафит зэрэхъужьыщтхэр язгъэӀунэуи, нэшъухэр къэзгъэплъэжьынхэуи, къин зыщэчыхэрэр шъхьафит сшӀыжьынхэуи Тхьэм сыкъыгъэкӀуагъ

19Зиусхьаным ынэшӀу цӀыфхэм къазыщифэщт илъэсыр къызэрэсыгъэм икъэбар язгъэӀунэуи сыкъыгъэкӀуагъ».

20Исус етӀанэ тхылъыр зэгуипӀожьи, синэгогу ӀофышӀэм ритыжьи, тӀысыгъэ. Синэгогум чӀэс цӀыф пстэури анэхэр тырагъэдыкъагъэхэу ащ къеплъыщтыгъэх. 21Исус ахэмэ ариӀоу ыублагъ: – Зэхэшъухызэ, Тхьэм мы игущыӀэ тхыгъэхэр непэ къэшъыпкъэжьыгъэх.

22ЦӀыфхэм агу инэу Исус еӀугъ, игущыӀэ дахэхэри агъэшӀэгъуагъэх. Ахэмэ къаӀуагъ: – Юсыф ыкъор арыба мыр?

23– Щэч хэмылъэу, мы гущыӀэжъыр къысэшъуӀощт: «Ӏазэр, зыгъэхъужь!» – ариӀуагъ Исус. – Къалэу Капернаум Ӏофэу щыпшӀагъэхэу зэхэтхыгъэхэр мы къалэу уянэ икъалэ щышӀэх+.

24Исус етӀани къыпигъэхъожьыгъ: – Шъыпкъэр шъосэӀо, хэтрэ пегъымбари янэ икъалэ щадэрэп+. 25Ау шъыпкъэр шъосэӀо, пегъымбар Иляс[*] имафэхэм илъэсищырэ мэзихырэ ощхыр къемышхэу, уашъом щыӀэ Тхьэм ошъогур зызэфешӀым, хэкум тыдэкӀи гъэблэшхуи зыщэхъум, Израильым шъузэбэ Ӏэджи исыгъ+. 26Ау щытми, ахэмэ ащыщ горэм дэжь Тхьэм Иляс ыгъэкӀуагъэп, къалэу Сидон иӀэгъо-благъо ит къуаджэу Сарептэ дэс шъузабэ горэм дэжь ыгъэкӀуагъэ нахь+. 27Ащ фэдэуи, пегъымбар Елисей[*] имафэхэм шъоджэ уз Ӏаер зиӀэ цӀыфыбэхэр Израиль исыгъэх, ау Елисей ахэмэ ащыщэу зи ыгъэхъужьыгъэп. Сирие хэкум щыщэу НаӀаман зыцӀэр ыгъэхъужьыгъ нахь+.

28Ар зызэхахым, синэгогум чӀэс цӀыф пстэури лъэшэу къэгубжыгъ. 29Къызщылъэтхи, Исус къалэм дафи, къалэр зытет бгышъхьэм радзыхынэу ащагъ. 30Ау Исус ахэмэ азыфагу дэдэ пхырыкӀи, ӀукӀыжьыгъ+.

Исус лӀы горэм джынэпцӀэ Ӏаер зэрэхифыгъэр

(Марк 1:21-28)

31•ЕтӀанэ Исус Галилей хэкум щыщ Капернаум[*] къалэмкӀэ къехи, шэмбэт мафэм цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэу ыублагъ+. 32ЦӀыфхэм Исус Тхьэм игущыӀэхэр зэраригъашӀэщтыгъэ шӀыкӀэр лъэшэу агъэшӀэгъуагъ, сыда пӀомэ, тетыгъошхо иӀэу, ахэмэ адэгущыӀэщтыгъэшъ ары+.

33Синэгогум джынэпцӀэ Ӏае зыхэс лӀы горэ чӀэтыгъ. Ар мэкъэшхокӀэ къахэкууагъ:

34– Е-о-ой, сыд уиӀофэу къытхэлъыр, Назарет щыщ Исус? ТыбгъэкӀодынэу укъэкӀуагъа? О хэтми узыщыщыр сэшӀэ: Тхьэм дэжь къикӀыгъэ ЛъапӀэр оры!+

35– Щыгъэт, мы лӀым хэкӀыжь! – къыӀуагъ Исус джынапцӀэм егыеу. ДжынапцӀэм зэкӀэмэ апашъхьэ лӀыр къыриути, зи римышӀэу хэкӀыжьыгъ+.

36ЗэкӀэми лъэшэу агъэшӀагъоу зэраӀожьыщтыгъ: – Мыр сыда? Тетыгъошхорэ лъэкӀышхорэ иӀэу, джынэпцӀэ Ӏаехэм унашъо афишӀызэ, цӀыфхэм ахефых.

37Джаущтэу Исус икъэбар хэкум иӀэгъо-благъо тыдэкӀи щыӀугъ.

Исус цӀыфыбэхэр зэригъэхъужьыгъэхэр

(Маттэ 8:14-17; Марк 1:29-34)

38•Исус синэгогум къычӀэкӀыжьи, Симон иунэ ихьагъ. Симон ишӀугуащэ плъыр-стырэм лъэшэу ригъэзыгъэу пӀэм хэлъыгъ. Исус ар ыгъэхъужьынэу елъэӀугъэх+.

39Исус сымаджэм шъхьэщыуцуи, плъыр-стырэм егыий, хигъэкӀыжьыгъ. Бзылъфыгъэр ащ лъыпытэу къэтэджыжьи, ахэр къыхьакӀэу ыублагъ.

40Тыгъэр къохьажь зэхъум, уз зэфэшъхьаф зиӀэ сымаджэхэр зэкӀэ Исус къыфащэхэу цӀыф пстэуми аублагъ. Ахэмэ ащыщ пэпчъ ыӀэ тырилъхьэзэ, ыгъэхъужьыщтыгъ. 41ДжынапцӀэхэр цӀыфыбэхэм къахэкӀыжьыщтыгъэх, куохэзэ: – Оры Христосэу Тхьэм ы Къор! Ар зэрэ Христосыр ахэмэ ашӀэщтыгъэти, Исус ягыити, къэгущыӀэнхэу фит ышӀыщтыгъэхэп+.

Исус Галилей хэкур къыкӀухьэзэ, Тхьэм игущыӀэхэр цӀыфхэм зэраригъэӀущтыгъэр

(Марк 1:35-39)

42•Нэф къызэшъым, Исус къалэм дэкӀи, чӀыпӀэ Ӏудзыгъэ горэм кӀуагъэ. Ау цӀыф купышхохэр лъыхъухи, къызагъотыжьым, адэжь къагъэнэнэу пылъыгъэх+.

43– НэмыкӀ къалэхэми Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылӀэгъэ къэбарышӀур цӀыфмэ щязгъэӀун фае. Джары Тхьэм сыкъызфигъэкӀуагъэр, – ариӀуагъ Исус.

44Аущтэу Галилей хэкум ит синэгогухэм Тхьэм игущыӀэхэр цӀыфмэ щаригъэӀущтыгъ.

ЯТФЭНЭРЭШЪХЬ

Исус игъогу рыкӀонхэу апэрэ нэбгырищым къызэряджагъэр

(Маттэ 4:18-22; Марк 1:16-20)

5^1•Мафэ горэм Исус Геннисарет зыцӀэ псыхъураем[*] Ӏутызэ, Тхьэм игущыӀэхэм ядэӀунхэм пае, цӀыф купышхохэр къэзэрэугъоихи, тезэрэгъэгуагъэх+. 2А чӀыпӀэм псы Ӏушъом къошъуитӀу Ӏутэу Исус ылъэгъугъ. Пцэжъыяшэхэр ахэмэ къарыкӀыгъэхэу, яхъытыухэр аукъэбзэщтыгъэх. 3А къуашъохэм язэу Симон ием Исус ихьи, тӀэкӀу ӀукӀотынэу Симон риӀуи, тӀысыгъэ. ЕтӀанэ къуашъом исэу, цӀыф купышхохэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэу ыублагъ.

4ЦӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр зарегъашӀэхэ ужым, Исус Симон риӀуагъ: – КуупӀэм хахьи, пцэжъые къэшъуубытыным пае, шъуихъытыухэр хэшъудзэх+.

5– Тхьэматэ, чэщ реным бэрэ тыулэугъ, ау зи къэтыубытыгъэп, – къыӀожьыгъ Симон. – Ау о зэрэпӀорэм тетэу, джыри зэ хъытыухэр хэсыдзэщтых.

6Хъытыухэр зыхадзэхэм, пцэжъыябэ къаубытыгъэти, яхъытыухэр зэготхъыхэу аублагъ. 7Ягъусэхэу адрэ къуашъом исхэр къэкӀонхэшъ, къадэӀэпыӀэнхэу Ӏэ афашӀыгъ. Ахэр къакӀохи, чӀэбынкӀэ щынагъоу къошъуитӀумэ пцэжъые арыз ашӀыгъ.

8Симон Петрэ ар зелъэгъум, Исус ылъакъохэм адэжь зыщыридзыхи, ыӀуагъ: – Сэ збгъодэкӀ, Зиусхьан! Сэ сыпсэкӀодышӀэ цӀыф.

9Ар зыкӀиӀуагъэр пцэжъыехэу къаубытыгъэхэр зэрэбагъэм пае, ежьыри адрэ игъусэхэми агучӀэ изыгъагъэти ары. 10Ащ фэдэу Зебедей ыкъуитӀоу Якъуби Иуани Симон дэлажьэщтыгъэхэми агучӀэ изыгъагъ. – Умыщын, – риӀуагъ Исус Симон. – Пцэжъые къэуубытыным ыуж узэритыгъэм фэдэу, джы къыщегъэжьагъэу цӀыфхэр сэ сигъогу къытебгъэхьащтых+.

11ЕтӀанэ ахэмэ якъуашъохэр псым къыхалъэшъужьхи, зэпстэури къагъани, Исус ыуж ихьагъэх.

Исус шъоджэ уз Ӏае зиӀэ лӀы горэ зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 8:1-4; Марк 1:40-45)

12•Исус къалэ горэм щыӀэу, шъоджэ уз Ӏаем зэлъиубытыгъэ лӀы горэ къэкӀуагъ. Ащ Исус зэрилъэгъугъэм тетэу, чӀыгум бгъэгукӀэ зыридзыхи, елъэӀугъ: – Тхьэматэ, уфаемэ, сыбгъэхъужьын плъэкӀыщт+.

13Исус ыӀэ ыщэий, тырилъхьи[*], къыӀуагъ: – Сыфай, псаоу хъужь! Ардэдэм шъоджэ узыр а лӀым хэкӀыжьыгъ. 14Исус ащ фигъэпытэу риӀуагъ: – Мыр зыми емыӀотэжь, ау дин пащэм дэжь кӀуи, зегъэлъэгъу. Узэрэхъужьыгъэм пае, пегъымбар Мусэ иунашъо тетэу къурмэн шӀы. Ар узэрэхъужьыгъэмкӀэ цӀыфхэм апашъхьэ шыхьат щыхъущт+.

15Ау Исус икъэбар ыпэм нахьи нахьыбэу цӀыфмэ ахэхьагъэ хъугъэ. Аущтэу цӀыф купышхохэр Исус къыӀохэрэм къядэӀунхэу, яузхэри рагъэгъэхъужьынхэу ыдэжь къакӀохэу хъугъэ. 16Ау Исус цӀыфмэ ахэкӀызэ, Ӏудзыгъэ чӀыпӀэхэм Тхьэм щелъэӀуным пае, кӀоныр ихэбзагъ+.

ЗыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ лӀыр Исус зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 9:1-8; Марк 2:1-12)

17•Мафэ горэм Исус цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэщтыгъ. Галилей ыкӀи Иудей хэкухэм якъоджэ пстэуми, Ерусалими къарыкӀыгъэхэу, фарисейхэри Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри Исус къедэӀущтыгъэ цӀыфхэм ахэсыгъэх. Сымаджэхэр ыгъэхъужьынхэу Зиусхьаным ыкӀуачӀэ Исус хэлъыгъ+. 18Джащыгъум зыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ лӀы горэ пӀуаблэм телъэу нэбгырэ заулэмэ къахьыгъ, Исус ыпашъхьэ ралъхьаным пае, унэм рахьаным пылъыгъэх. 19Ау цӀыфхэр зэрэбагъэм къыхэкӀыкӀэ, сымаджэр унэм рахьан алъэкӀыгъэп. Аущтэу зэхъум, унашъхьэм дэкӀуаехи, унашъхьэм щыщ тырахи, сымаджэр пӀуаблэм телъэу, цӀыф пстэуми къалъэгъоу Исус ыпашъхьэ къыратӀупщэхыгъ.

20Ахэмэ яшӀошъхъуныгъэ зелъэгъум, Исус а лӀым риӀуагъ: – УипсэкӀодшӀагъэхэр къыпфэгъугъэх+.

21Ар зеӀом, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ фарисейхэмрэ агухэмкӀэ аӀоу аублагъ: – Хэта мыр? Тхьэр егъэпцӀыба? Тхьэм нэмыкӀэу, хэта псэкӀодшӀагъэхэр зыгъэгъун зылъэкӀырэр+?

22Ау Исус ахэмэ агухэм арылъыр ешӀэти, ариӀуагъ: – Сыд пае ащ фэдэ Ӏофхэр шъо шъугукӀэ шъуӀора? 23Тара нахь псынкӀагъор, «УипсэкӀодшӀагъэхэр къыпфэгъугъэх» пӀоныр ара, хьауми «Къэтэджи къэкӀухь» пӀоныр ара? 24Ау къэшъушӀэным пае, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо псэкӀодшӀагъэхэр ыгъэгъунхэу дунаим тетыгъо зэрэщыриӀэр, – джащыгъум Исус зыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ лӀым риӀуагъ: – Сэ осэӀо, къэтэджи, уипӀуаблэ къашти, шъуадэжь кӀожь!

25Ардэдэм а лӀыр ахэмэ апашъхьэ къыщытэджи, пӀуаблэу зытелъыгъэр зыдиштэжьи, Тхьэм щытхъу фишӀызэ, ядэжь кӀожьыгъэ. 26ЗэкӀэми агучӀэ изыгъэу Тхьэм щытхъу фашӀыщтыгъ. Щынагъэхэу къаӀощтыгъ: – Сыд гъэшӀэгъонышху тэ непэ тлъэгъугъэр!

Исус игъогу рыкӀонэу Лэуй къызэреджагъэр

(Маттэ 9:9-13; Марк 2:13-17)

27•Ащ нэуж Исус къызыдэкӀым, хьакъулахь ахъщэ зыщыхахырэ унэм Ӏусэу, хьакъулахь ахъщэр хэзыхырэ лӀы горэу Лэуй зыцӀэр ылъэгъугъ. – Сауж къырыкӀу, – риӀуагъ Исус. 28Лэуй къэтэджи, зэкӀэри къыгъани, Исус ыуж ихьагъ.

29ЕтӀанэ Лэуй иунэ гухэхъо Ӏанэ Исус фытыригъэуцуагъ. Хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ нэмыкӀ хьакӀэхэмрэ бэ хъухэу Ӏанэм пэсыгъэх+. 30Аущтэу залъэгъум, фарисейхэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ ар агу римыхьэу, Исус игъогу рыкӀохэрэм араӀуагъ: – Хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ псэкӀодышӀэхэмрэ сыда шъузкӀадашхэрэри шъузкӀадешъорэри+?

31– Псаухэр арэп Ӏазэ зищыкӀагъэхэр, сымаджэхэр ары нахь, – ариӀожьыгъ Исус. 32– Шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфхэм сяджэнэу арэп сыкъызфэкӀуагъэр, псэкӀодышӀэхэр япсэкӀодшӀагъэхэм афыкӀэгъожьынхэм пае сяджэнэу ары нахь+.

Джурт тхьэматэхэр нэкӀым ехьылӀагъэу

Исус къызэреупчӀыгъэхэр

(Маттэ 9:14-17; Марк 2:18-22)

33•Фарисейхэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ Исус къыраӀуагъ: – Иуан игъогу рыкӀохэрэм бэрэ анэкӀы, Тхьэм елъэӀух, фарисейхэм ягъогу рыкӀохэрэри ары, ау о уигъогу рыкӀохэрэр машхэх, ешъох+.

34– Шъаор ягъусэфэкӀэ, шъаом игъусэхэр жъугъэнэкӀынха? – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ+. 35– Ау шъаор затырахыщт мафэхэр къэкӀощтых. А мафэхэр къызыкӀохэкӀэ, анэкӀыщт+.

36Джащыгъум зы гъэсэпэтхыдэ къафиӀотагъ: – Зыми идэжьын щыгъыныкӀэм къыпитхъэу щыгъыныжъым фишӀырэп. Аущтэу ышӀымэ, щыгъыныкӀэри зэӀитхъыжьыщт, щыгъыныкӀэм щыщ идэжьыныр щыгъыныжъыми екӀущтэп. 37Джащ фэдэу зыми сэнэпс шӀыгъакӀэр шъонтыжъхэм аригъахъорэп. Аущтэу ышӀымэ, сэнэпс шӀыгъакӀэм шъонтхэр къызэгуитхъынхэшъ, сэнэпсри къичъыжьыщт, шъонтхэри кӀодыщтых. 38Ау сэнэпс шӀыгъакӀэр шъонтыкӀэхэм арагъахъон фае. Ащыгъум тӀури мыкӀодхэу къэнэжьыщтых. 39Сэнэпсыжъ ешъуагъэм сэнэпс шӀыгъакӀэм ыгу еӀущтэп; сыда пӀомэ, сэнэпсыжъыр нахь дэгъоу еӀошъ ары.

ЯХЭНЭРЭШЪХЬ

Шэмбэт мафэм Исус игъогу рыкӀохэрэм коцышъхьэхэр къызэрэпачыгъэхэр

(Маттэ 12:1-8; Марк 2:23-28)

6^1•Шэмбэт мафэ горэм Исус коц хьасэхэр зэпичыхэзэ, игъогу рыкӀохэрэм коцышъхьэхэр къыпачыхэзэ, ӀэгукӀэ аӀотхэзэ, ашхыщтыгъэх+. 2Фарисей заулэмэ аӀуагъ: – Шэмбэт мафэм хабзэкӀэ пшӀэ мыхъущтыр[*] сыд пае шъушӀэра+?

3– Даутэрэ игъусэхэмрэ мэлакӀэ лӀэхэ зэхъум, ащ ышӀагъэм шъуеджагъэба? – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ+. 4– Ар Тхьэм иунэ ихьи, цӀыфхэм Тхьэм ыпашъхьэ ралъхьэгъэ хьалыгъур[*] ышти, ышхыгъ, игъусэхэми аригъэшхыгъ. А хьалыгъур дин пащэхэм анэмыкӀ хабзэкӀэ зыгорэм ышхы хъущтыгъэп+.

5ЕтӀанэ Исус ариӀуагъ: – ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо шэмбэт мафэм итхьэмат.

ЗыӀэ лъэныкъо пыгъукӀыгъэ лӀы горэ

Исус зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 12:9-14; Марк 3:1-6)

6НэмыкӀ шэмбэт мафэ горэм Исус синэгогум чӀэхьагъэу, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэщтыгъ. ЗыӀэ джабгъу пыгъукӀыгъэ лӀы горэ ащ чӀэтыгъ+. 7Шэмбэт мафэм тефэу Исус а лӀыр ыгъэхъужьыщтмэ, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ фарисейхэмрэ Исус еплъакӀощтыгъэх, зэрагъэмысэн Ӏоф горэ къагъотыным пае+. 8Ау Исус ахэмэ агухэм арылъыр ышӀагъ, зыӀэ лъэныкъо пыгъукӀыгъэ лӀым риӀуагъ: – Къэтэджи, мо утыгум къихь. ЛӀыр къэтэджи, утыгум къихьагъ. 9ЕтӀанэ Исус ахэмэ ариӀуагъ: – Сэ сышъоупчӀы. Шэмбэт мафэм шӀу пшӀэныр ара, хьауми бзэджагъэ пшӀэныр ара хабзэкӀэ хъущтыр, псэ мыкӀодэу къэбгъэнэжьыныр ара, хьауми бгъэкӀодыныр ара+?

10ЕтӀанэ ахэмэ зэкӀэмэ ахаплъи, а лӀым риӀуагъ: – О пӀэ къэщэй. ЛӀым ыӀэ къыщэий, адрэ Ӏэм фэдэу хъужьыгъэ+. 11Ау ахэр губжыным къызэкӀигъэплъыхьагъэхэти, Исус рашӀэщтымкӀэ зэупчӀыжьыщтыгъэх.

Исус апостол нэбгырэ пшӀыкӀутӀур къызэрэхихыгъэр

(Маттэ 10:1-4; Марк 3:13-19)

12•А мафэхэм Тхьэм елъэӀуным пае, Исус Ӏуашъхьэм дэкӀоягъ. Тхьэм елъэӀузэ, чэщыр зэкӀэ ащ щырихыгъ. 13Нэф къызэрэшъэу, игъогу рыкӀохэрэм къяджи, ахэмэ ащыщэу нэбгырэ пшӀыкӀутӀу къахихи, апостолхэкӀэ яджагъ. А апостолхэр мыхэр арыгъэх: 14Симонэу ятӀонэрэ цӀэу Петрэ зыфиусыгъэр; ащ ышэу Индрыс; етӀанэ Якъуб, Иуан, Филипп, Бар-Талмай,+
15Маттэ, Фомэ, Алфей ыкъо Якъуб, Симонэу зихэгъэгу ыпсэ емыблэжьэу фэлажьэрэмкӀэ[*] заджэхэрэр,+
16Якъубэ ыкъо Иудэ, Иудэ Искариот. А Иудэ Искариот ары нэужым тетыгъо зиӀэхэм Исус язгъэубытыгъэр+.

Исус цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр зэраригъашӀэщтыгъэри сымаджэхэр зэригъэхъужьыщтыгъэри

(Маттэ 4:23-25)

17•Ахэмэ ягъусэу Исус къехыжьи, чӀыпӀэ зэшъхьэ-зашъом къыщыуцугъ. Игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэу зы купышхо а чӀыпӀэм итыгъ. Ахэмэ анэмыкӀэуи цӀыф купышхо Иудей хэкум зэкӀэ, Ерусалими, къалэхэу Тиррэ Сидонрэ[*] яхыӀушъохэми къарыкӀыхи, ащ дэжьым къыщызэрэугъоигъэх. 18Ахэр зэкӀэ Исус гущыӀэу къыӀохэрэм ядэӀунхэуи яузхэр рагъэгъэхъужьынхэуи къэкӀогъагъэх. ДжынэпцӀэ Ӏаехэм къин зэрагъэщэчырэ цӀыфхэри Исус ыгъэхъужьыщтыгъэх. 19Сымэджэ пстэури ыгъэхъужьынэу кӀуачӀэ ыпкъ къызэрэхэкӀыщтыгъэм пае, цӀыфхэр зэкӀэ зэрэнэсынхэм ыуж итыгъэх+.

Гъогу мафэ теуцуагъэхэри гъогу мыгъо теуцуагъэхэри

(Маттэ 5:1-12)

20Исус игъогу рыкӀохэрэм яплъи, къыӀуагъ: – Гъогу мафэ шъутеуцуагъ, шъо, тхьамыкӀэхэр, сыда пӀомэ, Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ шъучӀэт.

21Гъогу мафэ шъутеуцуагъ, шъо, джы мэлакӀэ лӀэхэрэр, сыда пӀомэ, шъо зыжъугъэшхэкӀыжьыщт. Гъогу мафэ шъутеуцуагъ, шъо, джы гъыхэрэр, сыда пӀомэ, шъугушӀожьыщт+.

22Гъогу мафэ шъутеуцуагъ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо игъогу шъузэрэрыкӀорэм пае, цӀыфхэм шъуауджэгъумэ, шъузыхадзымэ, къышъохъонхэмэ, шъуцӀэ ӀаекӀэ тегущыӀэхэмэ+.

23А мафэм шъугушӀу, шъузэрэгушӀорэм пае, шъудэпкӀай, сыда пӀомэ, Тхьэм уашъом ӀахьышӀоу къыщышъуфигъэшъошэщтыр инышъ ары. А цӀыфхэм ятэжъхэм пегъымбармэ аущтэу арашӀэщтыгъ+.

24Ау гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, шъо, байхэр, сыда пӀомэ, шъугу зыгъэтхъэн Ӏофхэр жъугъотыгъахэх+.

25Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ джы зызгъэшхэкӀыгъэхэр, сыда пӀомэ, мэлакӀэ шъулӀэжьыщт. Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ джы гушӀохэрэр, сыда пӀомэ, шъугъыщт ыкӀи шъупыхьажьыщт+.

26Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ зэкӀэ цӀыфхэр къышъущытхъухэмэ, сыда пӀомэ, а цӀыфхэм ятэжъхэм аущтэу пегъымбар нэпцӀхэм арашӀэщтыгъ.

Шъуипыйхэр шӀу шъулъэгъух

(Маттэ 5:38-48; 7:12)

27•– Ау шъо, къысэдэӀухэрэм, шъосэӀо. Шъуипыйхэр шӀу шъулъэгъух, шъузыуджэгъухэрэми шӀу афашъушӀ. 28Къышъобгыхэрэми Тхьэм ынэшӀу къащифэнэу шъуафелъэӀу, ӀаекӀэ къыжъудэзекӀохэрэми шӀукӀэ Тхьэм шъуафелъэӀу+. 29О унэгушъо лъэныкъо къеорэм адрэ нэгушъори фэгъаз. О уищыгъын кӀыӀутелъ птезыхырэм джанэри къыфэгъан+. 30Хэтми зыгорэкӀэ къыолъэӀурэм ет, уихьапщыпхэр птезыхырэми къыуитыжьынэу емыӀу+. 31ЦӀыфхэр шъо къыжъудэзекӀонхэу шъузэрэфаем фэдэу, шъори ахэмэ шъуадэзекӀу+.

32– ШӀу шъузылъэгъухэрэм язакъоу шӀу шъулъэгъухэмэ, шъоркӀэ сыд фэдэ щытхъуа ащ хэлъыр? ПсэкӀодышӀэхэм ежьхэр шӀу къэзылъэгъухэрэр шӀу алъэгъужьхэба? 33ШӀугъэ къышъуфэзышӀэрэ цӀыфхэм шӀу афэшъушӀэжьмэ, шъоркӀэ сыд фэдэ щытхъуа ащ хэлъыр? ПсэкӀодышӀэхэм арыба ашӀэрэр? 34КъышъуатыжьынкӀэ шъузыщыгугъыхэрэм чӀыфэ яшъутымэ, шъоркӀэ сыд фэдэ щытхъуа ащ хэлъыр? ПсэкӀодышӀэхэм адрэ псэкӀодышӀэхэм чӀыфэ араты, аратыгъэм фэдиз къаӀахыжьынэу щыгугъыхэу. 35Ау шъуипыйхэр шӀу шъулъэгъух, шӀу афашъушӀ, къышъуатыжьынкӀэ шъущымыгугъэу чӀыфи яшъут. Аущтэу зышъушӀыкӀэ, Тхьэм ӀахьышӀоу къышъуфигъэшъошэщтыр ины хъущт, анахь Лъагэм ибынхэуи шъущытыщт; сыда пӀомэ, цӀыфхэу шӀу зыфаӀорэр къызгурымыӀохэрэмкӀи цӀыф бзаджэхэмкӀи Тхьэр шӀу+. 36Шъуя Тэ лъапӀэ гукӀэгъу зэриӀэм фэдэу, шъори гукӀэгъу зижъугъаӀ+.

Зыми хьыкум тешъумышӀыхь

(Маттэ 7:1-5)

37•– Зыми хьыкум тешъумышӀыхь, Тхьэми хьыкум къышъутыришӀыхьащтэп. Зы цӀыфи шъумыгъэмыси, Тхьэми шъуигъэмысэщтэп. ЦӀыфхэм афэжъугъэгъу, Тхьэми къышъуфигъэгъущт+. 38ЦӀыфхэм яшъути, Тхьэм шъо къышъуитыщт. Шъуишапхъэ гъэсысыгъэу, иубагъэу, изэу, къелыжьыгъэу Тхьэм къышъуфишӀэжьыщт; сыда пӀомэ, шъо шапхъэу зэрэшъушырэм фэдэ шапхъэкӀэ Тхьэм шъо къышъуфишыжьыщт+.

39ЕтӀанэ Исус гущыӀэжъ ариӀуагъ: – Зы нэшъум адрэ нэшъур зэрищэн ылъэкӀына? ТӀури машэм ифэнхэба+? 40ЕджакӀор езгъаджэрэм нахьи нахь инэп, ау хэти зэкӀэ зэригъэшӀагъэ зыхъукӀэ, езгъаджэрэм фэдэ мэхъу+.

41– О унэ пкъэоу кӀэлъым гу лъымытэу, пхъэцалэу о пшы ынэ кӀэлъыр сыд пае плъэгъура? 42О унэ пкъэоу кӀэлъыр умылъэгъоу, сыдэущтэу пшы епӀон плъэкӀыра, «Пхъэцалэу о унэ кӀэлъыр къыкӀэсэгъэх, сшы?» О нэпитӀу зиӀэр, ыпэ рапшӀэу пкъэоу о унэ кӀэлъыр къыкӀэхыжьи, етӀанэ пхъэцалэу о пшы ынэ кӀэлъыр къызэрэкӀэпхыжьыщтыр нафэу плъэгъущт.

Чъыгыр зыфэдэр къыпыкӀэрэмкӀэ къэпшӀэщт

(Маттэ 7:17-20; 12:34-35)

43•– ЧъыгышӀум дэй къыпыкӀэрэп, чъыг дэими шӀу къыпыкӀэрэп. 44Сыдрэ чъыги зыфэдэр къыпыкӀэрэмкӀэ къэпшӀэщт. Пырэжъые куандэм ынджыр къыпачырэп, шхъуми сэнашъхьэ къыпачырэп. 45ЦӀыфышӀум ыгу илъ шӀугъэм шӀугъэ къыхехы, цӀыф бзаджэми ыгу илъ бзэджагъэм бзэджагъэ къыхехы; сыда пӀомэ, жэм къыдэкӀырэр гум илъыр ары+.

Унэ зышӀырэ лӀы Ӏушымрэ унэ зышӀырэ лӀы акъылынчъэмрэ

(Маттэ 7:24-27)

46•– Сыд пае «Зиусхьан! Зиусхьан!» къысашъуӀора, сэ сӀорэр шъумыгъэцакӀэу+? 47Хэти садэжь къакӀоу, сигущыӀэхэр зэхэзыхэу, ахэри зыгъэцакӀэрэр зыфэдэр шъозгъэшӀэщт. 48Ар зыфэдэр унэ зышӀырэ лӀэу чӀыгур куоу зытӀэу, унэ лъапсэр мыжъо пытэм тезышӀыхьагъэр ары. Псышхор къызеум, псым иорхэр а унэм еуагъэх, ау ар пытэу зэрашӀыгъэм пае, ыгъэхъыен ылъэкӀыгъэп+. 49Ау сигущыӀэхэр зэхэзыхэу, ахэри зымыгъэцакӀэрэр зыфэдэр лӀэу зиунэ лъэпсэ пытэ имыӀэу, чӀыгушъхьэм тезышӀыхьагъэр ары. Псым иорхэр а унэм къызэреохэу, зэхэуагъ. А унэр зызэхаоми, Ӏэе дэдэу зэхэуагъ.

ЯБЛЭНЭРЭШЪХЬ

Исус дзэ пащэм иунэӀут зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 8:5-13; Иуан 4:43-54)

7^1•Исус а гущыӀэхэм зэкӀэ цӀыфхэр зарегъэдэӀухэ ужым, къалэу Капернаум дэхьагъ. 2Дзэ пащэ горэм шӀу ылъэгъурэ унэӀут горэ иӀагъ. А унэӀутыр лӀэным нэсыгъэу сымаджэу щылъыгъ. 3Дзэ пащэм Исус икъэбар зызэхехым, Исус къэкӀонышъ, иунэӀут ыгъэхъужьынэу джуртхэм янахьыжъхэм[*] ащыщхэу заулэ лъэӀуакӀоу ыдэжь ыгъэкӀуагъэх. 4Ахэр Исус дэжь къызэкӀохэм, лъэшэу елъэӀухэзэ раӀуагъ: – О ар фэпшӀэныр ифэшъуаш,+
5сыда пӀомэ, тэ тлъэпкъ шӀу елъэгъу, тисинэгогуи тфаригъэшӀыгъ.

6Исус адишти, адэкӀуагъ. Дзэ пащэм иунэ пэблагъэ зэхъухэм, дзэ пащэм иныбджэгъухэр Исус къыпигъэгъокӀыхи, къыраригъэӀуагъ: – Тхьэматэ, зымыгъэулэу, о сэ сиунэ укъихьанэу сифэшъуашэп. 7Ар зэрэсимыфэшъуашэм пае, уадэжь сшъхьэкӀэ сыкъэкӀонэуи зыфэзгъэшъошагъэп. Ау гущыӀэ закъо къаӀуи, унашъо шӀи, сиунэӀут хъужьыщт+. 8Сыда пӀомэ, сэри лӀы горэм иунашъо ыӀэчӀэгъ сычӀэт, сиунашъуи ыӀэчӀэгъ дзэлӀхэр чӀэтых. Зыгорэм «КӀо» есӀомэ, кӀощт. Адрэми «КъакӀо» есӀомэ, къэкӀощт. СиунэӀути «Мыр шӀэ» есӀомэ, ышӀэщт.

9Исус ар зызэхехым, а лӀыр ыгъэшӀэгъуагъ, ыуж ит цӀыф купышхоми зыфигъази, ариӀуагъ: – Сэ шъосэӀо, мыщ фэдэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ цӀыф Израиль хэгъэгуми изгъотагъэп.

10ЕтӀанэ лӀыкӀохэм унэм агъэзэжьыгъ. Къызагъэзэжьым, унэӀутыр хъужьыгъэу рихьылӀэжьыгъэх.

Наин щыщ шъузабэм икӀалэу лӀагъэр Исус къызэригъэтэджыжьыгъэр

11Охътэ тӀэкӀу тешӀагъэу Исус Наин зыцӀэ къалэм кӀуагъэ. Игъогу рыкӀохэри цӀыф купышхори игъусагъэх. 12Исус къэлапчъэм игъунэгъу зэхъум, хьадэ горэ къыдахыщтыгъ. Ар шъузабэ горэм ыкъо зэкъуагъ. ЦӀыф купышхуи къалэм щыщэу шъузабэм игъусагъ. 13Зиусхьаным шъузабэр зелъэгъум, ыгу егъуи, моущтэу риӀуагъ: – Умыгъ, тян+.

14ЕтӀанэ пхъэмбаим бгъодахьи, теӀэбагъ. Хьадэр зыхьыхэрэр къызэтеуцуагъэх. ЕтӀанэ Исус къыӀуагъ: – А кӀал, къэтэдж осэӀо!+

15Ар зеӀом, лӀэгъэ кӀалэр къэтэджыжьи, къэгущыӀэу фежьагъ. Исуси ар янэ ритыжьыгъ+.

16ЗэкӀэми щынэгъошхо агу къихьагъ, Тхьэми щытхъу фашӀэу аӀуагъ: – Пегъымбарышхо къытхэкӀыгъ. Тхьэр нэшӀукӀэ илъэпкъ къеплъыгъ+.

17Исус ышӀагъэм икъэбар зэкӀэ Иудей хэкуми зэкӀэ Ӏэгъо-благъоми ащыӀугъ.

УмэхъэкӀо Иуан лӀыкӀохэр Исус дэжь зэригъэкӀуагъэхэр

(Маттэ 11:2-19)

18•Мы Ӏофхэр зэкӀэ Иуан игъогу рыкӀохэрэм ежь раӀотэжьыгъэх. 19Ахэмэ ащыщхэу нэбгыритӀу Иуан къяджи, Зиусхьаным дэжь ыгъэкӀуагъэх моущтэу еупчӀынхэу: – Ора къэкӀон фаер хьауми нэмыкӀ горэм тыпэплъэн фая+?

20А нэбгыритӀур Исус дэжь къызэкӀохэм, къаӀуагъ: – УмэхъэкӀо Иуан тыкъыоупчӀынэу уадэжь тыкъыгъэкӀуагъ: «Ора къэкӀон фаер хьауми нэмыкӀ горэм тыпэплъэн фая?»

21А мафэхэм сымэджэ Ӏаджи, уз Ӏае зиӀэ Ӏаджи, джынапцӀэ зыхэс цӀыф Ӏаджи Исус ыгъэхъужьыгъэх. Нэшъу Ӏаджи къыгъэплъэжьыгъ. 22Исус а къэкӀуагъэхэм ариӀожьыгъ: – Жъугъэзэжьи, Ӏофэу шъулъэгъугъэхэмрэ зэхэшъухыгъэхэмрэ Иуан ешъуӀотэжьых: нэшъухэр къэплъэжьых, лъащэхэр тэрэзэу зекӀо мэхъужьых, шъоджэ уз Ӏаер зиӀэхэр псаухэу, къабзэхэу мэхъужьых, дэгухэми зэхахыжьы, лӀагъэхэр къэтэджыжьых, тхьамыкӀэхэми къэбарышӀур зэхахы. 23Сэщ пае зыгу мыхъун къизымыгъахьэрэр гъогу мафэ теуцуагъ+.

24Иуан илӀыкӀохэр зыӀокӀыжьхэм, Исус цӀыф купышхохэм Иуан ехьылӀагъэу ариӀоу ыублагъ: – Шъоф нэкӀым шъузыдэкӀым, сыда шъулъэгъунэу шъузыфэягъэр? Жьыбгъэм ыгъэсысырэ къамыл шъулъэгъунэу арыгъа+? 25Армырмэ, сыда шъулъэгъунэу шъузыфэягъэр ащ шъузыдэкӀым? Дахэу фэпэгъэ лӀы гора? Дэхэ дэдэу фэпагъэхэу, псэукӀэшӀу зиӀэхэр зэрысхэр пачъыхьэхэм яунэшхохэр ары. 26Адэ, сыда шъулъэгъунэу шъузыфэягъэр ащ шъузыдэкӀым? Пегъымбара? Сэ шъосэӀо, ар пегъымбар къодыеп, ар пегъымбарым нахьи нахь ин+. 27Ар лӀыкӀоу зикъэбар Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм моущтэу арытыр ары[*]: «Мары, о уапэ силӀыкӀо къэсэгъакӀо, ащ уигъогу пфигъэпсыщт»+.

28– Сэ шъосэӀо, бзылъфыгъэхэм къакӀэхъуагъэхэм ащыщэу умэхъэкӀо Иуан нахьи нахь ин щыӀэп. Ау щытми, Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэт цӀыфхэм ащыщэу анахь цӀыкӀури Иуан нахьи нахь ин+.

29Исус гущыӀэхэу къыӀуагъэхэм ядэӀущтыгъэ цӀыф пстэуми, хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэри ахэмэ ахэтхэу, Тхьэм игущыӀэхэр зафэхэу алъытагъ. Ахэр арыгъэх Иуан зезгъэумэхъыгъэхэр+. 30Ау фарисейхэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ ашӀэн фаеу Тхьэр зыфаер адагъэп. Ахэр арыгъэх Иуан зезымыгъэумэхъыгъэхэр.

31– Джырэ цӀыфхэр сыда зыфэзгъэдэщтыр? – къыӀуагъ Исус. – Сыда ахэр зыфэдэхэр? 32Урамым тес кӀалэхэу моущтэу зыӀохэу, зэджэжьхэрэм афэдэх: «Къамылым тышъуфепщагъэ пэтми, шъо шъукъэшъуагъэп; тэ гъыбзэ къышъуфэтӀуагъэ пэтми, шъо шъугъыгъэп».

33– Сыда пӀомэ, умэхъэкӀо Иуан къэкӀуагъ. Ащ хьалыгъу ышхырэп, сэнэпси ешъорэп. «Ащ джынапцӀэ хэс» шъоӀо+. 34ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къэкӀуагъ. Ар машхэ, ешъо. «Шхэнешъоныр зикӀасэу, хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ псэкӀод зышӀэхэрэмрэ яныбджэгъу» шъоӀо+. 35Ары шъхьакӀэ Тхьэм иакъылышӀуагъэ зыдэгъэ пстэуми а акъылышӀуагъэр къагъэшъыпкъэжьы.

Исус бзылъфыгъэ хэтакӀом ипсэкӀодшӀагъэхэр зэрэфигъэгъугъэр

36•Фарисейхэм ащыщэу зыгорэм Исус ыгъэшхэнэу ригъэблэгъагъ. Исус фарисеим иунэ ихьи, Ӏанэм пэтӀысхьагъ[*]. 37Къалэм щыщэу псэкӀодышӀэ бзылъфыгъэ хэтакӀо горэм Исус фарисеим иунэ щышхэнэу зэреблэгъагъэр ышӀагъ. Алабастэрым хэшӀыкӀыгъэу, къошын горэ осэшхо зиӀэ дагъэр итэу къыздихьи, къэкӀуагъ. 38Исус ыкӀыбкӀэ ылъакъохэм къяуцуалӀи, лъэшэу гъызэ, ынэпсыхэмкӀэ Исус ылъакъохэр ыгъэуцӀынхэу ыублагъ. ЕтӀанэ Исус ылъакъохэр ышъхьацыкӀэ ылъэкӀыжьыгъ, ылъакъохэм ябэугъ, осэшхо зиӀэ дагъэри ащифагъ.

39Фарисееу Исус къезгъэблэгъагъэм ар зелъэгъум, ыгукӀэ ыӀуагъ: – Мыр пегъымбарыгъэмэ, мы бзылъфыгъэу къынэсырэр зыфэдэр, зэрэпсэкӀодышӀэ бзылъфыгъэ хэтакӀор ышӀэщтыгъ+.

40– Симон, сэ зыгорэ осӀощт, – риӀуагъ Исус а лӀым. – КъаӀо, дин гъэсакӀу, – къыӀожьыгъ Симон.

41– ЧӀыфэ зытырэ лӀы горэм ичӀыфэ нэбгыритӀумэ ателъыгъ, зым динар шъитф, адрэм шъэныкъо, – ыӀуагъ Исус+. 42– А чӀыфэхэр къапщыныжьын замылъэкӀым, тӀуми афигъэгъугъ. МитӀум язэу хэта чӀыфэ зытырэ лӀыр нахь шӀу зылъэгъущтыр+?

43– СызэрэгугъэрэмкӀэ, нахьыбэ зыфигъэгъугъэр ары, – къыӀожьыгъ Симон. – КъэпшӀагъ, – риӀожьыгъ Исус.

44ЕтӀанэ Исус бзылъфыгъэм зыфигъази, Симон риӀуагъ: – Мы бзылъфыгъэр олъэгъуа? Сэ о уиунэ сыкъызехьэм, слъакъохэр стхьакӀынхэу псы къысэптыгъэп, ау мы бзылъфыгъэм ынэпсыхэмкӀэ слъакъохэр къыгъэуцынхи, ышъхьацыкӀэ къылъэкӀыжьыгъэх. 45О укъысэбэугъэп, ау унэм сыкъызэрихьэу, слъакъомэ къябэуныр мы бзылъфыгъэм зэпигъэугъэп. 46Сэ сшъхьэ дагъэ къыщыпфагъэп, ау ащ слъакъохэм осэшхо зиӀэ дагъэр къащифагъ+. 47Арышъ осэӀо, шӀулъэгъуныгъэшхо ыгу илъыгъэти, ащ ипсэкӀодшӀагъэхэу бэ хъухэрэр фэгъугъэх. Ау макӀэ зыфэгъугъэм ыгу шӀулъэгъуныгъэ макӀэ илъ.

48ЕтӀанэ Исус бзылъфыгъэм риӀуагъ: – УипсэкӀодшӀагъэхэр пфэгъугъэх+.

49Джащыгъум адрэ хьакӀэхэм агухэмкӀэ аӀоу аублагъ: – Мы лӀэу псэкӀодшӀагъэхэри зыгъэгъурэр хэта?

50Ау Исус бзылъфыгъэм риӀуагъ: – УишӀошъхъуныгъэ умыкӀодэу укъыгъэнэжьыгъ. Гъогумаф. Гупсэф уиӀэу опсэу+.

ЯЕНЭРЭШЪХЬ

Исус игъусэгъэ бзылъфыгъэхэр

8^1Ащ ыуж Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылӀэгъэ къэбарышӀур ыгъэӀузэ, Исус къалэхэмрэ къуаджэхэмрэ къыкӀухьэщтыгъ. Игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀур игъусагъ+. 2ДжынапцӀэхэр зыхифыгъэхэу, зиузхэр ыгъэхъужьыгъэхэу бзылъфыгъэ заули игъусагъ: Магдалэ щыщ Мерэмэу Исус джынэпцӀибл зыхифыгъагъэр,+
3пщэу Ирод имылъкугъэзекӀоу Хузэ зыцӀэм ишъхьэгъусэ Иуаннэ, етӀанэ Сусаннэ, ащ нэмыкӀыбэхэри. А бзылъфыгъэхэр ямылъкукӀэ Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ ӀэпыӀэгъу афэхъущтыгъэх+.

Чылапхъэ зыпхъырэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Маттэ 13:1-9; Марк 4:1-9)

4•Ащ нэужым цӀыф купышхо къэзэрэугъоигъэу, тыдрэ къуаджэм къикӀыгъэ цӀыфхэри Исус дэжь къызэкӀохэм, мы гъэсэпэтхыдэр афиӀотагъ:

5– ЛӀы горэ чылапхъэ ыпхъынэу дэкӀыгъ. Чылапхъэр ыпхъызэ, ащ щыщ тӀэкӀу гъогум тетэкъуагъ. ЦӀыфхэм ар лъэгукӀэ аубагъ, ошъогу бзыухэми ашыпыгъ. 6ТӀэкӀуи чӀыгу мыжъуалъэм тетэкъуагъ. Ахэр къызыхэкӀыхэм, псы агъотыгъэпти, гъужьыгъэх. 7НэмыкӀ тӀэкӀуи панэхэм ахэтэкъуагъ. Панэхэр ахэмэ ягъусэхэу къэкӀыхи, чылапхъэу къыхэкӀыгъэхэр атхьэлагъэх. 8ЕтӀани зы тӀэкӀуи чӀыгу дэгъум хэтэкъуагъ. Ахэр къэкӀыхи, шъхьэлъагъэх, зы шъхьэ налъэм коцишъэ къикӀагъ. Ар Исус къызеӀотахэм, мэкъэшхокӀэ къыӀуагъ: – РыдэӀонэу тхьакӀумэ зиӀэм зэхерэх!+

Исус цӀыфхэр ыгъасэхэзэ, гъэсэпэтхыдэхэр къызкӀафиӀуатэщтыгъэр

(Маттэ 13:10-17; Марк 4:10-12)

9•Игъогу рыкӀохэрэр Исус къеупчӀыгъэх: – Мы гъэсэпэтхыдэм сыда къикӀырэр?

10– Тхьэм и Тетыгъошхо ишъэфхэр шъушӀэнхэу Тхьэм фитыныгъэ къышъуитыгъ, – ыӀуагъ Исус, – ау нэмыкӀ цӀыфхэм гъэсэпэтхыдэхэмкӀэ садэгущыӀэ. Аущтэу[*]

«ахэр еплъыхэ пэтми, алъэгъущтэп, даӀохэ пэтми, къагурыӀощтэп»+.

Чылапхъэр зыпхъырэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэм къикӀырэр

(Маттэ 13:18-23; Марк 4:13-20)

11– Гъэсэпэтхыдэм къикӀырэр мыры: чылапхъэр Тхьэм игущыӀ ары+. 12ЦӀыфхэм ащыщэу зы купыр чылапхъэу гъогум тетэкъуагъэм фэд. Мыхэр ары Тхьэм игущыӀэхэр зэхэзыххэрэр, ау етӀанэ шэйтаныр къэкӀошъ, шӀошъхъуныгъэ аримыгъэгъотызэ, а гущыӀэхэр агухэм арехыжьы, Тхьэм а цӀыфхэр къымыгъэнэжьынхэм пае. 13Адрэ цӀыф купыр чӀыгу мыжъуалъэм тетэкъогъэ чылапхъэм фэд. Мыхэр ары Тхьэм игущыӀэхэр зэрэзэхаххэу, а гущыӀэхэр гушӀуагъокӀэ зыштэхэрэр, ау ахэмэ лъапсэ яӀэп. ШӀошъхъуныгъэм игъогу бэрэ тетыжьхэрэп. ЯшӀошъхъуныгъэ ишъыпкъагъэ гъэунэфыгъэ зыхъукӀэ, шӀошъхъуныгъэм игъогу текӀыжьых+. 14ЕтӀанэ зы цӀыф купыр панэхэм ахэтэкъогъэ чылапхъэм фэд. Мыхэр ары Тхьэм игущыӀэхэр зэхэзыххэрэр, ау мы дунаим игугъухэмкӀи, баиныгъэмкӀи, щыӀэныгъэм итхъагъохэмкӀи мэкӀэ-макӀэу зырагъэтхьалэ, ахэми шӀугъэ къапыкӀырэп+. 15ЕтӀани нэмыкӀ цӀыф куп чӀыгу дэгъум хэтэкъогъэ чылапхъэм фэд. Мыхэр ары шӀугъэрэ шъыпкъагъэрэ зыгу илъхэу, Тхьэм игущыӀэхэр зэхэзыххэу зыубытхэрэр. Ахэмэ теубытагъэ яӀэу, шӀугъэ къапэкӀы. Исус ар къызеӀотахэм, мэкъэшхокӀэ къыӀуагъ: – РыдэӀонэу тхьакӀумэ зиӀэм зэхерэх!+

Щэлъэ чӀэгъым чӀэт остыгъэр

(Марк 4:21-25)

16– Зыми остыгъэ хигъанэу, щэлъэ чӀэгъым е пӀэкӀор чӀэгъым чӀигъэуцорэп, ау унэм къихьэхэрэм инэфынэ алъэгъуным пае, тетыпӀэ лъагэм тырегъэуцо+. 17Сыда пӀомэ, къэмылъэгъожьынэу гъэбылъыгъэ зи щыӀэп, цӀыфхэм къамышӀэнэуи къэмылъэгъожьынэуи чӀэухъумагъэ зи щыӀэп+. 18Арышъ, шъузэдэӀущтым шъуфэсакъ. Тхьэм хэт щыщми зиӀэм нахьыбэ къыритыщт, ау зи зимыӀэм иӀэу шӀошӀырэри Ӏихыжьыщт Тхьэм+.

Исус янэрэ ышхэмрэ

(Маттэ 12:46-50; Марк 3:31-35)

19•Исус янэрэ ышхэмрэ ыдэжь къэкӀуагъэх, ары шъхьакӀэ цӀыфхэр багъэхэти, екӀолӀэнхэ алъэкӀыгъэп+. 20Джащыгъум Исус къэбар фахьыгъ: – О уянэрэ пшыхэмрэ уалъэгъумэ ашӀоигъоу щагум дэтых.

21– Тхьэм игущыӀэхэр зэхэзыххэу зыгъэцакӀэхэрэр ары сянэри сшыхэри, – къариӀожьыгъ Исус ахэмэ+.

Исус жьыбгъэ щынэгъошхор зэригъэуцугъэр

(Маттэ 8:23-27; Марк 4:35-41)

22•Мафэ горэм игъогу рыкӀохэрэр игъусэхэу къуашъо горэм Исус итӀысхьи, ариӀуагъ: – НекӀо, псыхъураем иадрабгъу тызэпырыжъугъэкӀ. Аущтэу ежьагъэх+. 23Къуашъом исхэу кӀохэзэ, Исус хэчъыягъ. Псыхъураем жьыбгъэшхо къыщепщи, къуашъом псыр изы къэхъоу фежьи, щынэгъошхо хэфагъэх.

24Джащыгъум Исус къыбгъодахьэхи, къагъэущи, аӀуагъ: – Зиусхьан, Зиусхьан, тэкӀоды! Исус къэтэджи, жьыбгъэшхоми псыорхэми ягыий, зэтыригъэуцуагъэх, кӀым-сыми къэхъугъ+. 25ЕтӀанэ ахэмэ ариӀуагъ: – ШъуишӀошъхъуныгъэ тыдэ щыӀа? – Хэта мыр? Жьыбгъэшхоми псыми унашъо афишӀызэ егъэдаӀох, – щтагъэхэу, агъэшӀагъоу зэупчӀыжьыгъэх ахэр.

Исус джынэпцӀабэхэр зыхэс лӀы горэ зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 8:28-34; Марк 5:1-20)

26•Галилей хэкум къыпэӀулъ хэкоу къалэу Гадарэ епхыгъэм къуашъомкӀэ нэсыгъэх. 27Исус къуашъом икӀи, псы Ӏушъом зытехьэм, къалэм щыщэу джынапцӀэхэр зыхэс лӀы горэ къачъэзэ къыпэгъокӀыгъ. А лӀым бэшӀагъэу щыгъын щыгъыжьыгъэп, унэ горэми исыжьыгъэп, ау къэунэхэм ахэсыгъ. 28Ащ Исус зелъэгъум, ыпашъхьэ чӀыгум зыкъыщыридзыхи, мэкъэшхокӀэ куозэ, къыӀуагъ: – Исус, Тхьэу анахь Лъагэм ы Къу, сыда уиӀофэу къысхэлъыр? СыолъэӀу, къин сэмыгъэлъэгъу+.

29Ар зыкӀиӀуагъэр джынэпцӀэ Ӏаер лӀым хэкӀыжьынэу Исус унашъо фишӀыгъэти ары. ДжынапцӀэхэр а лӀым бэрэ хахьэщтыгъэх. ЦӀыфхэм гъучӀ Ӏэхъу-лъэхъу ащ тыралъхьэти, къэрэгъулэхэр фашӀыщтыгъэх. Ау Ӏэхъу-лъэхъухэр зэпиутхэти, джынапцӀэм а лӀыр шъоф нэкӀым ригъэзыхьэщтыгъ.

30– Сыда о пцӀэр? – еупчӀыгъ Исус а лӀым. – Сэ сцӀэр дзэ, – къыӀожьыгъ ащ. Ар зыкӀиӀуагъэр джынэпцӀабэхэр хэхьагъэхэти ары. 31ДжынапцӀэхэр чӀылъэм икуупӀэу чӀэ зимыӀэм кӀонхэу унашъо афимышӀынэу Исус къелъэӀугъэх.

32А чӀыпӀэ дэдэм къо Ӏэхъогъушхо Ӏошъхьэ нэпкъым щыхъущтыгъ. А къохэм апкъыхэм ахэхьанхэу фит къышӀынхэу джынапцӀэхэр Исус къелъэӀугъэх. Исус ахэр фит ышӀыгъэх. 33Ардэдэм джынапцӀэхэр лӀым хэкӀыжьхи, къохэм апкъыхэм ахэхьагъэх. Къо Ӏэхъогъур Ӏошъхьэ нэпкъым къечъэхи, псыхъураем хэлъади, псым ытхьэлагъэх.

34Къуахъохэм хъугъэ-шӀагъэр залъэгъум, хэхьажьхи, къалэмрэ къуаджэхэмрэ хъугъэ-шӀагъэр ащаӀотагъ. 35ЦӀыфхэр хъугъэ-шӀагъэр зэрагъэлъэгъунэу дэкӀыгъэх. Ахэр Исус дэжь къызэкӀохэм, джынапцӀэхэр къызхэкӀыгъэ лӀыр фэпагъэу, иакъыл къыгъотыжьыгъэу Исус дэжь щысэу алъэгъугъ. Ар залъэгъум, лъэшэу къэщтагъэх+. 36Хъугъэр зылъэгъугъэ цӀыфхэм джынапцӀэхэр зыхэсыгъэ лӀыр Исус зэригъэхъужьыгъэр джы ахэмэ къафаӀотэжьыгъ. 37Джащыгъум яхэку ыбгынэнэу Гадарэ цӀыф пстэури Исус къелъэӀугъ, сыда пӀомэ, ахэр щынэгъошхо хэфагъэхэти ары. Аущтэу ӀукӀыжьыным пае, Исус къуашъом итӀысхьагъ+.

38Исус къуашъом итӀысхьэ пэтзэ, джынапцӀэхэр къызхэкӀыгъэ лӀыр Исус къелъэӀугъ: – Гъусэ сызыфэшӀ.

39– О уиунэ кӀожьи, Тхьэм къыпфишӀэгъэ шӀугъэшхор яӀотэжь! – риӀуагъ Исус а лӀым. ЕтӀанэ ытӀупщыжьыгъ. ЛӀыр кӀожьи, Исус къыфишӀэгъэ шӀугъэшхор къалэм щиӀотэжьыгъ+.

Исус Иаир ыпхъоу лӀагъэр къызэригъэтэджыжьыгъэр;

Исус ищыгъын къынэсыгъэ бзылъфыгъэр зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 9:18-26; Марк 5:21-43)

40•ЕтӀанэ Исус къызегъэзэжьым, цӀыф купышхор къыпэгъокӀыгъ, сыда пӀомэ, зэкӀэри ащ паплъэщтыгъэти ары. 41Иаир зыцӀэ синэгогу пащэ горэ къакӀуи, Исус ылъакъохэм адэжь зыкъыщыридзыхи, къелъэӀугъ: – Садэжь къакӀо+.

42Сыда пӀомэ, илъэс пшӀыкӀутӀу фэдиз ыныбжьэу пхъу закъо иӀагъ. Ар лӀэным нэсыгъэу сымаджэу щылъыгъ. Аущтэу Исус Иаир дэжь кӀо зэхъум, цӀыф купышхор тезэрэгъэгуагъ. 43Ахэмэ бзылъфыгъэ горэ ахэтыгъ, илъэс пшӀыкӀутӀу хъугъэу бэрэ лъы къыкӀэкӀэу гуӀэщтыгъэр. Ащ иӀэр зэкӀэ Ӏазэхэм атыригъэкӀодэгъагъ, ау зыми ыгъэхъужьын ылъэкӀыщтыгъэп. 44А бзылъфыгъэр Исус ыкӀыбкӀэ къекӀуалӀи, ищыгъын цыпэ къынэсыгъ. Ащ зэрэнэсэу илъыкӀэкӀын уцужьыгъэ+.

45– Хэта къызнэсыгъэр? – ыӀуагъ Исус. Зэпстэуми загъэхые зэхъум, Петрэ къыӀуагъ: – Тхьэматэ, цӀыфхэм укъауцухьэзэ, къызэрэптезэрэгъэгуагъэхэр плъэгъурэба?

46– Зыгорэ къысэнэсыгъ, – ыӀуагъ Исус. – Сыда пӀомэ, кӀуачӀэ зэрэсхэкӀыгъэр зэхэсшӀагъ+.

47Ау бзылъфыгъэм ышӀагъэр къызэрашӀэщтыр зелъэгъум, кӀэзэзэу къыӀухьи, Исус ыпашъхьэ зыкъыщыридзыхи, цӀыф пстэуми апашъхьэ ащ зыкӀынэсыгъэри, занкӀэу зэрэхъужьыгъэри къыӀуагъ.

48– Сипшъашъ, уишӀошъхъуныгъэ уигъэхъужьыгъ, – риӀуагъ Исус. – Гъогумаф. Гупсэф уиӀэу опсэу+.

49Исус гущыӀэзэ, синэгогу пащэм иунэ зыгорэ къикӀыгъэу къыӀухьи, къыӀуагъ: – О ппхъу дунаим ехыжьыгъ. Дин гъэсакӀом къин джыри емыгъэлъэгъужь.

50Ау Исус ар зызэхехым, Иаир риӀуагъ: – О умыщын. ШӀошъхъуныгъэ зигъэӀэ къодый. Ппхъу къэхъужьыщт.

51Исус Иаир иунэ зынэсым, Петрэ, Иуан, Якъуб, пшъэшъэжъыем ятэ-янэ анэмыкӀ унэм зыдыригъэхьагъэп+. 52Хьэдагъэ къаӀэтызэ, цӀыф пстэури абгъэгухэм еожьыщтыгъэх. Ау Исус ыӀуагъ: – Хьэдагъэ шъумышӀы. Ар лӀагъэп, мэчъые нахь+.

53Ау ахэмэ ар зэрэлӀагъэр ашӀэти, Исус ахэр къыдэхьащхыгъэх. 54Ау Исус пшъэшъэжъыем ыӀэ къыубыти, мэкъэшхокӀэ къыӀуагъ: – Сипшъэшъэжъый, къэтэдж!+

55Пшъэшъэжъыем ыпсэ къыхэхьажьи, ардэдэм къэтэджыжьыгъ. Ар агъэшхэнэу Исус ариӀуагъ. 56Пшъэшъэжъыем ятэ-янэхэм лъэшэу агъэшӀэгъуагъ, ау Исус хъугъэ-шӀагъэр зыми рамыӀотэжьынэу афигъэпытагъ+.

ЯБГЪОНЭРЭШЪХЬ

Игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀур Тхьэм фэлэжьэнхэу Исус зэрэдигъэкӀыгъэхэр

(Маттэ 10:5-15; Марк 6:7-13)

9^1•Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀур зэӀуигъакӀи, цӀыфмэ джынапцӀэхэр ахафынхэуи, яузхэр агъэхъужьынхэуи лъэкӀырэ тетыгъорэ аритыгъ+. 2Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылӀэгъэ къэбарышӀур агъэӀунэуи, сымаджэхэр агъэхъужьынхэуи дигъэкӀыгъэх. 3Моущтэу ариӀуагъ: – Гъогум шъузытехьэкӀэ, зи зыдэшъумышт, бэщи, Ӏалъмэкъи, хьалыгъуи, ахъщи зыдэшъумышт. ДжэнитӀуи зыщышъумылъ. 4ХьакӀэу унэ горэм шъуихьэмэ, а чӀыпӀэм шъукъекӀыжьыфэ, бысымыр зэблэшъумыхъу. 5ЦӀыфхэм шъурамыгъэблагъэмэ, якъалэ шъукъыздэкӀыжьыкӀэ, мыхъунэу ашӀагъэмкӀэ ахэмэ апашъхьэ шыхьат щыхъуным пае, шъулъакъохэм ателъ сапэр атешъуутхыпкӀыкӀ+.

6Аущтэу Исус игъогу рыкӀохэрэр ежьэхи, къуаджэмэ адэхьэ-адэкӀхэу къэбарышӀур щагъэӀущтыгъ, тыдэкӀи сымаджэхэри щагъэхъужьыщтыгъэх+.

Пщы Ирод зэрэгумэкӀыгъэр

(Маттэ 14:1-12; Марк 6:14-29)

7•Пщы Ирод Исус ышӀэгъэ пстэуми якъэбар зэхихыгъэти, гумэкӀыщтыгъэ, зыфихьын ымышӀэу, сыда пӀомэ, зы цӀыф купым ыӀощтыгъ: – Пегъымбар Иуан лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъ+.

8– Пегъымбар Иляс[*] къэкӀуагъ, – аӀощтыгъ нэмыкӀхэми. – Пэсэрэ пегъымбархэм ащыщ горэ къэтэджыжьыгъ, – аӀощтыгъ адрэхэми+. 9Ау Ирод къыӀуагъ: – Иуан ышъхьэ пязгъэупкӀыгъ. Адэ, мыщ фэдэ къэбархэр зэраӀуалӀэрэ лӀыр хэта? Аущтэу ыӀозэ, Исус зэригъэлъэгъуным ыуж итыгъ+.

Исус нэбгырэ минитф зэригъэшхагъэр

(Маттэ 14:13-21; Марк 6:30-44; Иуан 6:1-14)

10•Апостолхэм Исус дэжь къызагъэзэжьым, Ӏофхэу ашӀагъэхэр раӀотэжьыгъэх. ЕтӀанэ Исус цӀыфхэм ахэкӀи, апостолхэр зыдищэхи, язакъоу Бет-СайдэкӀэ заджэхэрэ къалэм[*] кӀуагъэх+. 11Ау цӀыф купышхохэм ар къызашӀэм, Исус лъыкӀуагъэх. Исус ахэмэ дахэкӀэ къапэгъокӀыгъ, Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылӀагъэуи къадэгущыӀагъ, зэӀэзэн фаеу зищыкӀагъэхэри ыгъэхъужьыгъэх.

12Мафэр хэкӀуатэу ыублагъ. Игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀур Исус къыбгъодахьи, къыраӀуагъ: – Къоджэ-чылэ гъунэгъухэм кӀонхэшъ, гъолъыпӀэрэ гъомлапхъэрэ къагъотыным пае, цӀыф купышхор тӀупщыжь; сыда пӀомэ, мы чӀыпӀэр Ӏудзыгъ.

13– Шъо ахэр жъугъашхэх, – ариӀуагъ Исус. – Тэ хьалыгъуитфырэ пцэжъыитӀурэ нахь тиӀэп, – къаӀуагъ ахэмэ, – хьауми мы цӀыф пстэуми ашхын къафэтщэфынэу тыкӀона+?

14Ахэр лӀы минитф фэдиз хъущтыгъэх. ЕтӀанэ Исус игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ: – ЦӀыфхэр шъэныкъо-шъэныкъоу, куп-купэу ежъугъэтӀысэхых.

15Игъогу рыкӀохэрэм аущтэу ашӀызэ, цӀыф пстэури рагъэтӀысэхыгъ. 16ЕтӀанэ Исус хьалыгъуитфымрэ пцэжъыитӀумрэ къыштэхи, уашъом дэплъыий, ахэмэ апае Тхьэм щытхъу фишӀыгъ. ЕтӀанэ хьалыгъухэр зэгуичхи, цӀыфмэ апашъхьэ ралъхьанхэу игъогу рыкӀохэрэм аритыгъ. 17ЦӀыф пстэури шхагъэ, загъэшхэкӀыгъ. Ащ нэужым къялыжьыгъэ хьалыгъу такъырхэр мэтэ пшӀыкӀутӀумэ арызэу аугъоижьыгъэх.

«Оры Тхьэм и Христос» Петрэ Исус зэрэриӀуагъэр

(Маттэ 16:13-19; Марк 8:27-29)

18•Мафэ горэм чӀыпӀэ Ӏудзыгъэ горэм щыӀэу, игъогу рыкӀохэрэр игъусэхэу Исус Тхьэм зелъэӀу ужым, ахэмэ яупчӀыгъ: – ЦӀыф купышхохэм сэ хэт сыщыщэу аӀора?

19– Зы купым о уумэхъэкӀо Иуанэу аӀо, – къыраӀожьыгъ ахэмэ. – НэмыкӀхэми о упегъымбар Илясэу аӀо. ЕтӀанэ адрэхэми пэсэрэ пегъымбархэм ащыщэу зыгорэ къэтэджыжьыгъэу аӀо+.

20– Адэ шъо, сэ хэт сыщыщэу шъуӀора? – ариӀуагъ Исус. – Оры Тхьэм и Христос, – къыӀожьыгъ Петрэ+.

Ежь зэраукӀыщтри лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыщтри Исус къызэриӀуагъэр

(Маттэ 16:20-28; Марк 8:31–9:1)

21•Джащыгъум ежь зэрэ Христосыр зыми рамыӀотэжьынэу Исус афигъэпытагъ.

22– ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къиныбэ ыщэчын фаеу къыпыщылъ, – ыӀуагъ Исус. – Нахьыжъхэми, дин пэщэшхохэми, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэми ежь зэрамыпэсэу аукӀын фае, ящэнэрэ мафэми лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьын фае+.

23– Зыгорэ сауж къырыкӀонэу фаемэ, ежь зыфэе Ӏофхэр къерэгъанэхи, лӀэныгъэм икъащ мафэ къэс къерэшти, сауж къырэрэкӀу, – ариӀуагъ Исус зэкӀэмэ+. 24– Сыда пӀомэ, хэти зыпсэ мыкӀодэу къэзгъэнэжьынэу фаем ыпсэ шӀокӀодыщт, ау хэти сэщ пае зыпсэ зышӀокӀодрэм ыпсэ мыкӀодэу къыгъэнэжьыщт. 25Дунаир зэкӀэ зы цӀыфым ие хъоу, ежь кӀодмэ е ыпсэ иягъэ екӀыжьмэ, а цӀыфым ишӀуагъэу къекӀыщтыр сыда+? 26Хэти сэррэ сигущыӀэхэмрэ къыттеукӀытыхьэрэм сэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къуи, а цӀыфым сытеукӀытыхьажьыщт, Ты лъапӀэмрэ мэлэӀич лъапӀэхэмрэ ящытхъушхо фэдэ щытхъушхо сиӀэу сыкъызыкӀожькӀэ+. 27Шъыпкъэр шъосэӀо, Тхьэм и Тетыгъошхо алъэгъуфэ, мыщ дэжьым щыт цӀыфхэм ащыщхэу заулэм лӀэныгъэр алъэгъущтэп+.

Исус итеплъэ зэрэзэрихъокӀыгъэр

(Маттэ 17:1-8; Марк 9:2-8)

28•Исус а гущыӀэхэр къызеӀохэ ужым мэфий тешӀагъэу, Петри, Иуани, Якъуби зыдищэхи, Тхьэм елъэӀунэу Ӏуашъхьэм дэкӀоягъ+. 29Тхьэм елъэӀузэ, ынапэ итеплъэ зэрихъокӀыгъ, ищыгъынхэри фыжьыбзэу, къэлыдэу хъугъэх+. 30Зэплъэхэм, нэбгыритӀу Исус къыдэгущыӀэу алъэгъугъ. Ахэр пегъымбар Мусэрэ Илясрэ арыгъэх. 31Нэфынэ гъэшӀэгъонышхом къыхэлыдыкӀыхэу къэлъэгъуагъэх, Исус Ерусалим дунаим зэрэщехыжьын фаеми тегущыӀагъэх. 32Петрэрэ игъусэхэмрэ хэчъыягъэх, ау къызэущыжьхэм, Исус нэфынэ гъэшӀэгъонышхом хэтэу, къыхэлыдыкӀэу адрэ нэбгыритӀур къыбгъодэтэу алъэгъугъ. 33А нэбгыритӀур ӀукӀыжьхэ зэхъум, Петрэ Исус риӀуагъ: – Тхьэматэ, мыщ дэжьым тызэрэщыӀэр дэгъу. Чэлищ щыдгъэӀэн, ощ пае зы, Мусэ паий зы, Иляс паий зы. Петрэ ыӀорэр ымышӀэу ащ фэдэу къыӀуагъ.

34Петрэ къэгущыӀэзэ, ошъуапщэ къакӀуи, къашъхьэщыхьагъ. Исус игъогу рыкӀохэрэр къэщтагъэх. 35Ошъуапщэм макъэ горэ къыхэӀукӀыгъ: – Мары сэ шӀу слъэгъурэ с Къо кӀасэр. Ащ ыӀорэм шъуедэӀу. [*]+

36А макъэр къызэӀу ужым, Исус изакъоу къэнагъ. Ау игъогу рыкӀохэрэм алъэгъугъэр а мафэхэм зыми рамыӀуатэу аушъэфыгъ.

Исус джынапцӀэ зыхэс кӀалэ горэ зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 17:14-18; Марк 9:14-27)

37•ЯтӀонэрэ мафэм ахэр Ӏуашъхьэм къызехыжьхэм, цӀыф купышхо Исус къыпэгъокӀыгъ. 38ОшӀэ-дэмышӀэу а цӀыф купышхом лӀы горэ къыхэкуукӀыгъ: – Дин гъэсакӀу, сэ скъо усфеплъынэу сыолъэӀу, а къо закъор ары сиӀэр. 39ДжынапцӀэ горэм кӀалэр зэкӀеубытэшъ, ошӀэ-дэмышӀэу егъэкуо. КӀалэм Ӏупс къыӀуифэу, джынапцӀэм къегъэкӀэзэзышъ, къинышхо римыгъэлъэгъоу хэкӀыжьырэп. 40О уигъогу рыкӀохэрэм джынапцӀэр хафынэу сялъэӀугъ, ары шъхьакӀэ ахэмэ хафын алъэкӀыгъэп.

41– Е-о-ой, шӀошъхъуныгъэ зимыӀэхэу, джырэ цӀыф къуанчэхэр, – къыӀожьыгъ Исус. – Сыд фэдизрэ сышъухэтын, шъусщыӀэн фая? О пкъо моу къащэ.

42Ау кӀалэр къакӀозэ, джынэпцӀэ Ӏаем чӀыгум тыридзи, ыгъэкӀэзэзыгъ. Исус джынэпцӀэ Ӏаем егыий, кӀалэр ыгъэхъужьыгъ, яти ритыжьыгъ+. 43•ЦӀыф пстэуми Тхьэм илъэкӀышхо лъэшэу агъэшӀэгъуагъ.

Ежь цӀыфхэм зэраубытыщтыр ятӀонэрэу

Исус къызэриӀуагъэр

(Маттэ 17:22-23; Марк 9:30-32)

ЦӀыф пстэуми Исус Ӏофэу ышӀэгъэ пстэури агъэшӀагъо зэхъум, игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

44– Мы гущыӀэхэр шъутхьакӀумэхэм арыжъугъахь. ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо цӀыфхэм аубытыщт+.

45Ау а гущыӀэхэм къарыкӀырэр къагурыӀуагъэп. А гущыӀэхэр къагурыӀон амылъэкӀынэу ахэмкӀэ гъэбылъыгъагъэх, а гущыӀэхэм яхьылӀагъэуи Исус къеупчӀынхэу щынэщтыгъэх+.

Хэта анахь ин дэдэр?

(Маттэ 18:1-5; Марк 9:33-37)

46•Исус игъогу рыкӀохэрэм, «Тэ тщыщэу хэта анахь иныр?» аӀоу, зэнэкъокъу къахэхьагъ. 47Исус ахэмэ агухэм арылъыр ышӀэзэ, сабый горэ къышти, ыбгъукӀэ ыгъэуцуи, ариӀуагъ:

48– Хэти мы сабыир сэ сцӀэкӀэ къезгъэблагъэрэм сэ сыригъэблэгъагъэ мэхъу, хэти сэ сезгъэблагъэрэми сэ сыкъэзгъэкӀуагъэри ригъэблэгъагъэ мэхъу, сыда пӀомэ, шъуащыщэу анахь цӀыкӀур ары анахь ин дэдэр+.

Къышъупэмыуцурэр шъуигъус

(Марк 9:38-40)

49– Тхьэматэ, о пцӀэкӀэ лӀы горэм джынапцӀэхэр цӀыфхэм ахифхэу тлъэгъугъэ, – къыӀуагъ Иуан. – Ар тэ зэрэтщымыщым пае, зэтетӀэжьэнэу тыпылъыгъ+.

50– ЗэтешъумыӀажь ар, – къыриӀожьыгъ Исус, – сыда пӀомэ, шъо къышъупэмыуцурэр шъуигъус+.

Самарие къуаджэ горэм дэсхэм

Исус рагъэблэгъэнэу зэрамыдагъэр

51Тхьэм Исус уашъом зыдищэежьыщт мафэр къызэблагъэм, Исус Ерусалим кӀонэу тыриубытагъ+. 52ЛӀыкӀохэр ыпэ рапшӀэу ыгъэкӀуагъэх. Ахэр кӀохи, Самарие хэкум[*] ит къуаджэ горэм зыщахьэкӀэн чӀыпӀэ къыфагъэхьазырынэу дэхьагъэх+. 53Ау Исус Ерусалим зэрэкӀорэм пае, а къуаджэм дэс цӀыфхэм рагъэблэгъэныр адагъэп. 54Ар залъэгъум, Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэу Якъубэрэ Иуанрэ къаӀуагъ: – Зиусхьан, уашъом машӀо къехынышъ, мы цӀыфхэр ыгъэстынхэу тӀона+?

55Ау Исус ахэмэ зафигъази, афимыдэу ариӀуагъ: – Хьау, ар хъущтэп; 56сыда пӀомэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къызфэкӀуагъэр цӀыфхэр ыгъэкӀодынхэр арэп, мыкӀодхэу къыгъэнэжьынхэр ары нахь. ЕтӀанэ нэмыкӀ къуаджэ горэм кӀуагъэх.

Исус игъогу рыкӀоным къин щэчыгъоу хэлъыр

(Маттэ 8:19-22)

57•Гъогум рыкӀохэзэ, зыгорэм Исус къыриӀуагъ: – Тыдэ укӀоми, уауж сыкъырыкӀощт.

58– Баджэхэм исынхэу бы яӀ, ошъогу бзыухэми набгъо яӀ, ау ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ышъхьэ зэрихьылӀэжьын чӀыпӀэ иӀэп, – риӀожьыгъ Исус.

59– Сауж къырыкӀу, – риӀуагъ Исус нэмыкӀ горэм. – Тхьэматэ, – къыӀожьыгъ адрэм, – ыпэ рапшӀэу сыкӀонышъ, сятэ чӀэслъхьажьынэу фит сыкъэшӀ.

60– ЛӀагъэхэм ежьхэм ялӀагъэхэм яхьадэхэр чӀарэлъхьажьых, ау о кӀуи, Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылӀэгъэ къэбарышӀур гъэӀу, – риӀожьыгъ Исус.

61– Сэ уауж сыкъырыкӀощт, тхьэматэ, – къыӀуагъ нэмыкӀ горэми, – ау ыпэ рапшӀэу сэ сибынхэм аӀапэ сыубытыжьынэу фит сышӀ+.

62– ПхъэӀэшэкӀыр[*] зыубытыгъэу къызэплъэкӀыжьырэр Тхьэм и Тетыгъошхо фэлэжьэныр ифэшъуашэп, – риӀожьыгъ ащ Исус.

ЯПШӀЭНЭРЭШЪХЬ

Игъогу рыкӀорэ нэбгырэ тӀокӀищырэ пшӀырэ Тхьэм фэлэжьэнхэу Исус зэрэдигъэкӀыгъэхэр

10^1•Ащ нэужым нэбгырэ тӀокӀищырэ пшӀырэ ыгъэнафи, тыдрэ къали тыдрэ чӀыпӀи ежь зыдэкӀон фаем ыпэ рапшӀэ тӀурытӀоу Зиусхьаным ыгъэкӀуагъэх. 2Моущтэу ариӀуагъ: – Лэжьыгъэр бэ, ау лэжьакӀохэр макӀэх. Арышъ, лэжьыгъэр зием шъуелъэӀу, лэжьыгъэр къахыжьыным пае лэжьакӀохэр къыгъэкӀонхэу+. 3ШъукӀу! Шъынэхэм шъуафэдэу тыгъужъхэм шъуахэсэгъахьэ+. 4Ахъщалъи, Ӏалъмэкъи, цуакъи зыдэшъумышт. Гъогум зыми шӀуфэс щешъумых+.

5– ХьакӀэу унэ горэм шъузихьэкӀэ, ыпэ рапшӀэу, «Гупсэф шъогъот апщи» шъуӀуи, шӀуфэс яшъух. 6А гупсэфыр зифэшъошэ цӀыф а унэм исмэ, Тхьэм гупсэф ащ къыритыщт. Имысмэ, гупсэфыр шъо къышъуфэкӀожьыщт. 7Нэгуихыгъэу къызщышъупэгъокӀыгъэхэ унэм шъукъини, къышъуатырэри шъушхы, къышъуфырагъахъорэми шъуешъу, сыда пӀомэ, лэжьакӀом илэжьапкӀэ ыгъотыныр ифэшъуаш. Бысымыр шъухъожьэу, зы унэм шъуикӀыжьэу, нэмыкӀ цӀыфым иунэ шъуимыхь+.

8– Къалэ горэм шъудахьэу шъузырагъэблагъэкӀэ, ащ къыщышъуатырэр шъушхы+. 9Сымаджэхэр ащ щыжъугъэхъужьых, моущтэуи яшъуӀу: «Тхьэм и Тетыгъошхо къышъуфэблэгъагъ»+. 10Ау къалэ горэм шъудахьэу, шъущырамыгъэблагъэмэ, иурамхэм шъуатехьи, моущтэу шъуӀо: 11«Шъуикъалэ исапэу тэ тлъакъохэм ателъыр атетэутхыпкӀыкӀы, ауми зэжъугъашӀэ Тхьэм и Тетыгъошхо къызэрэблэгъагъэр»+. 12Сэ шъосэӀо, ахърэт мафэм а къалэм къинэу ыщэчыщтым нахьи, къалэу Содом[*] къинэу ыщэчыщтыр нахь мэкӀэщт+.

Гъогу мыгъо утеуцуагъ, Хоразин къал!

Гъогу мыгъо утеуцугъ, Бет-Сайдэ къал!

(Маттэ 11:20-24)

13•– Гъогу мыгъо утеуцуагъ, къалэу Хоразин! Гъогу мыгъо утеуцуагъ, къалэу Бет-Сайдэ! Сыда пӀомэ, шъуадэжь щысшӀэгъэ Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэр къалэхэу Тиррэ Сидонрэ ащысшӀэгъагъэхэмэ, бэшӀагъэу шъыгъоныгъэ щыгъын ащыгъэу, анэгухэр яжьэкӀэ цӀэлагъэхэу япсэкӀодшӀагъэхэм афыкӀэгъожьыщтыгъэх+. 14Ау ахърэт мафэм шъо къинэу шъущэчыщтым нахьи, Тиррэ Сидонрэ къинэу ащэчыщтыр нахь мэкӀэщт. 15О Капернаум, уашъом зыпӀэтынэу узыщэгугъужьа? Хьау, джэхьнэмым икуупӀэ нэсыфэ упхырызыщт нахь. [*]

16– Шъо къышъодэӀурэр, сэри къысэдэӀу. Шъо шъузымыдэрэм сэри сидэрэп, сэ сызымыдэрэми сыкъэзгъэкӀуагъэри ыдэрэп+.

Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ тӀокӀищырэ пшӀырэм къызэрагъэзэжьыгъэр

17Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ тӀокӀищырэ пшӀырэмэ гушӀуагъокӀэ къагъэзэжьи, аӀуагъ: – Зиусхьан, о пцӀэ къызытӀокӀэ, джынапцӀэхэри тӀэмычӀэ илъ мэхъух+.

18– Шъыпкъэ, пчыкӀэм фэдэу шэйтаныр уашъом къефэхэу слъэгъугъэ, – ариӀуагъ Исус+. 19– Блэхэми скорпионхэми шъуатеуцонэуи, пыим ыкӀуачӀэ зэкӀэ шъутекӀонэуи тетыгъо шъостыгъ; зыми иягъэ къышъокӀыщтэп+. 20Ау джынапцӀэхэр шъуӀэмычӀэ зэрилъхэм пае, шъумыгушӀу, шъуцӀэхэр уашъом итхылъ зэритхэм пае, шъугушӀо нахь+.

Исус зэрэгушӀуагъэр

(Маттэ 11:25-27; 13:16-17)

21•А сыхьатым Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ инэу къыгъэгушӀоу Исус къыӀуагъ: – Ся Т, уашъоми чӀылъэми я Зиусхьан, мы Ӏофхэр цӀыф акъылышӀу зиӀэхэмрэ зэхэшӀыкӀ зиӀэхэмрэ ашӀоуушъэфыгъэу, сабыйхэм зэрябгъэшӀагъэмкӀэ щытхъу пфэсэшӀы. Ары, ся Т, о ар аущтэу пшӀоигъуагъ.

22ЕтӀанэ Исус игъогу рыкӀохэрэм зафигъази, къыӀуагъ: – Ся Тэ щыӀэ пстэури къысӀэкӀилъхьагъ. Къо лъапӀэр зыфэдэр Ты лъапӀэм нэмыкӀ зыми ышӀэрэп. Ты лъапӀэр зыфэдэри Къо лъапӀэмрэ Къо лъапӀэм ар зэхаригъэшӀыкӀынэу къыхихырэ цӀыфхэмрэ анэмыкӀ зыми ышӀэрэп+.

23Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ язакъоу къызэнэжьхэм, Исус ахэмэ зафигъази, ариӀуагъ: – Шъо шъунэхэм алъэгъурэр зылъэгъурэ нэхэр гъогу мафэ теуцуагъэх!+
24Сыда пӀомэ, сэ шъосэӀо, пегъымбар Ӏаджыми пачъыхьэ Ӏаджыми шъо шъулъэгъурэр алъэгъумэ ашӀоигъуагъ, ау алъэгъугъэп, шъо зэхэшъухырэри зэхахымэ ашӀоигъуагъ, ау зэхахыгъэп+.

Самарие хэкум щыщэу гукӀэгъу зыхэлъ цӀыфыр

25Тэурат егъэджэкӀо пащэ горэ къэтэджи, Исус ыгъэунэфыным пае, къыӀуагъ: – Дин гъэсакӀу, мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ ӀахьышӀоу згъотыным пае, сыда сшӀэщтыр+?

26– Тэурат хабзэм сыда итыр? – риӀожьыгъ Исус. – Сыдэущтэу уеджэра?

27– «ЗэкӀэ о угурэ упсэрэкӀи, зэкӀэ пкӀуачӀэкӀи, зэкӀэ уизэхэшӀыкӀыкӀи Зиусхьанэу уи Тхьэ шӀу лъэгъу, о пшъхьи шӀу зэрэплъэгъурэм фэдэу, уигъунэгъуи шӀу лъэгъу[*]», – къыӀожьыгъ адрэм+.

28– Шъыпкъэр къэпӀуагъ, – риӀуагъ Исус а лӀым. – А къэпӀуагъэр гъэцакӀи, мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ бгъотыщт+.

29Ау Тэурат егъэджэкӀо пащэм зигъэхыенэу фэягъэти, Исус риӀуагъ: – Хэта адэ сэ сигъунэгъур?

30– ЛӀы горэ Ерусалим дэкӀи, Ерихон къалэмкӀэ[*] ехызэ, хъункӀакӀомэ аӀэкӀэфагъ, – къыӀожьыгъ Исус. – ХъункӀакӀомэ ар ахъункӀыгъ, ищыгъынхэри щахыгъ, Ӏаеу еохи, ыпсэ пыт къодыеу къагъани, хэхьажьыгъэх. 31А сыхьат дэдэм дин пащэ горэ а гъогумкӀэ ехынэу хъугъэ. А лӀыр зелъэгъум, гъогум иадрабгъумкӀэ блэкӀыгъ. 32Ащ фэдэу Лэуй лӀакъом[*] щыщэу дин пащэ горэ а чӀыпӀэм нэси, а лӀыр зелъэгъум, гъогум иадрабгъукӀэ блэкӀыгъ. 33Ау Самарие хэкум щыщэу лӀы горэ а гъогум рыкӀозэ, а лӀым дэжь къэсыгъ. Ар зелъэгъум, ыгу егъуи,+
34бгъодэхьагъ, иуӀагъэхэм дагъэрэ сэнэпсырэкӀэ яӀази, ыпхыгъэх. ЕтӀани а лӀыр къыӀэти, ежь зытесыгъэ щыдым тырилъхьи, хьакӀэщым нигъэси, ащи щылъыплъагъ. 35ЯтӀонэрэ мафэм динаритӀу ыджыбэ къырихи, хьакӀэщыр зием рити, къыӀуагъ: «О мы лӀым лъыплъи, сыд фэдиз нахьыбэу тебгъэкӀуадэми, къызызгъэзэжькӀэ, остыжьыщт».

36– Джы о зэрэпшӀошӀырэмкӀэ, мы нэбгырищым ащыщэу хъункӀакӀохэм аӀэкӀэфэгъэ лӀым игъунэгъу фэдэу хэта нахьышӀоу дэзекӀуагъэр? – къыпигъэхъожьыгъ Исус.

37– ЛӀэу гукӀэгъу фэзышӀыгъэр ары, – къыӀуагъ Тэурат егъэджэкӀо пащэм. – Ори кӀуи, ащ фэдэ шӀэ, – риӀуагъ Исус.

Мерэмрэ Мартэрэ

38ЕтӀанэ Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ ягъогу хагъэкӀыхэзэ, къуаджэ горэм зыдахьэхэм, Мартэ зыцӀэ бзылъфыгъэм иунэ Исус ригъэблэгъагъ+. 39А бзылъфыгъэм Мерэм ыцӀэу шыпхъу иӀагъ. А шыпхъур Зиусхьаным игущыӀэхэм ядэӀоу, ылъакъохэм адэжь щысыгъ+. 40Ау ыхьэкӀэнхэм пае иӀофхэр Мартэ шӀобаӀо хъугъэ. Арыти, ар Исус къыбгъодахьи, къыриӀуагъ: – Зиусхьан, Ӏофхэр зэкӀэ сизакъоу сшӀэнхэу сшыпхъу сыкъызэригъанэрэр пшӀоемыкӀуба? Ар къыздэӀэпыӀэнэу еӀу!

41– Ей, Март, Март, – риӀожьыгъ Зиусхьаным, – о Ӏоф бащэмэ зябгъэгъэгумэкӀызэ зыогъалӀэ+. 42Ау зы ныӀэп уищыкӀагъэр. Мерэм Ӏахь нахьышӀур къыхихыгъ, а ӀахьышӀури ащ Ӏахыжьыщтэп+.

ЯПШӀЫКӀУЗЭНЭРЭШЪХЬ

Тхьэм уелъэӀуным ехьылӀагъ

(Маттэ 6:9-15; 7:7-11)

11^1•ЧӀыпӀэ горэм Исус Тхьэм щелъэӀущтыгъ. Тхьэм зелъэӀу ужым, игъогу рыкӀохэрэм ащыщ горэм къыриӀуагъ: – Зиусхьан, умэхъэкӀо Иуан игъогу рыкӀохэрэм Тхьэм узэрелъэӀун фэе шӀыкӀэр зэраригъэшӀагъэм фэдэу, ори тэгъашӀэ+.

2– Тхьэм шъуелъэӀу зыхъукӀэ, моущтэу шъуӀо, – ариӀуагъ Исус. «О тя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэр! ПцӀэ цӀыфхэм агъэлъапӀэ орэхъу. Уи Тетыгъошхо къэрэкӀу. Узыфаер уашъом зэрэщыхъурэм фэдэу, чӀылъэми щэрэхъу.

3Хьалыгъоу тищыкӀагъэр мафэ къэси къытэт+.

4Тэ типсэкӀодшӀагъэхэр къытфэгъэгъух, сыда пӀомэ, тэри хэти мыхъун къытэзышӀэрэм фэтэгъэгъу. Шэйтаным псэкӀод тигъэшӀэнэу фит умышӀы, ащи тыщыухъум»+.

5– Шъо шъуащыщэу зыгорэм ныбджэгъу иӀэу тӀон, – ариӀуагъ Исус. – Чэщныкъом а ныбджэгъум иунэ макӀошъ, реӀо: «Синыбджэгъу, хьалыгъуищ чӀыфэу къысэт, 6сыда пӀомэ, синыбджэгъу горэ гъогурыкӀоу къысфэкӀуагъ. Езгъэшхын зи сиӀэп».

7– Аущтэу зеӀом, унэм ис ныбджэгъум къыреӀожьы: «Сымыгъэулэу. Къэлапчъэр гъэпытагъэ, сисабыйхэри сигъусэхэу пӀэм хэлъых. Сыкъэтэджэу зыгорэ остын слъэкӀыщтэп».

8– Сэ шъосэӀо, – къыпигъэхъожьыгъ Исус, – зэриныбджэгъум пае, къэтэджэу хьалыгъур къыримытыщтми, ыуж зэримыкӀыжьырэм пае къэтэджынышъ, зыфаер зэкӀэ къыритыщт.

9– Арышъ, шъосэӀо, шъуелъэӀуи, Тхьэм къышъуитыщт; шъулъыхъуи, къэжъугъотыщт; къэлапчъэми шъутеуи, Тхьэм къышъуфыӀуихыщт; 10сыда пӀомэ, хэтми лъаӀорэм зыкӀэлъэӀурэр иӀэ хъущт, лъыхъурэми зылъыхъурэр ыгъотыщт; къэлапчъэм теорэми Тхьэм къыфыӀуихыщт+. 11Ты къышъухэта, зыкъо хьалыгъу пае къелъэӀумэ, мыжъо езытыщтыр е пцэжъые пае къелъэӀумэ, блэ езытыщтыр, 12е кӀэнкӀэ пае къелъэӀумэ, скорпион езытыщтыр? 13Аущтэу шъо шъубзаджэ пэтми, шъуилъфыгъэхэм шӀу зэряшъутын шӀыкӀэр шъушӀэмэ, ащ нахьи нахьыбэу Ты лъапӀэу уашъом щыӀэм елъэӀухэрэм ежь ы Псэ ЛъапӀэ къаритыщтба+?

Исусрэ джынапцӀэхэм япащэу БаӀал-Зэбулрэ

(Маттэ 12:22-30; Марк 3:20-27)

14•Исус лӀы бзако горэм джынапцӀэу ыбзэ зыубытырэр хифыгъ. ДжынапцӀэр зыхэкӀыжьым, бзэкогъэ лӀыр къэгущыӀагъ. ЦӀыф купышхохэм агъэшӀэгъуагъ. 15Ау ащыщхэу заулэмэ къаӀуагъ: – БаӀал-Зэбулэу джынапцӀэхэм япащэ илъэкӀ ары джынапцӀэхэр цӀыфхэм зэрахифырэр+.

16НэмыкӀхэми Исус агъэунэфыным пае, нэшэнэ гъэшӀэгъон уашъом къафыригъэхынэу фэягъэх+. 17Ау ахэмэ ягухэлъхэр Исус ешӀэти, ариӀуагъ: – Сыдрэ пачъыхьагъум лъэныкъуитӀоу зигощымэ, зэхэтэкъощт, унэ гори лъэныкъуитӀоу гощыгъэ хъумэ, къызэхэощт. 18Шэйтанми лъэныкъуитӀоу зигощымэ, итетыгъо сыдэущтэу щыӀэжьын ылъэкӀына? Ар зыкӀасӀорэр БаӀал-Зэбул илъэкӀыкӀэ сэ джынапцӀэхэр цӀыфхэм ахэсэфыхэу шъоӀошъ ары. 19Адэ, БаӀал-Зэбул илъэкӀыкӀэ сэ джынапцӀэхэр цӀыфхэм ахэсэфыхэмэ, шъо шъуицӀыфхэм джынапцӀэхэр зэрахафырэр хэт илъэкӀэу хъура? Арышъ, ахэр шъо хьыкумэшӀ къышъуфэхъущтых+. 20Ау сэ джынапцӀэхэр цӀыфхэм зэрахэсфырэр Тхьэм ыӀэхъуамбэшъ, Тхьэм и Тетыгъошхо къызэрэшъухэхьагъэр ары ащ къикӀырэр.

21– КӀуачӀэ зиӀэ лӀы горэм ӀашэкӀэ дэгъоу тегъэпсыхьагъэу, иунэ къыухъумэ зыхъукӀэ, имылъкукӀэ щынагъо щыӀэп. 22Ау ащ нахьи нахь кӀочӀэшхо зиӀэ лӀы горэ ащ къытебанэу къызытекӀокӀэ, Ӏашэу зыщыгугъыхэрэр къытырихынхэшъ, ахэр зэкӀэ ыгощыжьыщтых.

23– Сэ симыгъусэр къыспэуцу, сэ къыздэзымыугъоирэми ретэкъухьэ+.

ДжынэпцӀэ Ӏаем къызэригъэзэжьырэр

(Маттэ 12:43-45)

24– ДжынэпцӀэ Ӏае горэ цӀыф горэм зыхэкӀыкӀэ, зыгъэпсэфыпӀэ лъыхъоу псы зэрымыт шъоф нэкӀым къыщекӀухьэ. ЗыгъэпсэфыпӀэ зимыгъотыкӀэ, «сызыхэсыгъэ цӀыфэу сэ сиунагъэм дэжь згъэзэжьыщт» еӀо. 25Ащ дэжь къегъэзэжьышъ, унэр пхъэнкӀыгъэу, зэлъыӀухыгъэу къегъотыжьы. 26Джащыгъум макӀо, джынэпцӀибл ежь нахь бзаджэхэу къыздещэхэшъ, унэм ехьэхэшъ, етӀысхьэх. ЫкӀэм ыкӀэжьым а цӀыфым иӀоф ыпэм нахьи нахь дэи мэхъу+.

27А гущыӀэхэр Исус къыӀохэзэ, цӀыф купышхом хэтэу бзылъфыгъэ горэм ымакъэ Ӏэтыгъэу къыриӀуагъ: – Ныбэу узэрылъыгъэри, бгъэу узкӀэшъугъэри гъогу мафэ теуцуагъэх+.

28– Шъыпкъэ, – къыӀуагъ Исус, – ау Тхьэм игущыӀэхэр зэхэзыхэу, ахэри зыгъэцакӀэрэр ащ нахьи нахь гъогу мафэ теуцуагъ+.

ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо цӀыфхэм нэшанэ зэрафэхъурэр

(Маттэ 12:38-42; Марк 8:12)

29•ЦӀыфхэр нахь купышхохэу Исус дэжь къыщызэрэугъоихэ зэхъум, ащ къыӀуагъ: – Джырэ цӀыфхэр бзаджэх. Ахэр нэшэнэ гъэшӀэгъон фаех, ау пегъымбар Юныс[*] инэшанэ нэмыкӀ Тхьэм ахэмэ къаритыщтэп, 30сыда пӀомэ, Юныс къалэу Нинэвие дэсыгъэ цӀыфхэм нэшанэ зэрафэхъугъэм фэдэу, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо джырэ цӀыфхэм нэшанэ афэхъущт. 31Ау сэ шъосэӀо, къыблэ хэгъэгум щыщэу бзылъфыгъэ пачъыхьэр[*] ахърэт мафэм къэтэджынышъ, джырэ цӀыфхэм къядэощт, къыгъэмысэщтых, сыда пӀомэ, а бзылъфыгъэ пачъыхьэр пачъыхьэ Сэлмэн иакъылышӀуагъэ едэӀунэу чӀылъэм ыкъуапэ къикӀи, къэкӀуагъ. Джы мары пачъыхьэ Сэлмэн нахьи нахь инэу зыгорэ къышъухэт+. 32Къалэу Нинэвие дэсыгъэ цӀыфхэр ахърэт мафэм къэтэджынхэшъ, джырэ цӀыфхэм къядэощтых, къагъэмысэщтых, сыда пӀомэ, ахэмэ Тхьэм игущыӀэхэр Юныс аригъэӀухэу зызэхаххэм, япсэкӀодшӀагъэхэм афыкӀэгъожьыгъэх. Джы мары Юныс нахьи нахь инэу зыгорэ къышъухэт+.

Пкъым иостыгъ

(Маттэ 5:15; 6:22-23)

33•– Зыми остыгъэ хигъанэу, гъэбылъыпӀэ къогъу горэм къуигъэуцорэп е щэлъэ чӀэгъым чӀигъэуцорэп, унэм къихьэхэрэм инэфынэ алъэгъуным пае, тетыпӀэ лъагэм тырегъэуцо нахь+. 34Пкъым иостыгъэ – нэр ары. Арышъ, о унэ псаумэ, зэкӀэ ппкъы нэфынэщт. Ау о унэ дэимэ, зэкӀэ о ппкъы шӀункӀыщт. 35Арышъ, о пхэлъ нэфынэр шӀункӀы мыхъуным фэсакъ. 36Аущтэу зэкӀэ о ппкъы шӀункӀ хэмылъэу, нэфынэ хизмэ, зэкӀэ о ппкъы нэфынэ хъущт, остыгъэ нэфынэм укъызэригъэнэфырэм фэдэу.

Исус Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ фарисейхэмрэ ямысагъэ къызэрэхигъэщыгъэр

(Маттэ 23:1-36; Марк 12:38-40; Лука 20:45-47)

37•Исус а гущыӀэхэр къызеӀо ужым, фарисей горэм ар ыгъэшхэнэу иунэ ригъэблэгъагъ. Исус ащ иунэ ихьи, Ӏанэм пэтӀысхьагъ. 38Шхэным ыпэкӀэ Исус ыӀэхэр зэримытхьакӀыгъэхэр фарисеим зелъэгъум, ыгъэшӀэгъуагъ+.

39– Шъо, фарисейхэм, шъуишъуалъэхэмрэ шъуилагъэхэмрэ акӀыбхэр шъогъэкъабзэх, – риӀуагъ Зиусхьаным, – ау нэйпсыягъэрэ бзэджагъэрэ нахь зи шъукӀоцӀылъэп. 40Шъо акъыл зимыӀэхэр! Тхьэу кӀыбыр къэзгъэхъугъэм кӀоцӀыри къыгъэхъугъэба? 41Ау шъо шъуишъуалъэхэмрэ шъуилагъэхэмрэ акӀоцӀ илъыр тхьамыкӀэхэм яжъугъэшх, джащыгъум шъоркӀэ зэкӀэ къабзэ хъущт.

42– Ау гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, шъо, фарисейхэр! Хатэм къыдэкӀагъэхэм анахь пыутхэм ащыщэу зы пшӀанэр Тхьэм пае шъоты, ау зэфагъэмрэ Тхьэр шӀу зэрэшъулъэгъурэмрэ къэшъогъанэх. Ахэр ары жъугъэцэкӀэн фаехэр, адрэ Ӏофхэри къэшъумыгъанэхэу+.

43– Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, шъо, фарисейхэр! Синэгогухэм тхьэмэтэ тӀысыпӀэхэр ащышъуубытынхэри, зэӀукӀэхэм цӀыфхэр шъуӀэхэм щяжъугъэбэунхэри шӀу шъолъэгъу+.

44– Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, шъо, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, фарисейхэри, шъо, нэпитӀу зиӀэхэр, сыда пӀомэ, хэкӀодэжьыгъэ къэхэм шъо шъуафэд. ЦӀыфхэр, гу лъамытэу, ахэмэ акӀыӀу рэкӀох+.

45Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм ащыщ горэм Исус къыриӀуагъ: – Дин гъэсакӀу, аущтэу пӀомэ, тэри укъытэхъоны.

46– Шъо, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, – къыӀожьыгъ Исус, – сыда пӀомэ, хьылъэ щэчыгъуаехэр цӀыфхэм атешъолъхьэх, ау ахэмэ шъуадэӀэпыӀэнэу зы Ӏэхъуамби жъугъэхъыерэп.

47– Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ! Пегъымбархэу шъо шъуятэжъхэм аукӀыгъагъэхэм апае къэунэхэр шъогъэуцухэшъ, 48шъуятэжъхэм ашӀэгъагъэхэм шъори зэрадежъугъаштэрэр къэшъоушыхьаты; сыда пӀомэ, шъуятэжъхэр арыба пегъымбархэр зыукӀыгъагъэхэр, шъорыба къэунэхэр афэзгъэуцухэрэр+? 49Ащ пае Тхьэм иакъылышӀуагъэкӀэ къыӀуагъ: «Пегъымбархэри апостолхэри ахэмэ афэзгъэкӀощтых. Ахэмэ ащыщэу зы купыр къаукӀыщт, зы купыми къин рагъэщэчыщт»+. 50-51Арышъ, шъосэӀо, пегъымбар Хьавэл ылъ щегъэжьагъэу пегъымбар Зэчрей ылъ къыхиубытэу, зэкӀэ пегъымбархэм ялъыуасэ джырэ цӀыфхэм Тхьэм аригъэпщыныжьыщт. Пегъымбар Зэчрей ары къурмэншӀыпӀэмрэ Тхьэм иунэшхорэ азыфагу щагъэкӀодыгъагъэр. Шъыпкъэр шъосэӀо, ахэмэ зэкӀэ ялъыуасэ джырэ цӀыфхэм Тхьэм аригъэпщыныжьыщт+.

52– Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэр, сыда пӀомэ, шӀэныгъэм иӀункӀыбзэ шъо шъуштагъэ. Ау шӀэныгъэм иунэ шъуихьагъэп, ихьанхэу фэягъэхэри ихьанхэу фит шъушӀыгъэхэп.

53-54Ащ дэжьым Исус зыӀокӀыжьым, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ фарисейхэмрэ ежь хагъэукъоным фаехэу, Ӏоф горэм хаубытэным ешакӀохэу, ӀофыбэхэмкӀэ еупчӀыхэзэ, рагъэзэу аублагъ+.

ЯПШӀЫКӀУТӀОНЭРЭШЪХЬ

НэпитӀугъэм шъуфэсакъ

12^1Джащыгъум цӀыфхэм хэуцуапӀэ амыгъотыжьэу, мин пчъагъэ къызызэӀокӀэхэм, Исус апэу игъогу рыкӀохэрэм ариӀоу къыублагъ: – Фарисейхэм ятэджэпсэу янэпитӀугъэ шъуфэсакъ+. 2Къэмылъэгъожьынэу чӀэухъумагъэ зи щыӀэп, цӀыфхэм къамышӀэнэуи гъэбылъыгъэ зи щыӀэп+. 3Ащ къыхэкӀыкӀэ, мэзахэм щышъуӀуагъэр мэфэ нэфынэм цӀыфхэм зэхахыжьыщт, унэ кӀоцӀым шъущыӀушъашъэу тхьакӀумэм ишъуӀуагъэри унашъхьэхэм атетхэу къыщаӀотэжьыщт.

Шъузщыщынэн фаер

(Маттэ 10:28-31)

4•– Ау сэ шъосэӀо, синыбджэгъухэр, пкъыр зыукӀэу ащ нэужым ащ ехъу зи зышӀэн зымылъэкӀхэрэм шъуащымыщын+. 5Ау шъо шъузщыщынэн фаер сэ шъосӀощт: ЗиукӀырэ ужым, джэхьнэмым хэзыдзэжьынэу тетыгъо зиӀэр ары шъузщыщынэн фаер. Ары, шъосэӀо, ащ шъущыщын+. 6Бзыу цӀыкӀуитфыр чапычитӀукӀэ ащэрэба? Ау щытми, ахэмэ ащыщэу зи щымыгъупшэжьэу Тхьэм ыгу илъ. 7Ау шъо шъушъхьэ тет шъхьац нэлъэ пстэури лъытагъэ. Шъумыщын, бзыубэхэм анахьи шъо шъуанахь лъапӀ+.

Христос игъогу рыкӀохэрэм узэращыщыр цӀыфхэм ябгъэшӀэныр

(Маттэ 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8– ШъосэӀо, сэ ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо сигъогу рыкӀохэрэм зэращыщыр цӀыфхэм апашъхьэ хэтми къыщызыӀорэр, сэри ар сигъогу рыкӀохэрэм зэращыщыр Тхьэм имэлэӀичхэм апашъхьэ къыщысӀощт+. 9Ау хэтми сигъогу рыкӀохэрэм ащымыщэу цӀыфхэм апашъхьэ щызыӀорэр, сэри ар сигъогу рыкӀохэрэм зэращымыщыр Тхьэм имэлэӀичхэм апашъхьэ щысӀощт+. 10Хэтми ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо гущыӀэ Ӏае фэзыӀорэм фэгъущт, ау Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ зыгъэпцӀырэм фэгъущтэп+.

11– Синэгогухэм шъузаратыкӀэ, хэку пащэхэмрэ тетыгъо зиӀэхэмрэ апашъхьэ шъузыращэкӀэ, «Сыдэущтэу зыдгъэхыен?» шъуӀоу, «Сыда тӀощтыр?» шъуӀоу шъумыгумэкӀ; 12сыда пӀомэ, къэшъуӀон фаер а сыхьатым Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ шъуигъэшӀэшт+.

ЛӀы баеу акъыл зимыӀэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

13•ЦӀыф купышхом хэтэу лӀы горэ Исус къелъэӀугъ: – Дин гъэсакӀу, тятэ къыкӀэныжьыгъэ мылъкур сшы къыздегъэгощ.

14– Шъузэрыгощэщт шӀыкӀэр къышъосӀонэу хэта сызгъэуцугъэр? – риӀожьыгъ Исус. 15ЕтӀанэ цӀыфмэ ариӀуагъ: – Шъуфэсакъ! Сыд фэдэ нэйпсыягъэ къызхэшъумыгъаф, сыда пӀомэ, цӀыфым сыд фэдиз мылъку иӀэми, ар ищыӀэныгъэ епхыгъэпышъ ары+.

16ЕтӀанэ Исус гъэсэпэтхыдэ афиӀотагъ: – ЛӀы бай горэм игубгъо лэжьыгъэр щыбэгъуагъ. 17Аущтэу зэхъум, ышъхьэ фиӀожьэу къыублагъ: «Сыда сшӀэщтыр? Сэ силэжьыгъэхэр зэрыслъхьан зи сиӀэп».

18– ЕтӀанэ къыӀуагъ: «Моущтэу сшӀыщт. Сикъакъырхэр скъутэнхэшъ, нахь ин сшӀыжьынхэшъ, сигъажъорэ симылъкурэ зэкӀэ ахэмэ арыслъхьащт. 19ЕтӀанэ зэсӀожьыщт: Илъэсыбэ пфикъун Ӏаджи уиӀ. Зыгъэпсэф, шхэ, ешъу, зыгъатхъ!»

20– Ау Тхьэм къыриӀуагъ: «О акъыл зимыӀэ цӀыф! Мы чэщ дэдэм о ппсэ хэсхыщт. БгъэтӀылъыгъэхэр хэт къызфэнэжьыщтыр?»+

21– Ежь ышъхьэ пае мылъкушхо зыугъоеу, ау Тхьэм дэжькӀэ мылъушхо зимыӀэм джары къехъулӀэщтыр+.

ГумэкӀыным ехьылӀагъ

(Маттэ 6:19-21, 25-34)

22– Арышъ, шъосэӀо, – ариӀуагъ Исус игъогу рыкӀохэрэм, – «Сыда тшхыщтыр?» шъуӀоу, шъуищыӀэныгъэ пае шъумыгумэкӀ. «Сыда тщыгъыщтыр?» шъуӀоу, шъупкъы паий шъумыгумэкӀ+. 23ЩыӀэныгъэр гъомылэм нахьи нахь лъапӀ, пкъыри щыгъыным нахьи нахь лъапӀ. 24Къуалэхэм шъуяплъ. Ахэмэ чылапхъи апхъырэп, лэжьыгъи ахыжьырэп. Конхэри къакъырхэри яӀэхэп, ау щытми, Тхьэм къареты. Шъо бзыухэм анахьи бэкӀэ шъуанахь лъапӀ!+
25ГумэкӀэу хэта шъо шъуащыщэу зы Ӏэнтэгъу нэмыӀэми илъэгагъэ хэзгъэхъон зылъэкӀыщтыр? 26Ащ фэдэ тӀэкӀур зышъумылъэкӀыкӀэ, адрэ къэнэгъэ пстэуми апае сыда шъузкӀэгумэкӀырэр?

27– Къэгъагъэхэм якъэкӀыкӀэ шъуеплъ. Ахэр лажьэхэрэп, ци аджырэп, ау сэ шъосэӀо, ежь пачъыхьэ Сэлмэн[*] сыд фэдизэу дахэу кӀэракӀэщтыгъэми, ахэмэ ащыщэу зыгорэми фэдэу фэпэгъагъэп+. 28А уцэу губгъом непэ итэу, неущ хьакум радзэжьыщтыр Тхьэм аущтэу зигъэкӀэракӀэкӀэ, ащ нахьи бэкӀэ нахьыбэу шъо шъуигъэкӀэрэкӀэщт, шъо, шӀошъхъуныгъэ зимакӀэхэр!+
29Шъо шъушхыщтымрэ шъузэшъощтымрэ ауж шъуимыт, шъуафэмыгумэкӀ. 30Сыда пӀомэ, ащ фэдэ Ӏоф пстэури ары дунаим тет лъэпкъхэр зылъыхъухэрэр. Ахэр зэрэшъуищыкӀагъэр шъуя Тэ лъапӀэ ешӀэ. 31Ау ыпэ рапшӀэу Тхьэм и Тетыгъошхо иӀофхэм ауж шъуит, етӀанэ адрэ къэнэгъэ Ӏофхэри къышъуӀэкӀэхьащт+.

32– Шъумыщын шъо, куп тӀэкӀур, сыда пӀомэ, шъуя Тэ лъапӀэ и Тетыгъошхо къызыскӀэ, тетыгъо къышъуитыныр игопэщт+. 33Шъуихьапщыпхэр шъущэхи, ахъщэр тхьамыкӀэхэм яшъут. Жъы мыхъужьын ахъщалъэхэр зыфэшъушӀых, нахь макӀэ мыхъужьын мылъкушхо уашъом щызэжъугъэгъот. Ащ дэжьым тыгъуакӀо горэ а мылъкушхом щекӀолӀэшъущтэп, хъунэхэми ашхыщтэп+. 34Сыда пӀомэ, шъуимылъкушхо зыдэщыӀэм шъугухэри щыӀэщтых.

Шъумычъыеу шъусакъ!

(Маттэ 24:45-51)

35•– Шъо шъуицыякӀэхэр дэупкӀагъэхэу, шъуиостыгъэхэри хэгъэнагъэхэу хьазырэу шъущыт. 36ЦӀыфхэу зитхьэматэ нысащэм къикӀыжьыным паплъэхэу, къэлапчъэм къызэрэтеоу фыӀузыхынэу хьазырхэм афэдэу шъущыт+. 37Тхьэматэр къызыкӀожьыкӀэ, унэӀутхэу мычъыехэу, сакъыхэу къыгъотыжьхэрэр гъогу мафэ теуцуагъэх. Шъыпкъэр шъосэӀо, ицыякӀэ диупкӀэнышъ, Ӏанэм пигъэтӀысхьащтых, ежьыри къэкӀонышъ, ашъхьащытыщт. 38Чэщныкъом дэжь е нэфшъэгъо атэкъэӀогъум дэжь тхьэматэр къэкӀожьыгъэу, а унэӀутхэр мычъыехэу, сакъыхэу къызигъотыжьхэкӀэ, ахэр гъогу мафэ теуцуагъэх. 39Ау мыр зэжъугъашӀэ: унэр зием тыгъуакӀор къызыкӀощт сыхьатыр ышӀэщтыгъэмэ, чъыещтыгъэп, иуни къыригъахьэу илъыр рыригъэтыгъукӀыщтыгъэп+. 40Арышъ, шъори шъухьазырын фае, сыда пӀомэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къэкӀожьынэу шъузымыгугъэрэ сыхьат горэм дунаим къэкӀожьыщт.

41– Зиусхьан, – къыӀуагъ Петрэ, – мы гъэсэпэтхыдэр тэщ пае къэпӀуагъа, хьауми цӀыф пстэуми апае къэпӀуагъа?

42– Хэта адэ, акъылышӀу зиӀэу, зыщыгугъын мылъкугъэзекӀоу тхьэматэм адрэ унэӀутхэу иӀэхэм пащэ афишӀыщтыр, игъом яшхын аритынэу? – къыӀуагъ Зиусхьаным. 43– А унэӀутыр гъогу мафэ теуцуагъ, итхьэматэ къэкӀожьыгъэу, аущтэу ышӀэу къызигъотыжькӀэ+. 44Шъыпкъэр шъосэӀо, тхьэматэм имылъку зэкӀэ а унэӀутым ыӀэ рилъхьащт. 45Ау а унэӀутым «Сэ ситхьэматэ шӀэхэу къэкӀожьыщтэп» ыгукӀэ ыӀоу, адрэ унэӀутхэм, бзылъфыгъи хъулъфыгъи, яоу, ешхэу, ешъоу, уташъоу зиублэкӀэ,+
46а унэӀутыр зымыгугъэрэ мафэ горэм, зыщимышӀэрэ сыхьат горэм итхьэматэ къэкӀожьыщт. А унэӀутыр укӀыкӀаеу ыукӀыщт, шӀошъхъуныгъэ зимыӀэхэм къин зыщадищэчын чӀыпӀэми ыгъэкӀощт.

47– Ау итхьэматэ зыфаер ышӀэщтыгъэ пэтми, унэӀутэу зызымыгъэхьазырыгъэм е тхьэматэр зыфаер зымыгъэцэкӀагъэм утыныбэ къытефэщт. 48Ау итхьэматэ зыфаер зымышӀэу, утын зифэшъуашэ зышӀагъэм нахь утын макӀэ къытефэщт. Тхьэм бэ зэритыгъэм бэ ытыжьынкӀи къыщыгугъыщт, бэ зыӀэ рилъхьагъэми нахьыбэкӀи къыщыгугъыщт.

Зы унэм зэдисхэр зэрэзэмызэгъыщтхэр

(Маттэ 10:34-36)

49•– ЧӀылъэм машӀо есыдзыным пае, сэ сыкъэкӀуагъ. А машӀор зэхэнэгъагъэмэ, сыдэу сыгопэщтыгъ! 50ЦӀыфхэм Ӏаеу саумэхъыныр къыспыщылъ, ар охъуфэ инэуи сэгумэкӀы!+
51Зэзэгъыныгъэ чӀылъэм къыфэсхьыным пае, сыкъэкӀуагъэу шъогугъа? Хьау, сэ шъосэӀо, зэмызэгъыныгъэ къэсхьынэу ары нахь,+
52сыда пӀомэ, джы щегъэжьагъэу, зы унэм ис нэбгыритфым лъэныкъуитӀоу загощыщт: щыр тӀум пэуцущт, тӀури щым пэуцущт. 53ЛъэныкъуитӀоу загощынышъ, тыр къом пэуцущт, къори тым пэуцущт, ныр пхъум пэуцущт, пхъури ным пэуцущт, гуащэри нысэм пэуцущт, нысэри гуащэм пэуцущт.

Мы лъэхъаным инэшанэхэм къарыкӀырэр зыгурыжъугъаӀу

(Маттэ 16:2-3)

54•– Тыгъэ къохьапӀэмкӀэ ошъуапщэ къытехьэу шъулъэгъумэ, «Ощх къещхыщт», занкӀэу шъоӀо, аущтэуи мэхъу, – ариӀуагъ Исус цӀыф купышхом. 55– Къыблэ лъэныкъом къикӀырэ жьыбгъэри къепщэ хъумэ, «Фэбэ дэдэ хъущт» шъоӀо, аущтэуи мэхъу. 56Шъо, нэпитӀу зиӀэхэр! ЧӀылъэмрэ уашъомрэ ятеплъэ къикӀырэр къыжъугурэӀо, мы лъэхъаным инэшанэхэм къарыкӀырэр сыд пае къыжъугурымыӀора?

О уидэогъу узэрешӀужьыным ыуж ит

(Маттэ 5:25-26)

57– Сыд пае шъо шъушӀэн фаер шъор-шъорэу зэхэшъумышӀыкӀыра? 58ГущыӀэм пае, о уидэогъу уригъусэу хьыкумэшӀым дэжь укӀозэ, гъогум утетыфэ, узэрешӀужьыным ыуж ит. Армырмэ, уидэогъу хьыкумэшӀым ыпашъхьэ уригъэуцощт, ащи хьапс къэрэгъулэм уӀэкӀилъхьащт, хьапс къэрэгъулэми хьапсым учӀидзэщт+. 59Сэ осэӀо, аужырэ чапычыр отыжьыфэ, хьапсым укъычӀэкӀыжьыщтэп.

ЯПШӀЫКӀУЩЭНЭРЭШЪХЬ

О уипсэкӀодшӀагъэхэм афыкӀэгъожь е зыбгъэкӀодыжьыщт

13^1А мафэхэм цӀыф куп Исус дэжь къакӀуи, Галилей цӀыфхэу Ӏэшъхьэтет Пилат аригъэукӀыгъагъэхэм якъэбар къыфахьыгъ. А Галилей цӀыфхэм алъырэ ахэмэ къурмэн ашӀырэм ылъырэ зэхэлъадэхэу, Пилат ицӀыфхэм ахэр аригъэукӀыгъагъэх+. 2Исус дэжь къэкӀуагъэхэм ариӀожьыгъ: – Мы Галилей цӀыфхэр аущтэу зэрэкӀодыгъэхэм пае, Галилеим щыщхэу адрэ цӀыф пстэумэ анахьи нахь псэкӀодышӀэхэу шъогугъа? 3Хьау, аущтэу щытэп, сэ шъосэӀо! Ау шъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэмыгъожьмэ, шъори зэкӀэми, ащ фэдэ къабзэу шъукӀодыщт. 4Хьаури Силоам зыцӀэ чӀыпӀэм ит унэ плъэпӀэ лъагэр нэбгырэ пшӀыкӀуеу къызытеуи, чӀиукӀыхьагъэхэр адрэ цӀыфхэу Ерусалим дэс пстэуми анахьи нахь мысагъэхэкӀэ шъогугъа+? 5Хьау, аущтэу щытэп, сэ шъосэӀо! Ау шъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэмыгъожьмэ, шъори зэкӀэ ащ фэдэ къабзэу шъукӀодыщт.

Ынджыр чъыг гъугъэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

6ЕтӀанэ Исус мы гъэсэпэтхыдэр къафиӀотагъ: – ЛӀы горэм исэнэшъхьэ хатэ ынджыр чъыг хэтэу иӀагъ. Зыгорэ къыпыкӀагъэмэ еплъынэу зэкӀом, къыпыкӀагъэу зи ыгъотыгъэп+. 7Джащыгъум сэнэшъхьэшӀым риӀуагъ: «Мары, илъэсищ хъугъэу мы чъыгым зыгорэ къыпыкӀэмэ сеплъынэу сыкъэкӀо, ау зи пытэу згъотырэп. Арышъ, иупкӀыжь, сыд пае чӀыгум ыкӀуачӀэ хьаулыеу хихыра?»+

8– СэнэшъхьэшӀым къыриӀожьыгъ: «Тхьэматэ, мы илъэсым щыгъэтыгу. Чъыгыр ихъурэягъэкӀэ къэстӀыхьанышъ, ебз тӀэкӀуи чӀэстэкъон. 9КъэкӀорэгъым къыпыкӀэнкӀи мэхъу. Джащыгъуми къызыпымыкӀэкӀэ, иуупкӀын плъэкӀын».

ЗиузэнкӀыжьын зымылъэкӀэрэ бзылъфыгъэр шэмбэт мафэм Исус зэригъэхъужьыгъэр

10Шэмбэт мафэм синэгогу горэм Исус цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр щаригъашӀэщтыгъ+. 11Бзылъфыгъэ горэ илъэс пшӀыкӀуй хъугъэу, зыгъэсымаджэрэ джынапцӀэ хэсэу ащ дэжьым чӀэтыгъ. ЗиузэнкӀыжьын ымылъэкӀэу, ытхыцӀэ уфагъэу щытыгъ. 12Исус ар зелъэгъум, къеджи, риӀуагъ: – Нын, джы щегъэжьагъэу ухъужьыгъ, ушъхьафит.

13ЕтӀанэ ыӀэхэр а бзылъфыгъэм зытырелъхьэм, ардэдэм ащ зиузэнкӀыжьи, хъужьыгъэ, Тхьэми щытхъу фишӀыгъ+.

14Ау Исус шэмбэт мафэм сымаджэр зэригъэхъужьыгъэм пае, синэгогу пащэр губжи, цӀыфмэ ариӀуагъ: – ЦӀыфыр лэжьэн фаеу мэфих щыӀ. А мафэхэм зыжъугъэхъужьынэу шъукъакӀу нахь, шэмбэт мафэм шъукъэмыкӀу+.

15– Шъо, нэпитӀу зиӀэхэр! – риӀожьыгъ Зиусхьаным а пащэм. – Шъуащыщэу зыгорэ щыӀа, зицу е зищыд шэмбэт мафэми къэзымытӀатэу, цощым къычӀэзымыщэу псы езымыгъашъорэр+? 16Арэу зыхъукӀэ, мы бзылъфыгъэу Ибрахьимэ къытекӀыгъэ цӀыфхэм ащыщэу, илъэс пшӀыкӀуй хъугъэу шэйтаным ыпхыгъэр шэмбэт мафэм шъхьафит сшӀынышъ, згъэхъужьын фэягъэба?

17Исус ар къызеӀом, къыпэгущыӀэжьырэ цӀыф пстэури укӀытэжьыгъэ, къэнэгъэ цӀыфхэри Исус Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэу ышӀэгъэ пстэуми апае гушӀуагъэх+.

Андэгурацэмрэ тэджэпсымрэ яхьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэхэр

(Маттэ 13:31-33; Марк 4:30-32)

18•– Тхьэм и Тетыгъошхо зыфэдэр сыда? – къыӀуагъ Исус. – Ар сыдым фэзгъэдэна? 19Ар зыфэдэр андэгурацэр ары. Ар лӀы горэм къышти, ихатэ щишӀагъ. Ар къэкӀи, чъыгы хъугъэ, ошъогу бзыухэри икъутамэхэм атесхэ хъугъэ+.

20– Тхьэм и Тетыгъошхо сыдым фэзгъэдэна? – джыри зэ къыӀуагъ Исус. 21– Ар зыфэдэр тэджэпсыр ары. Бзылъфыгъэ горэм ар къышти, Ӏанлъищым арыфэрэ хьаджыгъэ зэхипшыхьагъ, зэрэщытэу къэтэджыфэ+.

Къэлэпчъэ зэжъур

(Маттэ 7:13-14, 21-23)

22•Исус къалэхэмрэ къуаджэхэмрэ къыкӀухьэхэзэ, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэзэ, игъогу Ерусалим фигъэзагъ. 23Зыгорэ ежь къеупчӀыгъ: – Тхьэматэ, мыкӀодхэу Тхьэм къыгъэнэжьыщт цӀыфхэр макӀэха?

24– Къэлэпчъэ зэжъумкӀэ шъузэрэдэхьащтым зэрэшъулъэкӀэу ыуж шъуит, – ариӀожьыгъ Исус, – сыда пӀомэ, сэ шъосэӀо, цӀыфыбэхэр дэхьанхэу ыуж итыщтых, ау алъэкӀыщтэп. 25Унэ бысымыр къэтэджынышъ, къэлапчъэр зыщыфишӀыжьыщт сыхьатыр къэсышт. ЕтӀанэ «Тхьэматэ, къэлапчъэр къытфыӀух» шъуӀоу, кӀыбым шъудэтэу, къэлапчъэм шъукъытеонкӀи мэхъу. Джащыгъум ащ къышъуиӀожьыщт: «Шъо хэтми шъузщыщыр сшӀэрэп»+. 26ЕтӀанэ шъуублэщт шъуӀоу: «Тыуигъусэу тышхэщтыгъ, тешъощтыгъ, тикъалэ иурамхэми Тхьэм игущыӀэхэр ащытэбгъашӀэщтыгъ». 27Ау ащ къышъуиӀощт: «Шъо хэтми шъузщыщыр сшӀэрэп, санэӀу шъуикӀ, зэкӀэ шъо бзэджашӀэхэр!»+

28Ибрахьими, Исхьакъи, Якъуби, адрэ пегъымбар пстэури Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэхьагъэхэу, ау шъо а Тетыгъошхом ыӀэчӀэгъ шъукъычӀафыгъэу зышъулъэгъукӀэ, куохьаурэ цэ зэрэгъэшхырэ къэхъущтых+. 29ЦӀыфхэр тыгъэ къокӀыпӀэмкӀи, тыгъэ къохьапӀэмкӀи, темырымкӀи, къыблэмкӀи къикӀынхэшъ, Тхьэм и Тетыгъошхо игухэхъо Ӏанэм чӀыпӀэхэр щаубытыщтых+. 30Джащыгъум ауж итхэм ащыщхэр апэ хъущтых, апэ итхэм ащыщхэри ауж къинэщтых+.

Ей, Ерусалим!

(Маттэ 23:37-39)

31•А сыхьат дэдэм фарисей куп къакӀуи, Исус къыриӀуагъ: – Мыщ дэжьым ӀукӀ. Армырмэ пщэу Ирод идзэлӀхэм уаригъэукӀыщт+.

32– ШъукӀуи, – ариӀожьыгъ Исус, – а баджэм ешъуӀу: «Сэ непи неущи джынапцӀэхэр цӀыфхэм ахэсфыщтых, сымаджэхэри згъэхъужьыщтых, ящэнэрэ мафэм сиӀоф сыухыщт». 33Ау щытми, непи, неущи, неущмыкӀи сигъогу сырыкӀон фаеу къыспыщылъ, сыда пӀомэ, пегъымбарыр Ерусалим нэмыкӀ чӀыпӀэ щылӀэ хъущтэп.

34– Ей, Ерусалим, Ерусалим! УицӀыфхэм пегъымбархэр аукӀых, мыжъокӀэ яохэзэ Тхьэм илӀыкӀохэри аукӀых. Бзыум ищырхэр ытамэмэ ачӀэгъ зэрэщычӀиугъуаехэрэм фэдэу, сыд фэдизрэ уибынхэр зэсыугъоилӀэнхэу сыфэягъ, ау шъо шъуфэягъэп+. 35Моу зэ шъуеплъ, Тхьэр шъуикъалэ нэшӀукӀэ къеплъыжьыщтэп. Сэ шъосэӀо, «Зиусхьаным ыцӀэкӀэ къакӀорэм щытхъушхор ий!» зыщышъуӀощт мафэм нэсыфэ, сышъулъэгъужьыщтэп+.

ЯПШӀЫКӀУПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ

ЗэкӀэбэгэгъэ лӀы горэ шэмбэт мафэм Исус зэригъэхъужьыгъэр

14^1Шэмбэт мафэ горэм фарисейхэм ятхьэматэхэм ащыщэу зыгорэм иунэ щышхэнэу Исус зырегъэблагъэм, цӀыфхэр Исус еплъакӀощтыгъэх+. 2ЗэкӀэбэгэгъэ лӀы горэ Исус ыпашъхьэ къиуцуагъэу алъэгъугъ а сыхьатым. 3Исус Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ фарисейхэмрэ ащ дэжьым ариӀуагъ: – Шэмбэт мафэм сымаджэр бгъэхъужьыныр хабзэкӀэ хъущта, мыхъущта+?

4Ау ахэмэ заушъэфыгъ. Исус ыӀэхэр сымаджэм тырилъхьи, ыгъэхъужьи, ытӀупщыжьыгъ.

5ЕтӀанэ Исус ахэмэ яупчӀыгъ: – Шъуащыщэу зыгорэм ищыд е ицу шэмбэт мафэм псынэм ифэмэ, а сыхьатым къырихыжьынба+?

6Ахэмэ пэгъокӀ къыратышъугъэп.

ХьакӀэхэмрэ бысымымрэ зэрагъэшӀэн фэе Ӏофхэр

7ХьакӀэхэм тхьэмэтэ тӀысыпӀэхэр аубытхэу Исус гу зылъетэм, мы гъэсэпэтхыдэр къафиӀотагъ:+

8– Зыгорэм гухэхъо Ӏанэм уригъэблагъэмэ, тхьэмэтэ тӀысыпӀэм умытӀыс, сыда пӀомэ, ощ нахьи нахь тхьэматэ горэ къыригъэблэгъагъэхэм ахэтынкӀи мэхъу+. 9Джащыгъум бысымэу ори ари шъукъезгъэблэгъагъэр къыббгъодэхьанышъ, къыуиӀощт: «Мы лӀым о уитӀысыпӀэ ет». Арэу зыхъурэм, о уукӀытэжьыгъэу, аужырэ тӀысыпӀэр уубытын фаеу хъущт. 10Ау узырагъэблагъэкӀэ, аужырэ тӀысыпӀэм тӀыс. Джащыгъум бысымыр о къыббгъодэхьанышъ, къыуиӀощт: «ТӀэкӀу дэкӀотай, синыбджэгъу». Ар адрэ хьэкӀэ пстэуми апашъхьэ оркӀэ нахь щытхъу мэхъу; 11сыда пӀомэ, хэти зышъхьэ зыгъэиныжьырэр Тхьэм ыгъэцӀыкӀущт, ышъхьэ зыгъэцӀыкӀужьыри Тхьэм ыгъэиныщт+.

12ЕтӀанэ Исус ибысым риӀуагъ: – Щэджэгъуашхэ е пчыхьэшъхьашхэ о зыпшӀыкӀэ, уиныбджэгъухэр, е пшыхэр, е уиблагъэхэр, е уигъунэгъу байхэр къемыгъэблагъэх. Ахэр къебгъэблагъэхэмэ, афэпшӀагъэр къыпфашӀэжьынэу урагъэблэгъэжьэнкӀи мэхъу. 13Ау гухэхъо Ӏанэ зытебгъэуцокӀэ, тхьамыкӀэхэр, сэкъатхэр, лъащэхэр, нэшъухэр къегъэблагъэх. 14АфэпшӀагъэр ахэмэ къыпфашӀэжьын зэрамылъэкӀырэм пае, гъогу мафэ утеуцуагъ. Шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфхэр къызытэджыжьхэкӀэ, афэпшӀагъэр Тхьэм къыпфишӀэжьыщт+.

Гухэхъо Ӏанэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Маттэ 22:1-10)

15•Исус игъусэхэу Ӏанэм пэсхэм ащыщэу зыгорэм мыр зызэхехым, къыӀуагъ: – Тхьэм и Тетыгъошхо къызыскӀэ, адрэ хьакӀэхэм ягъусэу Ӏанэм пэсыщтыр гъогу мафэ теуцуагъ+.

16– ЛӀы горэм гухэхъо Ӏанэ къышыгъ, – риӀуагъ Исус а лӀым, – цӀыфыбэхэри къыригъэблэгъэнхэу ариӀуагъ. 17Гухэхъо Ӏанэр зыщашыщт сыхьатыр къызэсым къыригъэблэгъэнхэу зэриӀогъэгъэ цӀыфхэм адэжь моущтэу ариӀонэу, унэӀут горэ ыгъэкӀуагъ: «Джы шъукъеблагъ, пстэури хьазыр». 18Ау зэрэмыкӀощтхэр къафагъэгъунхэу зэпстэури зэфэдэу лъаӀохэу аублагъ. Апэрэм къыӀуагъ: «Сэ хьасэ къэсщэфыгъ, ар сыкӀоу зэсымыгъэлъэгъу хъущтэп. Къысфэгъэгъу». 19Адрэм къыӀуагъ: «ЦуипшӀ къэсщэфыгъэшъ, язэрэщыт згъэунэфынэу сэкӀо пэт. Къысфэгъэгъу». 20Ящэнэрэми къыӀуагъ: «Сэ шъуз къэсщагъэшъ, сыкъэкӀон слъэкӀыщтэп»+.

21Джащыгъум унэӀутым къыгъэзэжьи, хъугъэ-шӀагъэр итхьэматэ къыриӀожьыгъ. Ащ дэжьым бысымыр къэгубжи, унэӀутым риӀуагъ: «ПсынкӀэу къалэм иурамышхохэмрэ иурам цӀыкӀухэмрэ атехьи, тхьамыкӀэхэр, сэкъатхэр, нэшъухэр, лъащэхэр къащэх». 22«Тхьэматэ, уиунашъо згъэцэкӀагъэ, ау джыри тӀысыпӀэ нэкӀхэр щыӀэх», – къыӀуагъ, унэӀутым къызегъэзэжьым. 23Джащыгъум тхьэматэм унэӀутым риӀуагъ: «Гъогухэмрэ гъогу лъагъохэмрэ атехьи, сиунэ из хъуным пае, уапэ къифэрэ цӀыфхэр къэкӀонхэу шӀы. 24Сэ шъосэӀо, а цӀыфхэу къезгъэблэгъэнхэу зэсӀогъагъэхэм ащыщэу зи сиӀанэ къыхэӀэнэп». – Сыда пӀомэ, кьеблэгъагъэр бэ, ау къыхэхыгъэхэр макӀэх, – къыпигъэхъожьыгъ Исус.

Исус игъогу рыкӀоным къын щэчыгъоу хэлъыр

(Маттэ 10:37-38)

25•ЦӀыф купышхохэр Исус игъусэхэу кӀощтыгъэх. Исус зафигъази, ахэмэ ариӀуагъ:

26– Хэт щыщми садэжь къакӀоу, зянэ, зятэ, зишъуз, зилъфыгъэхэр, зышхэр, зышыпхъухэр шӀу зэрилъэгъухэрэм нахьи, зыпси шӀу зэрилъэгъурэм нахьи, сэ нахьышӀу сызымылъэгъурэр сигъогу рыкӀохэрэм ащыщ хъун ылъэкӀыщтэп+. 27Хэти зикъащ зезымыхьэу, сауж къырымыкӀорэм сигъогу рыкӀохэрэм ащыщ хъун ылъэкӀыщтэп+.

28– Шъуащыщэу зыгорэм унэ плъэпӀэ лъагэ ышӀын фаеу хъумэ, ыпэ рапшӀэу тӀысэу, тефэщтым еплъэу, а унэр зэрэригъэкъун ахъщэ иӀэмэ, зэупчӀыжьын фаеба? 29Аущтэу ымышӀымэ, лъапсэр ыгъэуцугъэу, унэр ыухын зимылъэкӀыкӀэ, къэзылъэгъурэ цӀыф пстэури къыдэхьащхэу, 30моущтэу аӀощт: «Мы лӀым унэр ышӀынэу ригъэжьагъ, ау фэухыгъэп».

31– Ащ фэдэуи, пачъыхьэ горэм нэмыкӀ пачъыхьэм зао ришӀылӀэн ыгу хэлъмэ, ыпэ рапшӀэу тӀысынышъ, дзэлӀ мин тӀокӀ зиӀэ пыеу къыфакӀорэм ежь идзэлӀ минипшӀыкӀэ пэуцушъущтмэ, егупшысэн фаеба? 32Пэуцун ымылъэкӀмэ, пыир пэчыжьэзэ, лӀыкӀохэр фигъэкӀонхэшъ, зэшӀужьынхэу ригъэлъэӀущтых. 33Ащ фэдэу шъуащыщэу хэти иӀэ пстэури къэзымыгъанэрэр сигъогу рыкӀохэрэм ащыщ хъун ылъэкӀыщтэп.

ЩыугъакӀэ зыхэмылъ щыгъур

(Маттэ 5:13; Марк 9:50)

34– Щыгъур дэгъу. Ау щыгъум ищыугъэ хэкӀымэ, сыдэущтэу ар пщыущта+? 35ХьасэмкӀи ебзымкӀи ишӀуагъэ къэкӀощтэп, чӀадзыжьыщт нахь. РыдэӀонэу тхьакӀумэ зиӀэм зэхерэх+.

ЯПШӀЫКӀУТФЭНЭРЭШЪХЬ

КӀодыгъэ мэлым ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Маттэ 18:12-14)

15^1•Хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ псэкӀод зышӀэхэрэмрэ зэкӀэ Исус едэӀунхэу къекӀолӀагъэх. 2Ау фарисейхэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ агу емыӀоу аӀуагъ: – Мы лӀым псэкӀодышӀэ цӀыфхэр гъусэ зыфешӀых, адэшхэ+.

3Аущтэу къызаӀом, Исус мы гъэсэпэтхыдэр афиӀотагъ:

4– Шъуащыщэу зыгорэм мэлишъэ иӀэу тӀон. Ахэмэ ащыщэу зыр шӀокӀодмэ, адрэ тӀокӀиплӀырэ пшӀыкӀубгъурэр губгъом къыринэнхэшъ, кӀодыгъэр къегъотыжьыфэ лъыхъонба? 5Ар къызигъотыжькӀэ, гушӀоу къеӀэтышъ, ытамэ къытырелъхьэ. 6Ядэжь къызыкӀожькӀэ, иныбджэгъухэмрэ игъунэгъухэмрэ къяджэшъ, ареӀо: «ШъукъыздэгушӀу, симэлэу сшӀокӀодыгъэр къэзгъотыжьыгъ»+. 7Сэ шъосэӀо, ащ фэдэу шъыпкъагъэ зиӀэ нэбгырэ тӀокӀиплӀырэ пшӀыкӀубгъурэу псэкӀод фыкӀэгъожьыныр зимыщыкӀагъэу зылъытэхэрэм апае, гушӀуагъоу уашъом щыхъурэм нахьи, псэкӀод зышӀэрэ цӀыф закъоу зипсэкӀодхэм афыкӀэгъожьырэм пае, уашъом нахь гушӀогъошхо щыхъущт+.

Тыжьын ахъщэу кӀодыгъэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

8– Ащ фэдэуи бзылъфыгъэ горэм тыжьын ахъщипшӀ иӀэу тӀон. Ахэмэ ащыщэу зыр шӀокӀодмэ, остыгъэ хигъанэу, ахъщэр къегъотыжьыфэ, фэсакъыпэу лъыхъузэ, унэр зэкӀэ къыпхъэнкӀынба? 9Ар къызигъотыжькӀэ, иныбджэгъухэмрэ игъунэгъухэмрэ къяджэшъ, ареӀо: «ШъукъыздэгушӀу, сшӀокӀодыгъэ ахъщэр къэзгъотыжьыгъ». 10Сэ шъосэӀо, ащ фэдэ къабзэу псэкӀод зышӀэрэ цӀыфэу кӀэгъожьырэм Тхьэм имэлэӀичхэр фэгушӀощтых.

КӀодыгъэ кӀалэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

11– ЛӀы горэм къуитӀу иӀагъ, – къыӀуагъ Исус. 12– Къо нахьыкӀэм ятэ риӀуагъ: «Сят, мылъкум щыщэу къыстефэщт Ӏахьыр къысэт». Арыти, тым мылъкур къуитӀумэ афигощыгъ+. 13Мэфэ заулэ зытешӀэм, къо нахьыкӀэм иӀэр зэкӀэ зэкӀиугъуаий, хымэ хэгъэгу горэм кӀуагъэ. А хэгъэгум мыхъо-мышӀэ псэукӀэкӀэ имылъку щигъэкӀодыгъ. 14ЗэкӀэри зегъэкӀодым, гъэблэшхо а хэгъэгум къыщыхъуи, щыкӀэгъэшхо иӀэ хъугъэ. 15Аущтэу зэхъум, а хэгъэгум щыпсэурэ лӀы горэм дэжь кӀуи, Ӏоф къыӀихыгъ. А лӀым икъохэр губгъом щигъэхъунхэу ыгъэкӀуагъ. 16Къохэм яӀус щыщ ыныбэ из ышӀынэу ехъуапсэщтыгъ, ау а Ӏусым щыщ хэти къыритыгъэп.

17КӀалэм итхьамыкӀагъо зыздешӀэжьым, ышъхьэ фиӀожьыгъ: «Сэ сятэ илэжьакӀохэр сыд фэдиз хъухэми, шхын афикъуни къялыжьыни яӀ, ау сэ гъаблэм сигъалӀэу мыщ сыщыӀ! 18Сятэ дэжь сыкӀожьынышъ, есӀощт: Сят, уашъомкӀи оркӀи псэкӀод сшӀагъэ+. 19О сэ скъо къысэпӀонэу сифэшъуашэп. О уилэжьакӀохэм ащыщэу зым фэдэу сэри сышт». 20ЕтӀанэ тэджи, ятэ дэжь кӀожьынэу ежьагъ. Ыкъо чыжьэкӀэ къэкӀожьэу ятэ къызелъэгъум, ыгу егъуи, пэгъочъи, ӀаплӀ рищэкӀи, ебэоу ыублагъ. 21Ыкъо ятэ риӀуагъ: «Сят, уашъомкӀи оркӀи псэкӀод сшӀагъэ. О сэ скъо къысэпӀоныр сифэшъуашэп». 22Ау ятэ иунэӀутхэм ариӀуагъ: «Щыгъынхэм анахь дэгъур псынкӀэу къыфэшъухьи щышъулъ. Зы Ӏэлъыни Ӏэрышъулъхь, цуакъэхэри щышъулъэх. 23Тэнэ гъэшхагъэр къашъущи, шӀошъубз. Тыжъугъашх, тыжъугъэгушӀу. 24Мы сэ скъо лӀэгъагъэ, ау къэхъужьыгъ, кӀодыгъэу щытыгъ, ау къэдгъотыжьыгъ». Аущтэу гухэхъо Ӏанэ къашыгъ+.

25Ау тым ыкъо нахьыжъ губгъом итыгъ. КъэкӀожьызэ, унэм игъунэгъу къызэхъум, орэд макъэрэ Ӏэгу тео макъэрэ зэхихыгъ. 26УнэӀутхэм ащыщэу зыгорэм еджи, «Сыда къэхъугъэр?» ыӀуи, еупчӀыгъ. 27УнэӀутым къыриӀуагъ: «ПшынахьыкӀэ къэкӀожьыгъ. Уятэ ар псаоу къызэригъотыжьыгъэм пае, тэнэ гъэшхагъэр шӀуаригъэбзыгъ». 28Къо нахьыжъым ар зызэхехым, къэгубжи, унэм ихьажьынэу фэягъэп. Ау ятэ унэм къикӀи, ихьажьынэу къелъэӀоу ыублагъ. 29Къо нахьыжъым ятэ пэгъокӀ ритыгъ: «КъэдаӀу! Сэ мыщ фэдиз илъэс хъугъэу сыпфэлажьэ, о уиунашъохэми зыкӀи сатекӀыгъэп. Сэ синыбджэгъухэми гухэхъо Ӏанэ афэсшыным пае, зы чэцӀи къысэптыгъэп. 30Ау джы о пкъо зыфапӀоу уимылъку бзылъфыгъэ хэтакӀохэм атезгъэкӀодагъэр къэкӀожьыгъэшъ, тэнэ гъэшхагъэр фышӀуябгъэбзыгъ!»+

31Ау тым къыриӀуагъ: «Скъо, о сыдигъуи садэжь ущыӀ, сиӀэ пстэури оуий. 32Ау тэ тыгушӀон, тытхъэжьын фаеба? Мы пшынахьыкӀэ лӀэгъагъэ, ау къэхъужьыгъ, кӀодыгъагъэ, ау къэдгъотыжьыгъ».

ЯПШӀЫКӀУХЭНЭРЭШЪХЬ

ЛӀы баим имылъкугъэзекӀо тхьагъэпцӀым ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

16^1– ЛӀы бай горэм мылъкугъэзекӀо иӀагъ, – ариӀуагъ Исус игъогу рыкӀохэрэм. – «Мы лӀым уимылъку пшӀуегъэкӀоды» аӀуи, цӀыфхэм лӀы баим раӀуагъ. 2Арыти, лӀы баир имылъкугъэзекӀо къеджи, риӀуагъ: «О къыохьылӀагъэу сыд зэхэсхырэр? Симылъку зэрэбгъэзекӀорэ шӀыкӀэр сэгъэлъэгъу. Джыкъынэуж симылъку о бгъэзекӀо хъущтэп».

3МылъкугъэзекӀом ышъхьэ фиӀожьыгъ: «Сыда сэ сшӀэщтыр? Ситхьэматэ сиӀоф сӀехыжьы. ЧӀыгур стӀынэу кӀуачӀэ икъун сиӀэп, сылъэӀонкӀи сэукӀытэ. 4СиӀоф сӀихыжьмэ, сшӀэщтыр джы сэшӀэ, цӀыфхэм яунэхэм сырагъэблэгъэным пае». 5Аущтэу мылъкугъэзекӀор цӀыфхэу итхьэматэ ичӀыфэ зытелъхэм зырызэу къяджи, ахэмэ ащыщэу апэрэм риӀуагъ: «Ситхьэматэ ичӀыфэу сыд фэдиза птелъыр?» 6ЧӀыфэр зытелъ лӀым къыӀуагъ: «Дэгъэ къошынишъэ стелъ». Адрэм риӀожьыгъ: «Мары, уичӀыфэ тхылъ штэжьи, тӀыси, псынкӀэу шъэныкъо итх». 7ЕтӀанэ мылъкугъэзекӀом нэмыкӀ горэми риӀуагъ: «О чӀыфэу сыд фэдиза птелъыр?» Ащ къыӀуагъ: «Коц дзыуишъэ стелъ». Адрэм риӀожьыгъ: «УичӀыфэ тхылъ штэжьи, тӀокӀиплӀ итх».

8Аущтэу зэхъум, тхьэматэр имылъкугъэзекӀо тхьагъэпцӀым щытхъужьыгъ, акъыл хэлъэу зэрэзекӀуагъэм пае, сыда пӀомэ, мы дунаим ицӀыфхэр ежьхэр зэрэзэдэзекӀохэрэмкӀэ нэфынэ шъыпкъэм щызекӀорэ цӀыфхэм анахьи нахь Ӏушых+. 9Ау сэ шъосэӀо, дунэе мылъкумкӀэ ныбджэгъухэр зэжъугъэгъотых, а мылъкур зышъуухыкӀэ, мыкӀодыжьын псэупӀэм шъурагъэблэгъэным пае.

10Ӏоф макӀэхэмкӀэ узщыгугъын цӀыфым ӀофыбэхэмкӀи ущыгугъыщт, Ӏоф макӀэхэмкӀи узщымыгугъын цӀыфым ӀофыбэхэмкӀи ущыгугъыщтэп+. 11Аущтэу зыхъукӀэ, дунэе мылъкур зешъухьанэу зыщыгугъынхэ цӀыфхэу шъущымытыгъэмэ, ащыгъум мылъку шъыпкъэр хэта шъо шъуӀэ къизылъхьащтыр+? 12НэмыкӀхэм ямылъкукӀэ зыщыгугъынхэ цӀыфхэу шъущымытыгъэмэ, шъо шъуимылъку шъыпкъэр зешъухьанэу хэта къышъозытыщтыр?

13Зы унэӀутыр тхьэмэтитӀум афэлэжьэн ылъэкӀыщтэп; сыда пӀомэ, е зыр ыуджэгъунышъ, адрэр шӀу ылъэгъущт, е зым шъыпкъэу фыщытынышъ, адрэр зэрипэсыщтэп. Шъо Тхьэми ахъщэми шъуафэлэжьэн шъулъэкӀыщтэп+.

Тэурат хабзэмрэ Тхьэм и Тетыгъошхорэ

(Маттэ 11:12-13)

14•Ахъщэр шӀу дэдэ зылъэгъурэ фарисейхэм а пстэур зызэхахым, Исус дэхьащхыгъэх+. 15Ау Исус ахэмэ ариӀуагъ: – Шъорыба шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфхэм зафэзгъадэхэу, цӀыфмэ апашъхьэ зафэу зыщызыгъэлъагъохэрэр, ау Тхьэм шъо шъугухэм арылъыр ешӀэ; сыда пӀомэ, цӀыфмэ агъэлъэпӀэрэ Ӏофхэр Тхьэм дэжькӀэ лъэшэу пыутых+.

16– Пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ итхэмрэ пегъымбархэм атхыгъэхэм арытхэмрэ Тхьэм фэлэжьэрэ цӀыфхэм агъэӀугъэх, умэхъэкӀо Иуан имафэхэм анэсыфэ. Ащ къыщегъэжьагъэу Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылӀэгъэ къэбарышӀур агъэӀу, хэти а Тетыгъошхом ыӀэчӀэгъ чӀэхьаным гузэжъогъукӀи ыуж ит+. 17Ау пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ ит хьарыфхэм анахь цӀыкӀур хэкӀодыкӀыным нахьи, уашъори чӀылъэри нахь кӀодыжьыщтых+.

Шъхьэгъусэ тӀупщыжьыным ехьылӀагъ

(Маттэ 5:32; 19:9; Марк 10:11, 12)

18– Хэтми зишъуз зытӀупщыжьэу, нэмыкӀ бзылъфыгъэ къэзыщэжьырэм зинэ ышӀагъэу мэхъу. Ащ фэдэу хэтми лӀы горэм ытӀупщыжьыгъэ шъуз къэзыщэжьырэм зинэ ышӀагъэу мэхъу+.

ЛӀы баимрэ Лазарырэ

19– ЛӀы бай горэ щыӀагъ. Ар щыгъынхэм анахь лъапӀэхэмкӀэ фэпагъэу, мафэ къэси ешхэ-ешъошхо ышӀыщтыгъ. 20ЛӀы баим икъэлапчъэ дэжь лӀы тхьамыкӀэ горэ, Лазар ыцӀэу, ыкӀышъо бэгухэр тетэу щылъыгъ. 21А лӀы тхьамыкӀэм лӀы баим иӀанэ къетэкъохыгъэхэмкӀэ имэлэкӀалӀэ ыгъэуцу шӀоигъуагъ. Хьэхэри къекӀуалӀэхэти, ибэгухэр абзэихьащтыгъэх. 22ЛӀы тхьамыкӀэр дунаим ехыжьыгъ, мэлэӀичхэми ар Ибрахьимэ дэжь ахьыгъ. ЛӀы баири дунаим ехыжьи, чӀалъхьажьыгъ+. 23А лӀы баир гугъушхо хэтэу, лӀагъэхэм ячӀыпӀэ щыӀэу къыдэплъыий, Лазари бгъодэсэу Ибрахьимэ ылъэгъугъ+. 24Ар зелъэгъум, джагъэ: «Тятэ Ибрахьим, гукӀэгъу къысфэшӀи, Лазар къысфэгъакӀуи, ащ ыӀэхъомбапэ псым херэгъауи, сыбзэгу ерэгъэучъыӀ, сыда пӀомэ, мы машӀом сыхэтэу къинышхо сэлъэгъу»+. 25Ау Ибрахьимэ къыӀуагъ: «СикӀал, угу къэгъэкӀыжь дунаим узытетым, уиӀахьышӀу зэрэщыбгъотыщтыгъэр, ау Лазар ащ фэдэу къин ыхьэу зэрэпсэущтыгъэр. Ау джы ащ ыгу зыгъэрэзэн Ӏофхэр егъотыжьы, о къинышхом ухэт. 26Ащ нэмыкӀэуи шъоррэ тэррэ тазыфагу тауташышхо[*] дэлъ, мыщ дэжьым икӀыхэу шъуадэжь кӀонхэу фаехэр мыкӀошъунхэм пае. Ащ фэдэу шъуадэжь къикӀэу тадэжьи зи къэкӀошъурэп». 27Аущтэу зеӀом, лӀы баим къыӀуагъ: «Ащыгъум, тят, сыолъэӀу, сятэ иунэ Лазар гъакӀо, 28сыда пӀомэ, сэ шитф сиӀ. Мы къинышхо щэчыпӀэм ахэри къэмыкӀонхэм пае, зыфэсакъыжьынхэу агурерэгъаӀу». 29Ау Ибрахьимэ къыриӀожьыгъ: «Пегъымбар Мусэ ытхыгъэмрэ адрэ пегъымбархэм атхыгъэхэмрэ яӀэх, ахэмэ ярэдэӀух»+. 30Ау лӀы баим къыӀуагъ: «Хьау, тятэ Ибрахьим, ау лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъэу зыгорэм ыгъэзэжьмэ, ахэр япсэкӀодшӀагъэхэм афыкӀэгъожьыщтых». 31Ибрахьимэ къыриӀожьыгъ: «Пегъымбар Мусэмрэ адрэ пегъымбархэмрэ ямыдэӀухэмэ, зыгорэ лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыщтми, ашӀошъ хъущтэп»+.

ЯПШӀЫКӀУБЛЭНЭРЭШЪХЬ

ЦӀыфхэм псэкӀод ашӀэнэу дэзыхьыхырэ Ӏофхэм, псэкӀод гъэгъуным, шӀошъхъуныгъэм, ӀорышӀэным яхьылӀагъ

(Маттэ 18:6-7, 21-22; Марк 9:42)

17^1•– ЦӀыфхэм псэкӀод ашӀэнэу дэзыхьыхырэ Ӏофхэр къэхъунхэ фае, ау а Ӏофхэр къызпкъырыкӀырэ цӀыфыр гъогу мыгъо теуцуагъ, – ариӀуагъ Исус игъогу рыкӀохэрэм+. 2– А цӀыфым мы цӀыкӀухэм ащыщэу зыгорэм псэкӀод ышӀэнэу дихьыхыным нахьи, мыжъошъхьал ежь ыпшъэ рашӀэу хым хадзагъэмэ, ежьыркӀэ нахьышӀущтыгъ+. 3Арышъ, шъузфэсакъыжь. О пшы псэкӀод ышӀэмэ, ар зэрэпсэкӀодыр еӀожь, кӀэгъожьмэ, фэгъэгъу+. 4Зы мафэм къыкӀоцӀ гъогогъуиблэ оркӀэ псэкӀод ышӀэмэ, къыгъэзэжьэу, «СыкӀэгъожьыгъ» ыӀомэ, фэгъэгъужь+.

5– ШӀошъхъуныгъэу тиӀэм къытфыхэгъахъу! – къыраӀуагъ апостолхэм Зиусхьаным+.

6– Андэгурацэм фэдизэу шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэу, мы ынджыр чъыгым «Зыкъыхэтхъыжьи, хым зыщыхэшӀэжь» ешъуӀомэ, къышъодэӀущт, – къыӀуагъ Зиусхьаным+.

7– Шъуащыщэу зыгорэм унэӀутэу иӀэр жъоу е мэлхэр ыгъэхъухэу тӀон. А унэӀутыр губгъом къызикӀыжькӀэ, «ПсынкӀэу къакӀуи, Ӏанэм къыпэтӀысхь» риӀона? 8Ар хэгъэкӀи, риӀощтыр мыры: «Пчыхьэшъхьашхэ къысфэгъэхьазыри, уицыякӀэ дэупкӀи, сэшхэфэ, сешъофэ, къысшъхьащыт. Ащ нэужым о ушхэни уешъони уфит». 9УнэӀутым унашъоу фэпшӀыгъэр зэригъэцэкӀагъэм пае, щытхъу фэпшӀыщта? Сыгугъэрэп. 10Ащ фэдэу шъори унашъоу Тхьэм къышъуфишӀыгъэр зыжъугъэцэкӀэрэ ужым, моущтэу шъуӀон фае: «Тэ тыунэӀут ныӀэп. Тэ тшӀагъэр тшӀэн фаер ары ныӀэп».

Исус шъоджэ уз Ӏаер зиӀэ лӀы нэбгырипшӀ зэригъэхъужьыгъэр

11Исус Ерусалим кӀозэ, Самарие хэкумрэ Галилей хэкумрэ азыфагу пхырыкӀыщтыгъ. 12Къуаджэ горэм дахьэ пэтзэ, шъоджэ уз Ӏаер зиӀэ лӀы нэбгырипшӀ къыӀукӀагъ. Чыжьэу къэуцухи,+
13мэкъэшхокӀэ къэджагъэх: – Исус, тхьэматэ, гукӀэгъу къытфэшӀ!

14Ахэр зелъэгъум, Исус къыӀуагъ: – ШъукӀуи, дин пащэхэм зяжъугъэлъэгъу. Ахэр гъогум рыкӀохэзэ, къабзэ хъужьыгъэх+. 15Ахэмэ ащыщэу зым зэрэхъужьыгъэр зелъэгъум, мэкъэшхокӀэ Тхьэм щытхъу фишӀэзэ къыгъэзэжьыгъ. 16Исус ылъакъохэм адэжь бгъэгукӀэ зыщыридзыхи, щытхъу фишӀыгъ. А лӀыр Самарие хэкум[*] щыщыгъ+.

17– НэбгырипшӀыр къабзэу хъужьыгъэба? – къыӀуагъ Исус. – Адрэ нэбгырибгъур тыдэ хъугъэха? 18Мы лӀы хымэ закъом нэмыкӀ къыгъэзэжьэу, Тхьэм щытхъу фишӀынэу зи къахэкӀыгъэп, ара?

19ЕтӀанэ Исус а лӀым риӀуагъ: – Тэджи кӀожь, уишӀошъхъуныгъэ уигъэхъужьыгъ+.

Тхьэм и Тетыгъошхо къызэрэкӀощтыр

(Маттэ 24:23-28, 37-41)

20•– Тхьэм и Тетыгъошхо сыдигъо къэкӀощта? – аӀуи, фарисейхэр Исус къызеупчӀыхэм, ариӀожьыгъ: – Тхьэм и Тетыгъошхо нэрылъэгъоу къэкӀощтэп,+
21цӀыфхэми, «Мары, ар мыщ дэжьым щыӀ» е «Муары, модэ щыӀ» аӀощтэп. Сыда пӀомэ, Тхьэм и Тетыгъошхо шъо къышъухэт[*].

22ЕтӀанэ Исус игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ: – ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо имафэхэм ащыщэу мэфэ закъу нэмыӀэми шъулъэгъу зышъушӀоигъо мафэхэр къэкӀощтых, ау ар шъулъэгъущтэп+. 23«Мары, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо мыщ дэжьым щыӀ» е «Муары, модэ щыӀ» къышъуаӀощт, ау ащ дэжьым шъумыкӀу, а цӀыфхэми шъуакӀэлъымычъ;+
24сыда пӀомэ, зы ошъо къуапэм къыщегъэжьагъэу адрэ ошъо къуапэм нэс пчыкӀэм дунаир зэригъэнэфырэм фэдэу, ежь къызыкӀожьыщт мафэм дэжь ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къэлъэгъожьыщт. 25Ау ыпэ рапшӀэу къиныбэ ыщэчын фаеу, джырэ цӀыфхэми ежь зэрамыпэсын фаеуи къыпыщылъ+.

26– Пегъымбар Нухьэ имафэхэм адэжь Ӏофхэр зыфэдагъэхэм фэдэу, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо дунаим къызщыкӀожьыщтым ыпэрэ мафэхэм Ӏофхэр афэдэщтых+. 27ЦӀыфхэр шхэщтыгъэх, ешъощтыгъэх, къащэщтыгъ, дакӀощтыгъэх, Нухьэ къухьэм зитӀысхьэгъэ мафэм нэсыфэкӀэ. ЕтӀанэ псы къиугъэшхор[*] къакӀуи, ахэр зэкӀэ ыгъэкӀодыгъэх+.

28– Пегъымбар Лут[*] имафэхэм адэжь Ӏофхэри ащ фэдагъэх: цӀыфхэр шхэщтыгъэх, ешъощтыгъэх, щэщтыгъэх, щафэщтыгъэх, чылапхъэр апхъыщтыгъ, унэхэри ашӀыщтыгъ. 29Ау Лут къалэу Содом зыдэкӀыгъэ мафэм машӀорэ тхъомзашхъорэ уашъом къикӀэу къещхыхи, ахэр зэкӀэ ыгъэкӀодыгъэх+.

30– ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къызылъэгъожьыщт мафэм Ӏофхэр ащ фэдэ къэбзэщтых. 31А мафэм унашъхьэм тетыр ихьапщыпхэу унэм илъхэр зыдихьынхэу унэм ерэмыхьажь. Губгъом итыми унэм къерэмыгъэзэжь+. 32Лут ишъуз къехъулӀагъэр[*] шъугу къэжъугъэкӀыжь+. 33Хэтми зыпсэ мыкӀодэу къызэригъэнэжьыщтым ыуж итым ыпсэ шӀокӀодыщт, ау хэти зыпсэ зышӀокӀодырэм ыпсэ мыкӀодэу къыгъэнэжьыщт+. 34Сэ шъосэӀо, а чэщым нэбгыритӀу зы пӀэм хэлъыщт. Язырэр мэлэӀичхэм уашъом дахьыещт, адрэр къагъэнэщт. 35БзылъфыгъитӀу зэдэхьаджэщт, язырэр мэлэӀичхэм уашъом дахьыещт, адрэр къагъэнэщт. 36НэбгыритӀури губгъом итыщт, язырэр мэлэӀичхэм уашъом дахьыещт, адрэр къагъэнэщт.

37– Тыда ар зыщыхъущтыр, Зиусхьан? – къыраӀуагъ Исус. – Хьайуан псэхалӀэр зыдэщыӀэм бгъэжъхэри щызэрэугъоищтых, – ариӀожьыгъ Исус.

ЯПШӀЫКӀОЕНЭРЭШЪХЬ

Шъузабэмрэ шъыпкъагъэ зимыӀэ хьыкумэшӀымрэ яхьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

18^1ЕтӀанэ игъогу рыкӀохэрэм агу амыгъэкӀодэу, Тхьэм елъэӀу зэпытынхэм пае, Исус гъэсэпэтхыдэ къафиӀотагъ+. 2Мыщ фэдэу къыӀуагъ: – Тхьэми щымыщынэу, цӀыфхэми ащымыукӀытэу, хьыкумэшӀ горэ къалэ горэм дэсыгъ. 3А къэлэ дэдэм зы шъузабэ гори дэсыгъ. «Сидэогъу сифэшъуашэр къысегъэт» ыӀозэ, хьыкумэшӀым дэжь къэкӀо зэпытыщтыгъ. 4ХьыкумэшӀым шъузабэр зыкӀэлъэӀурэр бэрэ фидагъэп. ЕтӀанэ ежь хьыкумэшӀым зэриӀожьыгъ: «Тхьэм сыщымыщынэми, цӀыфхэм сащымыукӀытэми, 5сэ сшъхьэ ымыгъэуз зэпытыным пае, мы шъузабэм ифэшъуашэ езгъэгъотын. Армырмэ, къысфэчъэ зэпытзэ зысигъэгъэпсэфыщтэп».

6ЕтӀанэ Зиусхьаным къыӀуагъ: – Шъыпкъагъэ зимыӀэ хьыкумэшӀым ыӀорэр зэхэшъоха? 7Тхьэм ежь къыхихыгъэ цӀыфхэу чэщи мафи лъэшэу къелъэӀухэрэм яфэшъуашэ аригъэгъотынба? Яфэшъуашэ аригъэгъотыным бэрэ ригъэжэщтха+? 8Сэ шъосэӀо, ахэмэ яфэшъуашэ псынкӀэу аригъэгъотыщт. Ау ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо мы дунаим къызыкӀожькӀэ, шӀошъхъуныгъэ зиӀэхэр щигъотыщтха+?

Фарисеимрэ хьакъулахь ахъщэр хэзыхырэ лӀымрэ яхьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

9Ащ нэмыкӀэуи ежьхэм шъыпкъагъэ яӀэу зыщыгугъыжьхэу, нэмыкӀхэр зэзымыпэсырэ цӀыф заулэм Исус мы гъэсэпэтхыдэр къафиӀотагъ:+

10– НэбгыритӀу Тхьэм елъэӀунхэу Тхьэм иунэшхо кӀуагъэ. Зыр фарисейхэм ащыщыгъ, адрэр хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэм ащыщыгъ+. 11Фарисеир ащ дэжьым щытэу, ыгукӀэ моущтэу Тхьэм елъэӀущтыгъ: «Адрэ цӀыфхэу хъункӀакӀохэми, бзэджашӀэхэми, зинэ зышӀэхэрэми, модэ щыт хьакъулахь ахъщэр хэзыхырэми сэ сызэрафэмыдэм пае, щытхъу пфэсэшӀы, си Тхь+. 12Сэ тхьэмафэ къэс мэфитӀо сэнэкӀы[*], федэу згъотырэм ипшӀанэ Тхьэм пае сэты»+. 13Ау хьакъулахь ахъщэр хэзыхырэр чыжьэу къэуцугъэу, уашъом дэплъыеным фэмыеу, ыбгъэгу еозэ, Тхьэм елъэӀущтыгъ: «Си Тхь, сэ, псэкӀод зышӀэрэ цӀыфым, гукӀэгъу къысфэшӀ»+. 14Сэ шъосэӀо, адрэ лӀым фэмыдэу мы лӀым ТхьэмкӀэ шъыпкъагъэ иӀэу ядэжь кӀожьыгъэ. Сыда пӀомэ, хэти зышъхьэ зыгъэиныжьырэр Тхьэм ыгъэцӀыкӀущт, ышъхьэ зыгъэцӀыкӀужьыри Тхьэм ыгъэиныщт+.

Исусрэ сабыйхэмрэ

(Маттэ 19:13-15; Марк 10:13-16)

15•ЕтӀанэ цӀыфхэм сабыйхэр Исус къыфащагъэх, Тхьэм ынэшӀу къащифэным пае, Исус ыӀэхэр ахэмэ атырилъхьэнхэу. Ау игъогу рыкӀохэрэм ар залъэгъум, цӀыфхэм афадагъэп. 16Ау Исус сабыйхэм къяджи, къыӀуагъ: – Сабыйхэр садэжь къэрэкӀох, пэрыохъу шъуафэмыхъу, сыда пӀомэ, ащ фэдэхэр Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэтых. 17Шъыпкъэр шъосэӀо, сабыим Тхьэм и Тетыгъошхо зэридэрэм фэдэу, хэтми Тхьэм и Тетыгъошхо зымыдэрэр а Тетыгъошхом ыӀэчӀэгъ чӀэхьащтэп+.

Тхьэмэтэ баир

(Маттэ 19:16-30; Марк 10:17-31)

18•Тхьэматэ горэ Исус къеупчӀыгъ: – Дин гъэсэкӀо дэгъу, мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ ӀахьышӀоу къыслъыӀэсыным пае, сыда сшӀэн фаер+?

19– Сыда дэгъукӀэ укъызкӀысаджэрэр? – риӀожьыгъ Исус а лӀым. – Тхьэм нэмыкӀэу зи дэгъу щыӀэп+. 20Тхьэм иунашъохэр[*] ошӀэх: «Зинэ умышӀэ, цӀыф умыукӀ, умытыгъу, нэмыкӀ цӀыфхэм пцӀы атемылъхь, уятэрэ уянэрэ лъытэныгъэ афэшӀ»+.

21– СикӀэлэгъу къыщегъэжьагъэу ахэр зэкӀэ сэгъэцакӀэх, – риӀожьыгъ адрэм+.

22Ар Исус зызэхехым, риӀуагъ: – Джыри зы уищыкӀагъ. УиӀэр зэкӀэ щэжьи, ахъщэр тхьамыкӀэхэм ят. Джащыгъум уашъом мылъкушхо щыуиӀэ хъущт. ЕтӀанэ сауж къырыкӀу+.

23Адрэм ар зызэхехым, ыгу лъэшэу къеуагъ, сыда пӀомэ, мылъкушхо иӀагъэти ары. 24Ау Исус ащ ыгу къызэреорэр зелъэгъум, къыӀуагъ: – Мылъку зиӀэхэмкӀэ Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэхьанхэр сыдэу къин!+
25Баир Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэхьаным нахьи, махъшэр мэстанэм икӀыныр нахь ӀэшӀэх.

26Ар зэхэзыхыгъэ цӀыфхэм къаӀуагъ: – Ащыгъум, ежь зимыгъэкӀодэу, хэта зыкъэзгъэнэжьын зылъэкӀыщтыр?

27– ЦӀыфмэ ашӀэн амылъэкӀырэр Тхьэм ышӀэн елъэкӀы, – къыӀуагъ Исус+.

28– Моу къэдаӀолъ! – къыӀуагъ Петрэ. – Тэ тиӀэгъэ пстэури къэдгъани, о уауж тыкъихьагъ+.

29– Шъыпкъэр шъосэӀо, – ариӀожьыгъ Исус, – хэт щыщми е зиунэ, е зятэ-янэхэр, е зышхэр, е зышыпхъухэр, е зишъуз, е зилъфыгъэхэр Тхьэм и Тетыгъошхо пае къэзгъэнагъэу,+
30иӀагъэм нахьи бэкӀэ нахьыбэ мы дунаим щызымыгъотыжьыщт цӀыф зи щыӀэп, адрэ дунаими мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ щыриӀэ хъущт.

Ежь зэраукӀыщтри лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыщтри ящэнэрэу Исус къызэриӀуагъэр

(Маттэ 20:17-19; Марк 10:32-34)

31•Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀур лъэныкъокӀэ Ӏуищыхи, ариӀуагъ: – Мары, тэ джы ЕрусалимкӀэ тыдэкӀуае. ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ехьылӀагъэу пегъымбархэм атхыгъэ пстэури къехъулӀэхэзэ, къэшъыпкъэжьыщтых. 32Ащ къикӀырэр ежь хымэ лъэпкъхэм[*] зэраӀэкӀэхьащтыр. Ахэри къыкӀэнэкӀэщтых, къехъоныщтых, къытеужъунтхэщтых. 33ЕтӀанэ къамыщкӀэ къеощтых, аукӀыщт, ящэнэрэ мафэми ежь лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыщт+.

34Ау игъогу рыкӀохэрэм а гущыӀэхэу ариӀуагъэхэм ащыщэу зи къагурыӀуагъэп. А гущыӀэхэм къарыкӀырэр ахэмкӀэ шъэфыгъ, Исус ахэмэ къаригъэкӀыгъэри къагурыӀуагъэп+.

Исус лъэӀокӀо нэшъу горэ зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 20:29-34; Марк 10:46-52)

35•Исус къалэу Ерихон[*] къекӀуалӀэ зэхъум, нэшъу горэ лъэӀуакӀоу гъогу напцэм Ӏусыгъ+. 36ЦӀыф купышхо блэкӀэу зызэхехым, къэупчӀагъ: – Сыда мыр?

37– Назарет щыщ Исус мыщ блэкӀы, – къыраӀуагъ цӀыфхэм.

38Ар къызаӀом, нэшъур мэкъэшхокӀэ къэджагъ: – Даутэ ы Къо[*] Исус, гукӀэгъу къысфэшӀ!+

39Апэ ит цӀыфхэм амыдэу, «Щыгъэт!» – къыраӀуагъ. Ау ар джыри нахь мэкъэшхокӀэ къэджагъ: – Даутэ ы Къу, гукӀэгъу къысфэшӀ!

40Исус къызэтеуцуи, ежь дэжь а лӀыр къаригъэщагъ. Нэшъур пэгъунэгъу къызэхъум, еупчӀыгъ:

41– Сыда къыпфэсшӀэнэу узыфаер? – Тхьэматэ, сынэхэр къэгъэплъэжь, – къыӀожьыгъ нэшъум.

42– Унэхэр къэплъэжьыщт, – къыриӀуагъ Исус. – УишӀошъхъуныгъэ уигъэхъужьыгъ+.

43Ардэдэм нэшъум ынэхэр къэплъэжьыгъэх, Тхьэми щытхъу фишӀызэ, Исус ыуж ихьагъ. ЦӀыф пстэуми ар залъэгъум, ахэми Тхьэм щытхъу фашӀыгъ.

ЯПШӀЫКӀУБГЪОНЭРЭШЪХЬ

Исусрэ Закхейрэ

19^1Ащ нэужым Исус къалэу Ерихон дэхьагъэу пхырыкӀыщтыгъ+. 2Закхей ыцӀэу лӀы горэ ащ дэсыгъ. Ар хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэм япащэхэм ащыщыгъ, цӀыф баигъ. 3Исус хэтми зыщыщыр зэригъэлъэгъумэ шӀоигъуагъ, ары шъхьакӀэ ежь лъагэпти, цӀыф купышхом хэтэу зи ылъэгъун ылъэкӀыщтыгъэп. 4Арыти, цӀыфхэм апэ ишъи, ынджыр чъыг горэм дэпшыягъ, Исус ылъэгъуным пае, сыда пӀомэ, Исус а гъогумкӀэ блэкӀын фэягъ.

5Исус а чӀыпӀэм зынэсым, дэплъыий, Закхей риӀуагъ: – Закхей, псынкӀэу къех, непэ уадэжь себлэгъэн фае.

6Закхей псынкӀэу къехыжьи, игуапэу иунэ Исус ригъэблэгъагъ. 7ЦӀыф пстэуми ар залъэгъум, агу емыӀоу аӀуагъ: – ПсэкӀод зышӀэрэм дэжь хьакӀэу ихьагъ+.

8Закхей къэтэджи, Зиусхьан Исус къыриӀуагъ: – Моу къэдаӀолъ, Зиусхьан! Симылъку ызыныкъо тхьамыкӀэхэм ястыщт. Ӏоф горэмкӀэ цӀыф горэ згъэпцӀагъэмэ, фэдиплӀыкӀэ фэспщыныжьыщт+.

9– ЦӀыфхэр мыкӀодхэу къэзгъэнэжьырэр непэ мы унагъом дэжь къэкӀуагъ, – риӀуагъ Исус Закхей, – сыда пӀомэ, мы лӀыри Ибрахьимэ къытекӀыгъэ цӀыфхэм ащыщ+. 10Сыда пӀомэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къызфэкӀуагъэр цӀыф кӀодыгъэхэм алъыхъунышъ, мыкӀодхэу къыгъэнэжьынхэр ары.

Минэ зыцӀэ ахъщэхэм яхьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Маттэ 25:14-30)

11•Исус къыӀорэ гущыӀэхэм цӀыфхэр ядэӀухэ зэхъум, мы гъэсэпэтхыдэр къыпигъэхъуагъ; сыда пӀомэ, Исус Ерусалим игъунэгъугъ, Тхьэм и Тетыгъошхо ардэдэм къэлъэгъонэуи цӀыфхэр гугъэщтыгъэх+. 12Аущтэу зэхъум, Исус къыӀуагъ: – Пщы горэ хэгъэгу чыжьэ горэм кӀон фэягъ, ежь ихэгъэгу пае пачъыхьэ заригъэшӀынышъ, етӀанэ къыгъэзэжьыным пае. 13ДэкӀыным ыпэкӀэ, иунэӀутхэм ащыщ нэбгырипшӀмэ къяджи, минэ[*] зырыз арити, ариӀуагъ: «Къэсэгъэзэжьыфэ, мы ахъщэр жъугъэзекӀо, шъущ, шъущаф». 14Ау мы пщым ихэгъэгу щыщ цӀыфхэм ежь ауджэгъущтыгъэти, «Мы лӀыр пачъыхьэ къытфэхъунэу тыфаеп» арагъэӀонэу лӀыкӀохэр пщым ыужкӀэ а хэгъэгум агъэкӀуагъэх+.

15Ащ пае къэмынэу а пщыр пачъыхьэу агъэнэфагъ. ЕтӀанэ пщым къызегъэзэжьым, унэӀутхэу ахъщэхэр зэритыгъагъэхэм къяджагъ. Ахэмэ ащыщэу хэти ищэн-щэфэн ӀофкӀэ ыгъэхъагъэхэр зэригъашӀэмэ шӀоигъуагъ. 16Апэрэ унэӀутыр къакӀуи, къыӀуагъ: «Тхьэматэ, къысэптыгъэ минэ ахъщэмкӀэ фэдипшӀ къэзгъэхъагъ». 17Тхьэматэм ащ риӀуагъ: «Дэгъоу пшӀагъэ, сиунэӀут дэгъу! Ӏоф макӀэхэмкӀэ сызщыгугъын лӀэу узэрэпсэугъэм пае, къэлипшӀ къыпӀэкӀэслъхьащт»+.

18ЯтӀонэрэ унэӀутыр къакӀуи, къыӀуагъ: «Тхьэматэ, къысэптыгъэ минэ ахъщэмкӀэ фэдитф къэзгъэхъагъ». 19Тхьэматэм ащ риӀуагъ: «Къэлитф о къыпӀэкӀэслъхьащт».

20Ящэнэрэ унэӀутри къакӀуи, къыӀуагъ: «Тхьэматэ, мары о уиминэ ахъщэ. Хъэдэным кӀоцӀысщыхьи, щызгъэлъыгъ. 21УзэрэлӀ пхъашэм пае, сыкъыпщыщынагъ. УмыгъэтӀылъыгъэр къэоштэжьы, чӀыгум о хэмыпхъагъэри охыжьы». 22Итхьэматэ ащ риӀуагъ: «О уигущыӀэхэмкӀэ узгъэмысэщт, о уунэӀут бзадж! О пшӀэщтыгъ сэ сызэрэлӀ пхъашэри, сымыгъэтӀылъыгъэр къызэрэсштэжьырэри, чӀыгум хэсымыпхъагъэр зэрэсхыжьырэри+. 23Сиахъщэ ахъщэхъожьхэм сыда о зыкӀямытыгъэр? Ащыгъум къызысэгъэзэжьым, сиахъщэ хэхъуагъэу къычӀэсхыжьыщтыгъ». 24ЕтӀанэ тхьэматэм къыбгъодэтхэм ариӀуагъ: «Мы лӀым минэ ахъщэр Ӏышъухи, минэ ахъщипшӀ зиӀэм ешъут». 25Ахэмэ раӀуагъ: «Тхьэматэ, минэ ахъщипшӀ ащ иӀэба?»

26Тхьэматэм къыӀожьыгъ: «Сэ шъосэӀо, Тхьэм хэт щыщми зиӀэм нахьыбэ къыритыщт, ау Тхьэм зи зимыӀэм иӀэ тӀэкӀури Ӏихыжьыщт+. 27Ау джы сэ сипыйхэу пачъыхьэ сафэхъунэу фэмыягъэхэр къашъущэхи, сапашъхьэ щышъуукӀых»+.

Щытхъушхо иӀэу, Исус Ерусалим зэрэдэхьагъэр

(Маттэ 21:1-11; Марк 11:1-11; Иуан 12:12-19)

28•Исус а гущыӀэхэр къызеӀохэм, ЕрусалимкӀэ дэкӀоенэу игъогу техьажьыгъ. 29Елеон Ӏуашъхьэм Ӏус къуаджэхэу Бет-Фагиерэ Бет-Аниерэ зыцӀэхэм Исус ягъунэгъу зэхъум, игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэу нэбгыритӀу ыпэ ыгъэкӀуагъэх,+
30моущтэу ариӀозэ: – ШъупэчӀынэтӀэ къуаджэм шъудахь. Шъузэрэдахьэу щыд къунанэу цӀыф ныбжьи зытемытӀысхьагъэр епхыгъэу шъуапэ къифэщт. Ар къэшъутӀати, моу къашъущэ. 31«Сыд ар къызкӀэшъутӀатэрэр?» ыӀоу зыгорэ къышъоупчӀымэ, моущтэу ешъуӀу: «Зиусхьаныр ащ фай».

32А лӀыкӀуитӀур кӀуи, Исус зэрариӀуагъэм тетэу зэкӀэ къагъотыгъ. 33Щыд къунаныр къызатӀатэм, зиехэм къараӀуагъ: – Сыда щыд къунаныр къызкӀэшъутӀатэрэр?

34– Зиусхьаныр мыщ фай, – къаӀуагъ ахэмэ.

35ЕтӀанэ щыд къунаныр Исус дэжь къащи, ящыгъынхэр тыралъхьэхи, Исус тырагъэтӀысхьагъ. 36Исус щыд къунаным тесэу кӀо зэхъум, цӀыфхэм ящыгъынхэр гъогум фытыраубгъощтыгъэх+.

37Ерусалим игъунэгъоу гъогур Елеон Ӏуашъхьэм къызщехырэ чӀыпӀэм Исус зынэсым, Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэу алъэгъугъэ пстэуми апае гушӀохэу, мэкъэшхокӀэ Тхьэм щытхъу фашӀэу, игъогу рыкӀорэ куп пстэуми аӀоу аублагъ:

38– Зиусхьаным ыцӀэкӀэ къакӀорэ пачъыхьэм щытхъушхор ий! Мамырныгъэ уашъом щыӀ! Анахь Лъагэм щытхъушхор ий! [*]+

39ЦӀыф купышхом хэтэу фарисей заулэмэ Исус къыраӀуагъ: – Дин гъэсакӀу, уигъогу рыкӀохэрэм щагъэтынэу яӀу!+

40– Сэ шъосэӀо, – къыӀожьыгъ Исус, – ахэмэ щагъэтмэ, мыжъохэр къэкуощтых.

41Исус Ерусалим нахь игъунэгъоу къэси, къалэр зелъэгъум, ащ фэгъызэ къыӀуагъ:+

42– О мамырныгъэ къыпфэзыхьыщт Ӏофхэр непэ пшӀагъот, ау джы о унэхэм ахэр ашӀогъэбылъыгъэх;+
43сыда пӀомэ, уипыйхэм пытапӀэхэмкӀэ укъызауцухьащт мафэхэр къыпфэкӀощтых. Ахэмэ о укъаухъурэищт, тыдрэ лъэныкъокӀи къыптезэрэгъэбэнэщтых. 44Уипыйхэм ори уибынхэу къыбдыдэсхэри шъуагъэкӀодыщт, мыжъуитӀу зэтелъэуи къагъэнэщтэп, умыкӀодэу Тхьэм укъызщигъэнэжьын уахътэм узэрэригъэфагъэр къызэрэбгурымыӀуагъэм пае+.

Исус щэн-щэфакӀохэр Тхьэм иунэшхо къызэрэчӀифыгъэхэр

(Маттэ 21:12-17; Марк 11:15-19; Иуан 2:13-22)

45•ЕтӀанэ Исус Тхьэм иунэшхо чӀахьи, щэн-щэфакӀохэр[*] къычӀифхэу ыублагъ. 46Ахэмэ ариӀуагъ: – Тхьэм къызэриӀорэр игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*]: «Сэ сиунэ тхьэлъэӀупӀэщт», ау шъо «хъункӀэкӀо гъэбылъыпӀэм»[*] фэдэ шъушӀыгъэ.

47Мафэ къэси Тхьэм иунэшхо чӀэтэу, Исус цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэщтыгъ. Ары шъхьакӀэ дин пэщэшхохэм, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм, адрэ тхьэматэхэу цӀыфмэ яӀэхэм Исус зэрагъэкӀодыщт шӀыкӀэм лъыхъухэу аублагъ, 48ау цӀыф пстэуми ягуапэу Исус едэӀущтыгъэхэти, рашӀэн мыхъун зи агъотыгъэп.

ЯТӀОКӀЭНЭРЭШЪХЬ

Джурт тхьэматэхэр Исус итетыгъо къезытыгъэмкӀэ къызэреупчӀыгъэхэр

(Маттэ 21:23-27; Марк 11:27-33)

20^1•Мафэ горэм Тхьэм иунэшхо чӀэтэу, Исус цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэзэ, къэбарышӀур аригъэӀущтыгъ. Джащыгъум дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ нахьыжъхэр ягъусэхэу къыбгъодахьэхи, къеупчӀыгъэх:

2– КъытаӀу, мы Ӏофхэр пшӀэнхэу фитыныгъэр тыда къыздипхыгъэр, е ахэр пшӀэнхэу тетыгъор хэта о къыозытыгъэр+?

3– Сэри шъо Ӏоф горэкӀэ сышъоупчӀыщт, – ариӀожьыгъ Исус. – ПэгъокӀ къысэшъут. 4Иуан цӀыфхэр ыумэхъынхэу хэта къэзгъэкӀуагъэр, цӀыфхэр ара, хьауми Тхьэр ара+?

5– «Тхьэр ары Иуан къэзгъэкӀуагъэр» тӀомэ, «Адэ, сыда Иуан къыӀуагъэхэр шъушӀошъ зыкӀэмыхъугъэр?» къыӀожьыщт, – аӀозэ, ахэр зэупчӀыжьыгъэх+. 6– Ау «ЦӀыфхэр ары къэзгъэкӀуагъэхэр» тӀомэ, цӀыф пстэури мыжъохэмкӀэ къытаохэзэ, таукӀыщт, сыда пӀомэ, Иуан зэрэпегъымбарыгъэр ашӀошъ мэхъу+. 7Арыти, – Иуан къэзгъэкӀуагъэр тшӀэрэп, – къаӀуагъ.

8– Ащыгъум сэри шъосӀощтэп, мы Ӏофхэр сшӀэнхэу фитыныгъэр къыздисхыгъэр, – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ.

СэнэшъхьэшӀэ бзаджэхэм яхьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Маттэ 21:33-46; Марк 12:1-12)

9•ЕтӀанэ Исус цӀыфхэм мы гъэсэпэтхыдэр афиӀуатэу ыублагъ: – ЛӀы горэм сэнэшъхьэ хатэ ыгъэтӀысхьи, сэнэшъхьэшӀ горэхэм аӀэкӀилъхьагъ. Ащ нэужым хымэ хэгъэгу горэм бэрэ къэтынэу кӀуагъэ+. 10Сэнэшъхьэ пычыжьыгъор къызэсым, исэнэшъхьэ Ӏахь къыратыжьынэу сэнэшъхьэшӀхэм адэжь унэӀут горэ ыгъэкӀуагъ. Ау сэнэшъхьэшӀхэр унэӀутым къеохи, ӀэнэкӀэу къатӀупщыжьыгъ. 11Хатэр зием етӀани унэӀут горэ ыгъэкӀуагъ, ау ащи къеохи, лые къырахи, ӀэнэкӀэу къатӀупщыжьыгъ. 12ЕтӀани ящэнэрэ унэӀут горэ ыгъэкӀуагъ. Ари къауӀи, къыдафыжьыгъ+.

13Джащыгъум сэнэшъхьэ хатэр зием къыӀуагъ: «Сыда сшӀэщтыр? Сэ шӀу слъэгъурэ скъо кӀасэр згъэкӀон. Ащ лъытэныгъэ къыфашӀынкӀи мэхъу»+. 14Ау сэнэшъхьэшӀхэм хатэр зием ыкъо залъэгъум, зэупчӀыжьхи, зэраӀожьыгъ: «Мыры сэнэшъхьэ хатэр къызыфэнэжьыщтыр. Ар тэжъугъэукӀи, сэнэшъхьэ хатэр тэ къытфэнэжьыщт»+. 15Аущтэу сэнэшъхьэ хатэм къыдадзыжьи, къаукӀыгъ. – Сэнэшъхьэ хатэр зием сыда ахэмэ аришӀэщтыр+? 16Ар къэкӀонышъ, сэнэшъхьэшӀхэр ыгъэкӀодынхэшъ, сэнэшъхьэ хатэр нэмыкӀхэм аӀэкӀилъхьащт, – къыпигъэхъожьыгъ Исус. – Тхьэм ерэмыд! – къаӀуагъ, цӀыфхэм ар зызэхахым+.

17Ау Исус ахэмэ яплъи, къыӀуагъ: – Ащыгъум мы гущыӀэхэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытхэм[*] сыда къарыкӀырэр: «Унэ зышӀыхэрэм зэрамыпэсэу чӀадзыжьыгъэ мыжъор унэр зыӀыгъырэ лъэпсэ дэдэ хъугъэ»+?

18– А мыжъом тефэрэр къызэпкъыриутыщт, ау зытефэрэр мыжъом ыщытӀэщт.

19•Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ дин пэщэшхохэмрэ Исус мы гъэсэпэтхыдэр ежьхэм яхьылӀагъэу къызэриӀотагъэр къагурыӀуагъэти, а сыхьат дэдэм Исус къаубытынэу пылъыгъэх, ау цӀыфхэм ащыщынэщтыгъэх.

Хьакъулахь ахъщэм ехьылӀагъ

(Маттэ 22:15-22; Марк 12:13-17)

20Арыти, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ дин пэщэшхохэмрэ Исус еплъакӀощтыгъэх, къуалъхьэкӀи ащэфыгъэхэу, шъыпкъагъэ зиӀашъо зытезгъаорэ цӀыф куп фагъэкӀуагъ. Исус хэкум ипщэу тетыгъор зиӀэм ӀэкӀагъэхьаным пае, гущыӀэ горэм тыраубытэнэу гугъэщтыгъэх+. 21Ахэр Исус къеупчӀыгъэх: – Дин гъэсакӀу, о шъыпкъэр къызэрэпӀорэри, цӀыфхэм шъыпкъэр зэрябгъашӀэрэри тэшӀэ. ЦӀыфхэм ятеплъэ уемыплъэу, цӀыф пстэури уизэфэд, шъыпкъагъэм тетэуи Тхьэм игъогу цӀыфхэм яогъашӀэ. 22Кайсарым[*] хьакъулахь ахъщэр етты хъущта, мыхъущта+?

23Ау Исус ахэмэ ятхьагъэпцӀыгъэ гу лъитагъэти, ариӀуагъ: – Сыд пае сыхэжъугъэукъонэу шъупылъа+? 24Зы динар[*] сэжъугъэлъэгъу. Хэта зисурэт мыщ итыри, хэта зыцӀэ мыщ тетхагъэри? – Кайсарыр ары, – къаӀуагъ ахэмэ.

25– Ащыгъум Кайсарым иер Кайсарым ешъутыжь, Тхьэм иери Тхьэм ешъутыжь, – ариӀуагъ Исус+.

26Аущтэу цӀыфхэм апашъхьэ гущыӀэ горэм щытыраубытэн алъэкӀыгъэп, пэгъокӀэу Исус аритыгъэри агъэшӀагъозэ, заушъэфыгъ.

Саддукейхэр лӀагъэхэм къэтэджыжьыкӀэ афэхъущтым ехьылӀагъэу Исус къызэреупчӀыгъэхэр

(Маттэ 22:23-33; Марк 12:18-27)

27•ЛӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр зышӀошъ мыхъухэрэ саддукейхэмэ[*] ащыщхэу заулэ Исус къыбгъодахьи, къеупчӀыгъ:+

28– Дин гъэсакӀу, пегъымбар Мусэ моущтэу къытфитхыгъ[*]: «ЛӀы горэм ыш лӀэу, лъфыгъэ имыӀэу шъуз къыкӀэнмэ, ыш унагъо фишӀэным пае, а лӀым шъузабэр къыщэжьын фае»+. 29Зэкъошибл щыӀагъ. Ахэмэ ащыщэу апэрэм шъуз къыщагъ, ау лъфыгъэ имыӀэу дунаим ехыжьыгъ. 30ЯтӀонэрэми а шъузыр къыщэжьыгъ. Ащи лъфыгъэ имыӀэу дунаим ехыжьыгъ. 31Ящэнэрэми а шъузыр къыщэжьыгъ. Ащ фэдэуи яблэнэрэм нэс лъфыгъэ ямыӀэу зэкӀэри дунаим ехыжьыгъэх. 32Зэпстэуми ауж дэдэу шъузыри дунаим ехыжьыгъ. 33Джы лӀагъэхэр къызытэджыжьхэкӀэ, хэта зишъузыщтыр ар? Сыда пӀомэ, нэбгыриблыми шъузэу яӀагъэшъ ары.

34– Джырэ цӀыфхэм къащэ, дэкӀох, – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ.

35– Ау лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьынхэшъ, адрэ дунаим щыпсэунхэу зифэшъуашэхэм шъуз къащэжьыщтэп, лӀыми дэкӀожьыщтхэп+. 36Ахэр мэлэӀичхэм афэдэх, лӀэн алъэкӀыжьыщтэп, лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъэхэшъ, Тхьэм ибыных. 37Ау лӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр пегъымбар Мусэми нафэу къыгъэлъэгъуагъ. Сыда пӀомэ, пэнэ куандэм икъэбар[*] Тэурат хабзэм зэрыт чӀыпӀэм ит пегъымбар Мусэ Тхьэу Зиусхьаным «Ибрахьими, Исхьакъи, Якъуби я ТхьэкӀэ» зэреджэрэр+. 38Ащ къикӀырэр Тхьэр псэухэмрэ лӀагъэхэу зыфаӀохэрэмрэ зэря Тхьэр ары; сыда пӀомэ, ежьыркӀэ пстэури псэух.

39Исус ар къызеӀом, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм ащыщхэу заулэмэ къаӀуагъ: – Дин гъэсакӀу, дэгъоу къэпӀуагъ.

40ЕтӀанэ ащ нэмыкӀыкӀэ Исус къеупчӀыжьынэу хэти тегушхуагъэп+.

Христос хэта зыкъор?

(Маттэ 22:41-46; Марк 12:35-37)

41•Ащ дэжьым Исус ахэмэ ариӀуагъ: – Христос[*] Даутэ ыкъоу сыдэущтэу аӀора+? 42-43Сыда пӀомэ, ежь Даутэ мыщ фэдэу къызэриӀуагъэр Орэд ЛъапӀэхэм арытба[*]:

«Тхьэу Зиусхьаным сэ си Зиусхьан къыриӀуагъ: О уипыйхэр лъэгукӀэтын къыпфэсшӀыфэхэ, сэ сиджабгъукӀэ къызгос»+?

44– Ежь Даутэ Христос «Си ЗиусхьанкӀэ» еджэ, – къыпигъэхъожьыгъ Исус. – Арэу зыхъукӀэ, сыдэущтэу Христос Даутэ ы къо хъура?

Исус Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм ямысагъэ къызэрэхигъэщыгъэр

(Маттэ 23:1-36; Марк 12:38-40; Лука 11:37-54)

45ЦӀыф пстэури Исус къедэӀухэ зэхъум, игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

46– Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм шъуафэсакъ. Ахэмэ шъошэ кӀыхьэхэр ащыгъхэу къакӀухьаныр якӀас. ЗэӀукӀэхэми ежьхэм аӀэхэм цӀыфхэр ащырагъэбэунхэр шӀу алъэгъу. Синэгогухэм цӀыфхэр защызэӀукӀэхэкӀи, гухэхъо Ӏанэхэм тхьэмэтэ тӀысыпӀэхэр щаубытынхэри шӀу алъэгъу+. 47Шъузабэхэм яунэхэри атырахых. ЦӀыфхэм агъэшӀэгъоным пае, ятхьэлъэӀухэр агъэкӀыхьэх. Тхьэм ахэр инэу ыгъэпщынэщтых.

ЯТӀОКӀЫРЭ ЗЫНЭРЭШЪХЬ

Шъузабэм ахъщэу Тхьэм пае ытыгъэр

(Марк 12:41-44)

21^1•Исус Тхьэм иунэшхо чӀэтэу зэплъэм, цӀыф байхэм Тхьэм тын фашӀэу, ахъщэхэр пхъуантэхэм адалъхьэхэу ылъэгъугъ+. 2Яплъ зэхъум, шъузэбэ тхьамыкӀэ горэми гъоплъэ ахъщитӀу пхъуантэм дилъхьэу ылъэгъугъ.

3– Шъыпкъэр шъосэӀо, – къыӀуагъ Исус, – мы шъузэбэ тхьамыкӀэм адрэ пстэуми анахьи нахьыбэ дилъхьагъ; 4сыда пӀомэ, ахэмэ ахъщэу къялыжьыгъэм щыщ далъхьагъэти ары, ау а шъузабэм зэрыпсэунэу мэкӀэ тӀэкӀоу иӀэр зэкӀэ дилъхьагъ+.

Тхьэм иунэшхо зэрэзэхакъутэщтыр Исус къызэриӀуагъэр

(Маттэ 24:1-2; Марк 13:1-2)

5•Тхьэм иунэшхо мыжъо дахэхэмкӀи тынхэу цӀыфхэм Тхьэм фашӀыгъэхэмкӀи дахэу зэрэгъэкӀэрэкӀагъэм игугъу зашӀым, Исус къыӀуагъ:

6– Мыщ щышъулъэгъурэр мыжъуитӀу къызэтемынэжьэу, пстэури къызызэхэтэкъощт мафэхэр къэсыщтых+.

7– Дин гъэсакӀу, о зыфэпӀогъэ Ӏофхэр сыдигъо къэхъущтха, ахэр къызэрэхъущтхэм янэшанэри сыд фэда? – къеупчӀыгъэх ахэр.

Нэшанэхэмрэ къиныбэ щэчынымрэ

(Маттэ 24:3-14; Марк 13:3-13)

8– ЦӀыфхэм шъукъызэрамыгъэпцӀэщтым шъуфэсакъ, – къыӀожьыгъ Исус. – Сыда пӀомэ, сэ сцӀэкӀэ зэджэжьхэу, «Сэры Христосыр» аӀоу, «Мафэр къэблэгъагъ» аӀоу, къэкӀощт цӀыфхэр бэ хъущтых. Ахэмэ ауж шъуимыхь+. 9Заохэм якъэбархэмрэ пачъыхьагъухэм ягъэпсыкӀэ акъутэжьынэу цӀыфхэм зыкъызэраӀэтыхэрэм якъэбархэмрэ зызэхэшъухыкӀэ, шъукъэмыщт. А Ӏофхэр къэхъунхэ фае, ау дунаим икӀэух шӀэхэу къэсыщтэп.

10– Зы лъэпкъыр адрэ лъэпкъым, зы пачъыхьагъури адрэ пачъыхьагъум езэонэу къэтэджыщт, – етӀанэ ариӀуагъ Исус+. 11– ЧӀыпӀэ-чӀыпӀэхэми чӀыгур ин дэдэу ащысысыщт, зэпахырэ узхэри гъаблэхэри къэхъущтых. Уашъоми щынэгъошхо нэшанэхэр къикӀыщтых+.

12– Ау мы Ӏоф пстэури къэхъунхэм ыпэкӀэ, сцӀэ зэрэжъугъэлъапӀэрэм пае, цӀыфхэм шъуаубытыщт, къини шъуагъэщэчыщт. Синэгогухэм шъуаратыщт, хьапсхэми шъуачӀадзэщт, пачъыхьэхэмрэ Ӏэшъхьэтетхэмрэ апашъхьи шъуращэщт+. 13Джащыгъум ахэмэ апашъхьэ къэбарышӀум шыхьат шъуфэхъущт. 14Ау мыр шъугухэм арыжъугъэлъ: зыжъугъэхыеу яшъуӀощтыр ыпэкӀэ жъугъэхьазырыным шъупымылъ; 15сыда пӀомэ, къышъонэкъокъухэрэр къышъупэмыуцужьышъунхэу, къышъупэмыгущыӀэжьышъунхэу гущыӀэхэри акъылышӀуи къышъостыщтых+. 16Шъуянэ-шъуятэхэми, шъушыхэми, шъуиблагъэхэми, шъуиныбджэгъухэми тетыгъо зиӀэхэм шъуарагъэубытыщт, шъуащыщэу зы купи аукӀыщт. 17Шъо сцӀэ зэрэжъугъэлъапӀэрэм пае, цӀыф пстэуми шъуауджэгъущт. 18Ау зы шъхьац налъи шъо шъушъхьэхэм ахэкӀодыкӀыщтэп+. 19Теубытагъэ шъуиӀэмэ, шъупсэхэр мыкӀодхэу къэжъугъэнэжьыщтых.

Ерусалим зэракъутэщтыр Исус къызэриӀуагъэр

(Маттэ 24:15-21; Марк 13:14-19)

20•– Ерусалим дзэхэм къауцухьагъэу зышъулъэгъукӀэ, икъутэжьыгъо къызэрэблэгъагъэр шъушӀэщт. 21Ащыгъум Иудей хэкум ис цӀыфхэр Ӏуашъхьэхэм ярэкӀолӀэжьых, къалэм дэсхэри дэрэкӀыжьых, губгъом итхэри къалэм дэрэмыхьажьых. 22Сыда пӀомэ, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт пстэури къэшъыпкъэжьынхэм пае, цӀыфхэм ашӀагъэхэр Тхьэм зыщаригъэпщыныжьын мафэхэр мырых. 23А мафэхэм бзылъфыгъэ лъэрмыхьхэмрэ сабый быдзашъо зиӀэхэмрэ гъогу мыгъо теуцощтых. Мы хэгъэгум ицӀыфхэр къинышхо хэфэщтых, Тхьэри мы лъэпкъым лъэшэу къыфэгубжыщт+. 24Ахэмэ ащыщхэр чатэкӀэ аукӀыщтых, адрэхэри гъэрэу аубытыгъэхэу лъэпкъ пстэуми адэжь ащэщтых. Хымэ лъэпкъхэм ялъэхъан аухыфэ, ахэмэ Ерусалим лъэгукӀэ аутэщт+.

ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо дунаим къызэрэкӀожьыщтыр

(Маттэ 24:29-31; Марк 13:24-27)

25•– Нэшэнэ гъэшӀэгъонхэр тыгъэм, мазэм, жъуагъохэм къащылъэгъощтых. ЧӀылъэм тет цӀыф лъэпкъхэм ашӀэщтыр амышӀэу агу кӀодыщт. Хыри лъэшэу къыдэуаеу ибырсыр мэкъэшхо къэӀущт. 26Дунаим къыщыхъущтхэм паплъэхэу, цӀыфхэр щынагъом хэтхэу мэхыщтых, сыда пӀомэ, уашъом щыӀэ кӀуачӀэхэр хъыещтыхэшъ ары. 27Джащыгъум ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ошъуапщэм хэтэу, лъэкӀышхорэ щытхъушхорэ иӀэхэу къакӀоу цӀыфхэм алъэгъущт+. 28А Ӏофхэр къэхъухэу заублэкӀэ, шъукъэтэджи, шъушъхьэхэр къэшъуӀэтых, сыда пӀомэ, Тхьэм къиным шъузщыхихыжьыщт мафэр къэблэгъагъэшъ ары.

Ынджыр чъыгым шъыпкъэу къыдгуригъаӀорэр

(Маттэ 24:32-35; Марк 13:28-31)

29•ЕтӀанэ Исус гъэсэпэтхыдэ ариӀуагъ: – Ынджыр чъыгымрэ адрэ чъыг пстэумрэ шъуяплъ. 30Чъыгхэр къэтӀэмхэу зыфежьэхэкӀэ, гъэмафэр зэрэблагъэр зыми къышъуимыӀоу шъошӀэба? 31Ащ фэдэу шъори мы Ӏофхэр къэхъухэу зышъулъэгъухэкӀэ, Тхьэм и Тетыгъошхо благъэ къызэрэхъугъэр зэжъугъашӀэ.

32– Шъыпкъэр шъосэӀо, мы Ӏофхэр зэкӀэ къэхъунхэм ыпэ, мы лъэпкъыр кӀодыщтэп+. 33Уашъомрэ чӀылъэмрэ кӀодыжьыщтых, ау сигущыӀэхэр кӀодыжьыщтхэп+.

Сыдигъуи шъусакъ!

34– Ешхэ-ешъонымкӀи, утэшъонымкӀи, мы дунаим игугъухэмкӀи шъушъхьэхэр зэӀышъумыгъэхьанхэу шъузфэсакъыжь. Армырмэ, шъумышӀахэу а мафэр къышъутеощт. 35Сыда пӀомэ, а мафэр чӀылъэ шъхьашъом тет цӀыф пстэуми хъытыум фэдэу къафэкӀощт. 36Сыдигъуи шъусакъ, къэхъущт пстэуми шъуахэкӀыным паий, кӀуачӀэ жъугъотынышъ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ыпашъхьэ шъузэрихьащтымкӀэ Тхьэм шъуелъэӀу зэпыт+.

37Мафэ къэс Исус Тхьэм иунэшхо чӀэтэу, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэщтыгъ, ау чэщ къэхъу къэс, къалэм дэкӀыти, Елеон зыцӀэ Ӏуашъхьэм чэщыр щырихыщтыгъ+. 38Жьэу пчэдыжь къэс Исус едэӀунхэу цӀыф пстэури Тхьэм иунэшхо къакӀощтыгъэх.

ЯТӀОКӀЫРЭ ТӀУНЭРЭШЪХЬ

Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэт тхьэматэхэм Исус тхьагъэпцӀыгъэкӀэ аукӀынэу гухэлъ зэрашӀыгъэр

(Маттэ 26:1-5, 14-16; Марк 14:1-2, 10-11; Иуан 11:45-53)

22^1•Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэшхохэу ӀутӀыжъкӀэ заджэхэрэр[*] къэблэгъагъэх+. 2Дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ Исус цӀыфхэм амышӀэу зэрагъэкӀодыщт шӀыкӀэм лъыхъущтыгъэх, сыда пӀомэ, ахэр цӀыфхэм ащыщынэщтыгъэхэти ары. 3Джащыгъум Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀумэ ащыщэу ИскариоткӀэ заджэхэрэ Иудэ ыгу шэйтаныр ихьагъ+. 4ЕтӀанэ Иудэ дин пэщэшхохэмрэ Тхьэм иунэшхо икъэрэгъулэхэм япащэхэмрэ адэжь кӀуи, Исус зэраригъэубытыщт шӀыкӀэмкӀэ адэгущыӀагъ. 5Ахэр гушӀуагъэх, ахъщи къыратынэу къагъэгугъагъ. 6Аущтэу Иудэ адишти, цӀыф купышхохэм амышӀэу Исус аригъэубытыным пае, Ӏэрыфэгъу уахътэ паплъэу ыублагъ+.

Исус игъогу рыкӀохэрэм ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр зэрагъэхьазырыгъэр

(Маттэ 26:17-25; Марк 14:12-21; Иуан 13:21-30)

7•Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхохэм ащыщэу ӀутӀыжъ шъынэр зыщышӀуаубзын фэе мафэр къэсыгъ+. 8Аущтэу зэхъум, Исус Петрэрэ Иуанрэ ыгъэкӀуагъэх, моущтэу ариӀуагъэу: – ШъукӀуи, ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр тшӀыным пае жъугъэхьазыр.

9– Тыдэ щыдгъэхьазырынэу уфая? – къыраӀожьыгъ ахэмэ.

10– ШъукъэдаӀу! – ариӀуагъ Исус. – Къалэм шъузэрэдахьэу, лӀы горэм псы къошын ыхьэу шъурихьылӀэщт. А лӀым ыуж шъуитэу унэу зэрыхьэрэм шъори шъуихьи, 11унэр зием ешъуӀу: «Дин гъэсакӀом къыуеӀо: Сэррэ сигъогу рыкӀохэрэмрэ ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр зыщытшӀыщт хьакӀэщыр тыдэ щыӀа?» 12Джащыгъум унэ зэтетым ышъхьагърэ къатым тетэу гъэкӀэрэкӀагъэ хьэкӀэщышхо шъуигъэлъэгъущт. Ащ зэкӀэри щыжъугъэхьазыр.

13Ахэр етӀанэ кӀохи, Исус къызэрариӀуагъэм тетэу къагъоти, ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр агъэхьазырыгъ.

Зиусхьаным ипчыхьэшъхьашх

(Маттэ 26:26-30; Марк 14:22-26; 1 Кор. 11:23-25)

14•Сыхьатыр къызэсым, апостол нэбгырэ пшӀыкӀутӀур игъусэу Исус Ӏанэм пэтӀысхьагъ.

15– Къин сщэчыным ыпэкӀэ, мы ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр къыжъудэсшӀы лъэшэу сшӀоигъуагъ, – ариӀуагъ ахэмэ. 16– Сыда пӀомэ, сэ шъосэӀо, Тхьэм и Тетыгъошхо къэсыгъэу, ӀутӀыжъ мэфэкӀ мэфэшхом къикӀырэр къэшъыпкъэжьыфэ, ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр сшӀыжьыщтэп+.

17ЕтӀанэ Исус шъуалъэ къышти, Тхьэм щытхъу фишӀи, къыӀуагъ: – Мыр шъушти, мыщ итым щыщ шъукъыздешъу; 18сыда пӀомэ, сэ шъосэӀо, Тхьэм и Тетыгъошхо къэсыфэ, сэнэшъхьэпсым сешъожьыщтэп.

19ЕтӀанэ Исус хьалыгъур къыштагъ, Тхьэм щытхъу фишӀи, зэгуичи, ахэмэ арити, къыӀуагъ: – Мы хьалыгъур сэ спкъэу шъо сишӀуагъэ шъокӀынэу стыщтыр ары. Шъугу сыкъэжъугъэкӀыжьыным пае, шъушхы+.

20Ащ фэдэу пчыхьэшъхьэшхэ ужым шъуалъэр къышти, къыӀуагъ: – Мы шъуалъэм сэнэпсэу итым къикӀырэр зэзэгъыныгъакӀэу Тхьэм ежьыррэ шъоррэ шъуазыфагу дилъхьэрэр ары. А зэзэгъыныгъакӀэр къэзгъэшъыпкъэжьырэр лъэу шъо сишӀуагъэ шъокӀынэу къыскӀэкӀыщтыр ары.[*]+
21Ау тетыгъо зиӀэхэм сязгъэубытыщтыр сигъусэу мы Ӏанэм пэс+. 22ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо Тхьэм зэриухэсыгъэм тетэу, дунаим ехыжьыщт, ау тетыгъо зиӀэхэм ар язгъэубытырэр гъогу мыгъо теуцуагъ+.

23Исус ар зеӀом, игъогу рыкӀохэрэр зэупчӀыжьхэу аублагъ: – Тэ тщыщэу хэта ар зышӀэн зыгу хэлъыр?

Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу анахь инэу алъытэн фаемкӀэ зэрэзэнэкъокъугъэхэр

24•Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу анахь инэу алъытэн фаемкӀэ зэнэкъокъухэу аублагъ.

25– Дунаим тет пачъыхьэхэр цӀыфхэм апшъэ дэсых, – ариӀуагъ Исус. – Тетыгъор зиӀэхэми шӀу зышӀэхэрэмкӀэ цӀыфхэр зэрагъаджэх. 26Шъо шъузэрэзэфыщытын фаер арэп. Ар мыхъоу, шъуазыфагу анахь иныр цӀыкӀум фэдэ орэхъу, тхьэматэри шъхьагърытым фэдэ орэхъу+. 27Хьауми хэта анахь иныр, Ӏанэм пэсыр ара, шъхьагърытыр ара? Ӏанэм пэсыр арыба? Ау шъхьагърытым фэдэу сэ сышъухэт+. 28Сэ къин сщэч зэхъуми, сигъусагъэхэр шъоры+. 29Сэ тетыгъо сиӀэнэу ся Тэ къызэрэситыгъэм фэдэу, шъори тетыгъо шъуиӀэнэу шъосэты+. 30Сэ си Тетыгъошхо къызыскӀэ, сиӀанэ шъупэсэу шъушхэщт, шъуешъощт, Израиль илӀэкъо пшӀыкӀутӀум хьыкум атешъушӀыхьанэу пачъыхьэ тӀысыпӀэхэм шъуатетӀысхьащт+.

«Сэ сызыщыщыр умышӀэу къэпӀощт» Исус Петрэ зэрэриӀуагъэр

(Маттэ 26:31-35; Марк 14:27-31; Иуан 13:36-38)

31•– Симон, Симон, къэдаӀу. Мэкъу-мэщышӀэм коцымрэ уарзэмрэ зэрэзэхидзыхэрэм фэдэу, шъуигъэунэфыным пае, шэйтаным Тхьэм фитыныгъэ къыӀихыгъ. 32Ау шӀошъхъуныгъэм игъогу утемыкӀынэу Тхьэм сыпфелъэӀугъ. О садэжь къызыбгъэзэжькӀэ, пшыхэм агухэр гъэпытэх+.

33– Зиусхьан, сэ сыуигъусэу хьапсым сыкӀощтми, лӀэныгъэм сыӀукӀэщтми, сыфэхьазыр, – къыриӀуагъ Симон Петрэ Исус+.

34– Петр, сэ осэӀо, – къыӀожьыгъ Исус, – непэ атакъэр Ӏоным ыпэкӀэ, сызыщыщыр умышӀэу гъогогъуищэ къэпӀощт.

Ахъщалъэр, Ӏалъмэкъыр, чатэр

35– Ахъщалъи Ӏалъмэкъи шъумыӀыгъхэу, цуакъэхэри шъущымыгъхэу шъуздэсэгъэкӀым[*], щыкӀагъэ горэ шъуиӀагъа? – ариӀуагъ Исус. – Хьау, щыкӀагъэ зи тиӀагъэп, – къаӀожьыгъ ахэмэ+.

36– Ау джы, ахъщалъи Ӏалъмэкъи зиӀэм зыдерэшт, – ариӀуагъ Исус. – Чатэ зимыӀэми ищыгъын кӀыӀутелъ ерэщи, чатэ къерэщэф. 37Сэ шъосэӀо, къысэхъулӀэхэзэ, къэшъыпкъэжьынхэ фае Тхьэм мы игущыӀэ тхыгъэхэр[*]: «Хабзэм текӀыгъэхэм ащыщэу ежь алъытагъ». Сыда пӀомэ, сэ къысэхьылӀагъэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр къэхъу пэтхэшъ ары.

38– Зиусхьан, мары, чатитӀу тиӀ, – къаӀуагъ ахэмэ. – Ар икъущт, – ариӀожьыгъ Исус.

Елеон Ӏуашъхьэм Исус Тхьэм зэрэщелъэӀугъэр

(Маттэ 26:36-46; Марк 14:32-42)

39•Исус Ерусалим дэкӀи, ихабзэ тетэу, Елеон Ӏуашъхьэм дэкӀоягъ. Игъогу рыкӀохэри игъусагъэх. 40ЗыдэкӀощт чӀыпӀэм зынэсым, ариӀуагъ: – ПсэкӀодшӀэным шъудимыхьыхынэу Тхьэм шъуелъэӀу+.

41ЕтӀанэ Исус зы мыжъо дзыгъо фэдизкӀэ ахэмэ ахэкӀыгъ. ЛъэгонджэмышъхьэкӀэ тӀыси, Тхьэм елъэӀугъ:

42– Сэ ся Т, уфаемэ, мы къин щэчыным ишъуалъэ сэ сӀых. Ау сызыфаер мыхъоу, о узыфаер орэхъу+.

43Джащыгъум мэлэӀич горэ уашъом къехи, кӀуачӀэ ригъэгъотынэу къыфэлъэгъуагъ+. 44Исус гумэкӀышхом хэтэу, нахь лъэшэу Тхьэм елъэӀугъ. ИпкӀэнтӀэпсхэри лъы ткӀопсхэм афэдэу чӀыгум теткӀощтыгъэх.

45Тхьэм зелъэӀум, Исус къэтэджыжьи, игъогу рыкӀохэрэм адэжь зэкӀожьым, гумэкӀышхо зэряӀэм пае, хэчъыягъэхэу арихьылӀэжьыгъ.

46– Сыд пае шъучъыера? – ариӀуагъ Исус. – Шъукъэтэджи, псэкӀодшӀэным шъудимыхьыхынэу Тхьэм шъуелъэӀу.

Исус зэраубытыгъэр

(Маттэ 26:47-56; Марк 14:43-50; Иуан 18:3-12)

47•Исус джыри къэгущыӀэзэ, игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀум ащыщэу Иудэ апэ итэу цӀыф купышхо къэкӀуагъ. Иудэ Исус ебэунэу къыбгъодэхьагъ+.

48– Иуд, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо укъызэребэурэмкӀэ тетыгъо зиӀэхэм аубытыщтыр яогъэлъэгъоу ара? – риӀуагъ Исус.

49Исус игъусэхэм къэхъущтым гу зылъатэм, къаӀуагъ: – Зиусхьан, чатэмкӀэ тахэона+?

50Исус игъусэхэм ащыщэу зыр дин пэщэшхом иунэӀутым еуи, иджабгъу тхьакӀумэ гуиупкӀыгъ.

51– Икъун! Ыуж икӀ! – къыӀуагъ Исус. ЕтӀанэ унэӀутым ытхьакӀумэ нэси, ыгъэхъужьыгъ.

52Ащ нэужым Исус ежь зыубытынэу къэкӀогъэ дин пэщэшхохэми, Тхьэм иунэшхо икъэрэгъулэхэм япащэхэми, нахьыжъхэми ариӀуагъ: – ХъункӀакӀо горэ шъуубытыщтым фэдэу, чатэхэмрэ умэхэмрэ шъуӀыгъхэу шъукъэкӀуагъа? 53Мафэ къэси Тхьэм иунэшхо сыщышъухэтыгъ, ары шъхьакӀэ сышъуубытыгъэп. Ау джы шъо шъуигъу, мы сыхьатми шӀункӀыгъо бзаджэм тетыгъор ие хъугъэ+.

Петрэ Исус зыщыщыр ымышӀэу къызэриӀуагъэр

(Маттэ 26:57-58, 69-75; Марк 14:53-54, 66-72; Иуан 18:15-18, 25-27)

54•Аущтэу ахэмэ Исус аубыти, Ӏуащи, дин пэщэшхом иунэ ращагъ. Петрэ чыжьэкӀэ ауж итэу алъыкӀуагъ. 55Щагу гузэгум машӀор рашӀыхьи, къызетӀысэкӀхэм, Петри ахэтӀысхьагъ. 56УнэӀут пшъашъэ горэм Петрэ машӀом пэсэу ылъэгъуи, къызеплъыпэм, къыӀуагъ: – Мыри Исус игъусагъ.

57– Хьау, – къыӀуагъ Петрэ, – ар сшӀэрэп, пшъашъ.

58Зы тӀэкӀу тешӀагъэу нэмыкӀ горэми Петрэ къылъэгъуи, къыӀуагъ: – Ори ахэмэ уащыщ. – Хьау, синыбджэгъу, сэ ахэмэ сащыщэп, – къыӀожьыгъ Петрэ.

59Зы сыхьат фэдиз тешӀагъэу, етӀани зыгорэм теубытагъэу къыӀуагъ: – Щэч хэмылъэу мы лӀыри ащ игъусагъ, сыда пӀомэ, ар Галилей щыщ.

60– Хьау, синыбджэгъу, а зыфапӀорэр сшӀэрэп, – къыӀожьыгъ Петрэ. КъэгущыӀэзэ, ардэдэм атакъэр къэӀуагъ. 61Зиусхьаным зыкъызэригъэзэкӀи, Петрэ еплъыгъ. Джащыгъум Зиусхьаным къыриӀогъэгъэ гущыӀэхэр Петрэ ыгу къэкӀыжьыгъэх: – Непэ атакъэр Ӏоным ыпэкӀэ, сэ сызыщыщыр умышӀэу гъогогъуищэ къэпӀощт+.

62Ар ыгу къызэкӀыжьым, Петрэ щагум дэкӀи, лъэшэу гъыгъэ.

Къэрэгъулэхэр Исус зэрэкӀэнэкӀагъэхэр

(Маттэ 26:67-68; Марк 14:65)

63•Къэрэгъулэхэр Исус кӀэнакӀэщтыгъэх, еощтыгъэх.

64Исус ынэхэр кӀапхэхи, еупчӀыгъэх: – Упегъымбармэ, хэтми къыоуагъэм ыцӀэ къаӀо!

65Ехъонхэзэ, нэмыкӀ Ӏаджи раӀуагъ.

Исус Тхьэмэтэ Хэсэшхом ыпашъхьэ зэрэращагъэр

(Маттэ 26:59-66; Марк 14:55-64; Иуан 18:19-24)

66•Нэф къызэшъым, цӀыфмэ анахьыжъхэри, дин пэщэшхохэри, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри къызэӀукӀэхи, Тхьэмэтэ Хэсэшхом[*] ыпашъхьэ Исус ращагъ.

67– Христосыр орымэ, къытаӀу, – къыраӀуагъ. – Сэ къышъуасӀомэ, шъушӀошъ хъущтэп, – ариӀожьыгъ Исус.

68– Сэри сышъоупчӀымэ, пэгъокӀ къысэшъутыщтэп, сышъутӀупщыжьыщтэп. 69Ау джы щегъэжьагъэу ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо лъэкӀышхо зиӀэ Тхьэм иджабгъукӀэ госыщт+.

70– Ащыгъум о Тхьэм ури Къоу ара? – къаӀуагъ зэкӀэмэ. – Ары, шъо зэрэшъуӀорэм фэд[*], – ариӀожьыгъ Исус.

71– Сыда нэмыкӀ шыхьат зэрэтищыкӀэгъэжьыр? – къаӀуагъ ахэмэ. – Ежь ижэдэкӀэу зэхэтхыгъэба+?

ЯТӀОКӀЫРЭ ЩЫНЭРЭШЪХЬ

Исус Ӏэшъхьэтет Пилат ыпашъхьэ зэрэращагъэр

(Маттэ 27:1-2, 11-14; Марк 15:1-5; Иуан 18:28-38)

23^1•ЕтӀанэ хасэм хэт пстэури къэтэджыжьи, Исус Ӏэшъхьэтет Пилат дэжь ащагъ+. 2Исус агъэмысэу къаублагъ, моущтэу аӀоу: – Мы лӀым тэ тлъэпкъ къыгъэбырсырэу, Кайсарым хьакъулахь ахъщэр раримыгъэтэу, ежь Христос пачъыхьэу зыфиӀожьэу тыубытыгъэ+.

3– О джуртхэм уряпачъыхьа? – къеупчӀыгъ Пилат Исус – Ары, къызэрэпӀорэм фэд[*], – риӀожьыгъ Исус+.

4Джащыгъум Пилат дин пэщэшхохэмрэ цӀыф купышхохэмрэ ариӀуагъ: – Мы лӀыр зи зэрызгъэмысэн езгъотылӀэрэп+.

5– Галилей хэкум къыщегъэжьагъэу мыщ нэсыфэ, Иудей хэкум зэкӀэ тыдэ укӀоми, мы лӀым цӀыфхэм Ӏофхэу аригъашӀэхэрэмкӀэ къегъэбырсырых, – аӀуи, ыуж имыкӀыхэу къаӀуагъ ахэмэ.

Исус пщэу Ирод ыпашъхьэ зэрэращагъэр

6Пилат Галилей гущыӀэр зызэхехым, къэупчӀагъ: – Мы лӀыр Галилей щыща?

7Хэкоу Ирод зипщым Исус зэрэщыщыр Пилат къызешӀэм, Ирод дэжь Исус аригъэщагъ, сыда пӀомэ, а мафэхэм атефэу Ирод Ерусалим къэкӀогъагъэти ары+.

8Ирод Исус зелъэгъум, лъэшэу гушӀуагъэ, сыда пӀомэ, Исус игугъу зэхихыгъэти, бэ шӀагъэу зэригъэлъэгъу шӀоигъуагъ. Исус нэшэнэ гъэшӀэгъон горэ къыригъэлъэгъунэу гугъэщтыгъэ+. 9Ар Исус бэкӀэ къеупчӀыгъ, ау Исус зи риӀуагъэп. 10Дин пэщэшхохэу, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэу ащ дэжьым щытхэм Исус лъэшэу агъэмысэщтыгъ. 11Иродрэ идзэлӀхэмрэ агъэпыутэу Исус дэзекӀуагъэх, кӀэнакӀэщтыгъэх. ЕтӀани Ирод идзэлӀхэм Исус шъошэ фыжькӀэ пачъыхьэм фэдэу аригъэфапи, Пилат дэжь аригъэщэжьыгъ. 12А мафэм Иродрэ Пилатрэ ныбджэгъу зэфэхъугъэх. Ащ ыпэкӀэ зэпыищтыгъэх.

Исус укӀ зэрэтыралъхьагъэр

(Маттэ 27:15-26; Марк 15:6-15; Иуан 18:39–19:16)

13•Ӏэшъхьэтет Пилат дин пэщэшхохэри, адрэ тхьэматэхэу Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтхэри, цӀыфхэри къызэӀуигъакӀэхи, 14ариӀуагъ: – ЦӀыфхэр къыгъэбырсырхэу шъуӀуи, мы лӀыр къысфэшъущагъ. Джы шъуапашъхьэ сыщеупчӀыгъ, ау зэрыжъугъэмысэрэмкӀэ лажьэ иӀэу езгъотылӀагъэп. 15Пщы Ироди мысэу ылъытагъэп, сыда пӀомэ, къытфаригъэщэжьыгъ. ЗэрэшъулъэгъурэмкӀэ, укӀ зыкӀытефэрэ Ӏоф мы лӀым зи ышӀагъэп. 16Арышъ, къамыщкӀэ езгъэонхэшъ, стӀупщыжьыщт.

17ӀутӀыжъ мэфэкӀ мэфэшхом пае хьапсчӀэсхэм ащыщэу зы нэбгырэ Пилат цӀыфхэм шъхьафитэу къафитӀупщыжьын фэягъ. 18ЦӀыфхэр зэкӀэ къэзэрэгъэкуухэу аублагъ: – Мыр Ӏущ, Бар-Аббэ къытфэтӀупщыжь.

19А Бар-Аббэ къэлэдэсхэр къызэригъэбырсырыгъэхэм паий, цӀыф горэ зэриукӀыгъэм паий хьапсым чӀадзэгъагъ.

20Пщэу Пилат Исус шъхьафит ышӀыжьыныр шӀоигъуагъэти, цӀыфхэм джыри зэ зафигъази, адэгущыӀагъ.

21Ау ахэр куо зэпытыгъэх: – Къащым теӀулӀ! Къащым теӀулӀ!

22– Мы лӀым сыд бзэджагъа ышӀагъэр? УкӀ зыкӀытефэрэ Ӏоф зи ышӀагъэу езгъотылӀагъэп. Арышъ, къамыщкӀэ езгъэонхэшъ, стӀупщыжьыщт, – ящэнэрэу ариӀуагъ пщы Пилат ахэмэ.

23– Къащым теӀулӀ! – аӀозэ, мэкъэшхокӀэ цӀыфхэм зэпамыгъэоу аӀощтыгъ. Якуо макъэкӀэ зыфаери къадэхъугъ. 24Аущтэу цӀыфхэр зыфэягъэр Пилат къафишӀэнэу тыриубытагъ. 25ЦӀыфхэр къызэригъэбырсырыгъэхэмрэ цӀыф горэ зэриукӀыгъэмрэ апае, хьапсым чӀадзэгъэгъэ Бар-Аббэу цӀыфхэр зыкӀэлъэӀугъэр шъхьафит къафишӀыжьыгъ. Ау Исус зыфаер рашӀэн фитхэу ахэмэ аӀэкӀилъхьагъ.

Исус къащым зэрэтыраӀулӀагъэр

(Маттэ 27:32-44; Марк 15:21-32; Иуан 19:17-27)

26•Исус къащым тыраӀулӀэнэу преторием зыращым, къалэу Кириние[*] щыщ Симон губгъом къикӀыжьызэ ӀукӀагъэх. Ар къаубыти, къащыр ытамэ тыралъхьи, Исус ыуж итэу къащыр ыхьынэу рагъэзыгъ. 27ЦӀыф купышхо Исус лъыкӀощтыгъ. Абгъэгухэм яожьхэу, Исус зыгъэерэ бзылъфыгъэхэри ахэтыгъэх. 28Ахэмэ Исус зафигъази, ариӀуагъ: – Ерусалим ибзылъфыгъэхэр, сэщ пае шъумыгъ, шъо шъушъхьэ пае, шъуилъфыгъэхэм апаий шъугъ нахь; 29сыда пӀомэ, «Бзылъфыгъэхэу сабый зыхэмыкӀыгъэхэри, джыри мылъфагъэхэри, быдз езымыгъэшъуагъэхэри гъогу мафэ теуцуагъэх» зыщаӀощт мафэхэр къэсыщтых+. 30Ащыгъум къушъхьэхэм «Шъукъыттеф!»[*] Ӏуашъхьэхэми «Тыкъэшъуухъум!» араӀо хъущт+. 31Сыда пӀомэ, чъыгыр къэтӀэмыгъэ зыхъукӀэ, цӀыфхэм мыщ фэдэ Ӏофхэр зашӀэхэкӀэ, чъыгыр гъужьыгъэ хъумэ, ащ нахьи нахь бзэджагъэхэр ашӀэщтба?

32БзэджэшӀитӀу Исус игъусэу къащхэм атыраӀулӀэнэу дащыгъэх. 33«Шъхьэпкъ» зыфаӀорэ чӀыпӀэм зынэсхэм, ащ дэжьым Исус къащым щытыраӀулӀагъ. БзэджэшӀитӀур, зыр иджабгъукӀэ адрэр исэмэгубгъукӀэ, Исус игъусэхэу къащхэм атыраӀулӀагъэх.

34– Сэ ся Т, къафэгъэгъу! – къыӀуагъ Исус. – Мы цӀыфхэм ашӀэрэр къагурыӀорэп. ДзэлӀхэми пхъэдз радзэзэ, Исус ищыгъынхэр зэфагощыгъэх+. 35ЦӀыфхэу ащ дэжьым щытхэр хъурэм еплъыщтыгъэх. Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэт тхьэматэхэми Исус кӀэнакӀэхэу къаӀуагъ: – НэмыкӀ цӀыфхэр мыкӀодхэу къыгъэнэжьыгъэх. Тхьэм къыхихыгъэ Христос ежьырмэ, мыкӀодэу зыкъерэгъэнэжь+.

36ДзэлӀхэри Исус кӀэнакӀэхэу къыбгъодахьэхи, сэнэпс шӀоӀугъэ къыфащэизэ, 37къыраӀуагъ: – О джуртхэм уряпачъыхьэмэ, умыкӀодэу зыкъэгъэнэжь.

38«Джуртхэм я Пачъыхьэр мыры» ыӀоу алыджыбзэкӀи[*], латинабзэкӀи, джуртыбзэкӀи тетхагъэу Исус ышъхьагъкӀэ пхъэмбгъу къащым тыраӀулӀэгъагъ.

39БзэджашӀэхэу ащ дэжьым тыраӀулӀэгъитӀум язым, Исус къехъони, къыӀуагъ: – Орыба Христосыр? Ори тэри тымыкӀодэу тыкъэгъэнэжь!

40Ау адрэр ащ егыеу къыӀуагъ: – Тхьэм ущыщынэрэба? Хьыкумэу мы лӀым тырашӀыхьагъэр ори къыптырашӀыхьагъэба? 41ЗэфагъэкӀэ тэ тагъэпщынэжьы, сыда пӀомэ, бзэджагъэу тшӀагъэхэм яфэшъуашэ тагъэгъотыжьы. Ау мы лӀым мыхъун зи ышӀагъэп+.

42ЕтӀанэ къыӀуагъ: – Исус, уи Тетыгъошхо къызыскӀэ, угу сыкъэгъэкӀыжь.

43– Шъыпкъэр осэӀо, непэ джэнэтым ущысигъусэщт, – риӀожьыгъ Исус а лӀым.

Исус зэрэлӀагъэр

(Маттэ 27:45-56; Марк 15:33-41; Иуан 19:28-30)

44•Щэджагъо хъугъагъэ, а хэгъэгуми тыдэкӀи шӀункӀ къыщыхъугъ сыхьатыр щым нэс, 45сыда пӀомэ, тыгъэр ушӀункӀыгъэти ары. Тхьэм иунэшхо ипэӀухъо тӀо къызэготхъыгъ+.

46– Ся Т, спсэ о къыпӀэкӀэсэлъхьэ[*], – мэкъэшхокӀэ къыӀуагъ Исус. А гущыӀэхэр къызеӀохэ ужым, ыпсэ ытыгъ+.

47ДзэлӀхэм япащэ хъугъэр зелъэгъум, Тхьэм щытхъу фишӀи, къыӀуагъ: – Шъыпкъэ дэдэу, мы лӀыр шъыпкъагъэ зиӀэ лӀыгъ.

48А зэкӀэри зэрагъэлъэгъунэу къызэрэугъоигъэ цӀыф купышхо пстэуми хъугъэр залъэгъум, абгъэгухэм яожьхэзэ, яунэхэм якӀолӀэжьыгъэх+. 49Исус иныбджэгъу пстэури, бзылъфыгъэхэу ежь игъусэхэу Галилей къикӀыгъагъэхэри ахэмэ ахэтхэу, чыжьэкӀэ уцугъэхэу мы хъугъэ-шӀагъэхэм яплъыщтыгъэх+.

Исус ихьадэ къэунэм зэрэчӀалъхьажьыгъэр

(Маттэ 27:57-61; Марк 15:42-47; Иуан 19:38-42)

50•Юсыф зыцӀэу лӀы горэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом итхьэматэхэм ащыщыгъ. Ар шъыпкъагъэ зиӀэ лӀы дэгъугъ. 51Тхьэмэтэ Хэсэшхом итхьэматэхэм ашӀэнэу аухэсыгъагъэр адиштэгъагъэп. А Юсыф Иудей хэкум ит къуаджэу Ариматей щыщыгъ. Тхьэм и Тетыгъошхо къэсыным паплъэщтыгъ. 52Ар пщы Пилат дэжь кӀуи, Исус ихьадэ кӀэлъэӀугъ. 53ЕтӀанэ хьадэр къащым къыпихыжьи, чэфын рищэкӀи, Ӏошъхьэ цакӀэу акъутагъэм хашӀыкӀыгъэ къэунэу ыпэкӀэ цӀыф зи зычӀамылъхьажьыгъэм чӀилъхьажьыгъ. 54А мафэр бэрэскэшхо мэфагъ, шэмбэт мафэри къэблэгъагъ[*].

55Исус игъусэхэу Галилей къикӀыгъагъэ бзылъфыгъэхэр Юсыф игъусэхэу кӀохи, къэунэри Юсыф хьадэр къэунэм зэрэчӀилъхьажьырэри алъэгъугъ. 56ЕтӀанэ унэм къызагъэзэжьым, мэӀэшӀу зыпихырэ щыфэн дагъэхэмрэ осэшхо зиӀэ дагъэхэмрэ агъэхьазырыгъэх. Хабзэм тетэу етӀанэ шэмбэт мафэм загъэпсэфыгъ+.

ЯТӀОКӀЫРЭ ПЛӀЫНЭРЭШЪХЬ

Исус лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыгъэр

(Маттэ 28:1-10; Марк 16:1-8; Иуан 20:1-10)

24^1•Тхьэмафэм иапэрэ мафэм нэф къызэшъым, бзылъфыгъэхэм осэшхо зиӀэхэу, мэӀэшӀу зыпихырэ щыфэн дагъэхэу агъэхьазырыгъэхэр зыдахьхи, къэунэм кӀуагъэх, нэмыкӀ горэхэри ягъусэхэу. 2Зынэсхэм, мыжъошхор къэунэм ичӀэхьапӀэ ӀугъэукӀорэикӀыгъэу рихьылӀагъэх.

3Ау къэунэм зычӀахьэхэм, Зиусхьан Исус ихьадэ чӀагъотыжьыгъэп. 4Ар зыфахьын амышӀэу щытхэзэ, зэплъэхэм, щыгъын фыжьыбзэкӀэ фэпагъэхэу лӀитӀу амышӀахэу апашъхьэ къиуцуагъ+. 5Бзылъфыгъэхэр къэщтагъэхэу ашъхьэхэр чӀыгум зырагъэзыххэм, а лӀитӀумэ къараӀуагъ: – ЛӀагъэхэм адэжь псаум сыд пае шъущылъыхъура? 6Ар мыщ дэжьым щыӀэжьэп, лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъ. Ар Галилей хэкум щыӀэзэ, моущтэу къызэрэшъуиӀогъагъэр шъугу къэжъугъэкӀыжь: 7«ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо псэкӀод зышӀэрэ цӀыфхэм аӀэкӀэхьэныр къыпыщылъ, къащыми тыраӀулӀэнышъ, ящэнэрэ мафэм лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьын фай»+.

8Ар къызаӀом, Исус игущыӀэхэр агу къэкӀыжьыгъэх+.

9Бзылъфыгъэхэр къэунэм къычӀэкӀыжьхи, Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀузымрэ адрэ ягъусэгъэ пстэумрэ а зэкӀэри араӀотэжьыгъ. 10Апостолхэм ар языӀотагъэхэр мы бзылъфыгъэхэр арыгъэх: Магдалэ щыщ Мерэми, Иуани, Якъубэ янэ Мерэми, адрэ бзылъфыгъэхэу ахэмэ ягъусагъэхэри+. 11Бзылъфыгъэхэм къаӀуагъэхэм зи къарымыкӀэу апостолхэм къащыхъугъ, ашӀошъи хъугъэп+. 12Ау Петрэ тэджи, къэунэм чъагъэ. Зыриуфэхи, къэунэм зычӀэплъэм, чэфынхэм анэмыкӀ зи ылъэгъугъэп. Хъугъэр ыгъэшӀагъоу иунэ ыгъэзэжьыгъ.

Къуаджэу Эммаус кӀорэ гъогур

(Марк 16:12-13)

13•А мэфэ дэдэм Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэу нэбгыритӀу километрэ пшӀыкӀузкӀэ Ерусалим пэчыжьэу щыт Эммаус зыцӀэ къуаджэм кӀощтыгъэх. 14КӀохэзэ, хъугъэ-шӀэгъэ пстэуми арыгущыӀэщтыгъэх. 15ЗэдэгущыӀэхэу, зэупчӀыжьхэу кӀохэзэ, Исус абгъодахьи, ягъусэу кӀуагъэ. 16Ау ахэмэ анэхэм техъо яӀэм фэдагъ, зэрэ Исусыр ашӀэжьыгъэп+.

17– Гъогум шъутетэу сыда шъузэрыгущыӀэхэрэр, сыд паий шъунэшхъэйра? – ариӀуагъ Исус.

18– Мы мафэхэм Ерусалим къыщыхъугъэ Ӏофхэр ащ дэсхэм ащыщэу зымышӀэрэ закъор орыщтын, – ыӀуи, ахэмэ ащыщэу Клеопэ зыцӀэм Исус къыриӀожьыгъ+.

19– Сыд Ӏофха? – яупчӀыгъ Исус. – Назарет щыщ Исус къехъулӀагъэр ары, – къыраӀуагъ ахэмэ. – Ар Тхьэмрэ цӀыф пстэумрэ адэжькӀэ игущыӀэхэмкӀи Ӏофхэу ышӀагъэхэмкӀи лъэкӀышхо зиӀэ пегъымбарыгъ. 20Дин пэщэшхохэмрэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом итхьэматэхэмрэ Пилат укӀ тырырагъэлъхьаным пае, Пилат ар ӀэкӀагъахьи, къащым тырырагъэӀулӀагъ+. 21Израил лъэпкъым шъхьафитыныгъэ къезытыщтыр ежь арэу тэ тыщыгугъыщтыгъ. 22Ащ нэмыкӀэу, а зэпстэури зыхъугъэр непэ мэфищ мэхъу, тибзылъфыгъэхэм ащыщхэми къэбар гъэшӀэгъон къытфаӀотагъ. Ахэр пчэдыжьым жьэу къэунэм кӀуагъэх, 23ау Исус ихьадэ къагъотыжьыгъэп. Къызагъэзэжьым, мэлэӀичитӀу къафэлъагъуи, Исус псаоу ахэмэ къараӀуагъэу къаӀотэжьыгъ. 24Тэ тщыщ зыгорэхэр етӀанэ къэунэм кӀохи, бзылъфыгъэхэм зэраӀуагъэм тетэу пстэури къагъотыгъ, ау Исус ышъхьэкӀэ алъэгъугъэп.

25– Сыдэу къыжъугурыӀогъуай, пегъымбархэм аӀогъэ пстэури шъушӀошъ хъуныр сыдэу къин къышъуфэхъурэ! – ариӀуагъ Исус ахэмэ. 26– Христос ищытхъушхо иӀэ хъуным нэсыфэ, мы къинхэр ыщэчынхэ фэягъэба+?

27ЕтӀанэ Исус пегъымбар Мусэмрэ адрэ пегъымбар пстэухэмрэ къащегъэжьагъэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэ пстэуми ежь ехьылӀагъэу арытхэр зэхаригъэшӀыкӀыгъ+.

28Къуаджэу зыдакӀощтыгъэхэм игъунэгъу зэхъухэм, Исус къэмыуцоу блэкӀырэм фэдагъ. 29Ау ахэмэ къагъэуцуи, къыраӀуагъ: – Мафэр хэкӀотагъ, пчыхьи мэхъу пэт. Арышъ, тигъусэу къанэ. Ар къызаӀом, Исус адишти, адэжь къэнагъ.

30ЕтӀанэ Исус ахэмэ ягъусэу шхэнэу Ӏанэм зыпэтӀысхьэм, хьалыгъур къыштагъ, Тхьэм щытхъу фишӀи, зэгуичи, аритыгъ+. 31Джащыгъум анэхэр къэплъэжьхи, зэрэ Исусыр къашӀэжьыгъ. КъызашӀэжьым, Исус кӀодыжьи, анэхэмкӀэ алъэгъужьыгъэп.

32– Гъогум тызытетым, Исус къыддэгущыӀэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр къыдгуригъаӀо зэхъум, игущыӀэхэмкӀэ тызэригъэгушӀуагъэм пае, тыгухэр машӀом фэдэу къызэкӀигъанэщтыгъэба? – зэраӀожьыгъ ахэмэ.

33Ардэдэм ахэр къэтэджыжьхи, Ерусалим агъэзэжьыгъ. Апостол пшӀыкӀузымрэ адрэ ягъусэхэмрэ зэрэугъоигъэхэу къагъотыгъэх.

34– Зиусхьаныр шъыпкъэ дэдэу лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъ, Симони зыкъыригъэлъэгъугъ, – аӀуагъ апостолхэм+. 35Ежьхэми гъогум къыщяхъулӀагъэри, Исус хьалыгъур зызэгуечым, къызэрашӀэжьыгъэри къаӀотэжьыгъ.

Исус игъогу рыкӀохэрэм зыкъызэраригъэлъэгъугъэр

(Маттэ 28:16-20; Марк 16:14-18; Иуан 20:19-23; Апостол. 1:6-8)

36•Ахэмэ мы Ӏофхэр къаӀуатэзэ, ежь Исус азыфагу къиуцуи, къариӀуагъ: – Гупсэф шъуиӀэу шъопсэу.

37Ахэр къызэрэщтагъэхэм пае, агучӀэ изыгъэу, хьэдэджадэ алъэгъоу къашӀошӀыгъ+.

38– Сыд пае шъугумэкӀыра? – къариӀуагъ Исус. – Сыд пае шъугу щэч къихьэра? 39Сэ сӀэхэмрэ слъакъохэмрэ шъукъяплъ. Сэр дэдэр ары. ШъукъыстеӀаби, шъуеплъ, сыда пӀомэ, хьэдэджадэм шъори, лыри, къупшъхьэри иӀэхэп, ахэр сэ сиӀэу зэрэшъулъэгъурэм фэдэу+.

40Мы гущыӀэхэр къызеӀохэм, ыӀэхэмрэ ылъакъохэмрэ аригъэлъэгъугъ. 41ГушӀуагъом къыхэкӀэу ашӀошъ мыхъоу агъэшӀагъо зэхъум, къариӀуагъ: – Мыщ дэжьым шхын горэ щышъуиӀа+?

42Пцэжъые гъэжъэгъэ ныкъо ратыгъ. 43Ар къаӀихи, апашъхьэ щишхыгъ.

44– Сызышъухэтым къышъуасӀощтыгъэр мыры: пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзи, адрэ пегъымбархэм ятхылъхэми, Орэд ЛъапӀэхэм сэ къысэхьылӀагъэу арыт пстэури къысэхъулӀэхэзэ, къэшъыпкъэжьынхэ фаех, – къариӀуагъ Исус ахэмэ.

45ЕтӀанэ Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытхэр зэхаригъэшӀыкӀхэзэ,+
46къариӀуагъ: – Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт: Христос къин ыщэчын фаеу къыпыщылъ, етӀани лӀэнышъ, ящэнэрэ мафэм лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьын фае+. 47Сэ сцӀэкӀэ мы къэбарыр Ерусалим къыщегъэжьагъэу дунаим тет лъэпкъ пстэуми арагъэӀущт: шъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэгъожьи, Тхьэм ахэр къышъуфигъэгъущтых. 48Шъо а Ӏоф пстэуми шъуряшыхьат+. 49ШъукъэдаӀу, сэ ся Тэ шъукъызэригъэгугъагъэр[*] къышъуфезгъэхыщт. Ау уашъом къикӀэу кӀуачӀэ къышъуфехыфэ, къалэу Ерусалим шъукъыдан+.

Исус уашъом зэрэдэкӀоежьыгъэр

(Марк 16:19-20; Апостол. 1:9-11)

50•ЕтӀанэ Исус ахэр Ерусалим дищыхи, къуаджэу Бет-Ание игъунэгъоу ыщэхи, ыӀэхэр къыӀэти, Тхьэм ынэшӀу къащифэнэу афелъэӀугъ+. 51Тхьэм афелъэӀузэ ахэкӀи, Тхьэм ар уашъом дищэежьыгъ. 52Аущтэу зэхъум, ежь щытхъу фашӀэу, лъэгонджэмышъхьэкӀэ тӀысыгъэх. ЕтӀанэ гушӀогъошхом хэтхэу Ерусалим агъэзэжьыгъ+. 53Тхьэм щытхъу фашӀэу, Тхьэм иунэшхо чӀэт зэпытыщтыгъэх. Амин+.

* 1:3 Теофил – Лука мы тхылъыр зыфитхырэр ары, еплъ Апостол. 1:1. Теофил тхьэмэтэ горагъ, Христос ехьылӀэгъэ къэбарышӀуми щыгъозагъ. Ащ нэмыкӀэу Теофил икъэбар зи тиӀэп.

* 1:5 Иудей хэкур – Фалестин хэгъэгур зэкӀэ ары.

* 1:5 Ирод – Ирод Иныр ары. Исус къэхъуным ыпэкӀэ 37-4 илъэсхэм къакӀоцӀ Израиль хэгъэгум зэкӀэ ипачъыхьагъ.

* 1:17 Пегъымбар Иляс – еплъ Пегъымбар Малахие тхылъэу ытхыгъэм 4:5-6.

* 1:26 Галилей хэкур – Израиль хэгъэгум итемыр лъэныкъо ит. Архелай ышэу Ирод Антипэ зыцӀэр а хэкум ипщыгъ.

* 1:26 къалэу Назарет – Галилей псыхъураем икъыблэ цыпэм километрэ 26-кӀэ пэчыжьэу итыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀэ ит.

* 1:31 Исус – а цӀэм къикӀырэр «цӀыфхэр мыкӀодхэу Къэзгъэнэжьырэр» ары.

* 2:1 Аугуст – Кайсар Гай Октавиан цӀэу зэреджагъэхэм

* 2:2 Сирие хэкур – Рим къэралыгъошхом щыщ хэкугъ. Израиль хэгъэгур Сирие хэкум щыщыгъ.

* 2:4 икъалэу Бет-Лэхьэм – Ерусалим километрийкӀэ пэчыжьэу, икъыблэ лъэныкъомкӀэ ит.

* 2:11 Даутэ икъалэ – Бет-Лэхьэм ары.

* 2:22 пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ иунашъо тетэу – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 12:2-4.

* 2:23 Зиусхьаным ихабзэ итым тетэу – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 13:2.

* 2:24 Зиусхьаным иунашъо тетэу – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 12:8.

* 2:26 Христос – пачъыхьэ Даутэ илъэпкъ къытекӀыгъэу, пегъымбархэм къызэраӀуагъэм тетэу, израиль цӀыфхэм шъхьафитыныгъэрэ мамыр тетыгъомрэ аригъэгъотынхэу Тхьэм ахэр къызэригъэгугъэгъэ пщы лъапӀэр ары.

* 2:41 ӀутӀыжъ зыцӀэ мэфэшхор – ӀутӀыжъ зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхомрэ Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхохэмрэ зэдагъэлъапӀэхэзэ, Тхьэм Мысырым къызэрэригъэкӀыжьыгъагъэхэр джуртхэм агъэлъапӀэ. ӀутӀыжъ

* 3:1 Тиберые – Исус къызэхъу нэужым я 14-37 илъэсхэм къакӀоцӀ рим кайсарыгъ.

* 3:1 Понтый Пилат – Рим цӀыфхэм ащыщэу, Понтый Пилат, Исус къызэхъу нэужым я 26-36 илъэсхэм къакӀоцӀ, хэкухэу Иудей,

* 3:1 Ирод – Ирод Антипэ ары. Исус къэхъуным ыпэкӀэ я 4-рэ илъэсым кьыщегъэжьагъэу Исус къызэхъу нэужым я 39-рэ илъэсым нэсыфэ, ар Галилей хэкумрэ Перей хэкумрэ япщыгъ.

* 3:1 Филипп – Исус къэхъуным ыпэкӀэ 4-рэ илъэсым щегъэжьагъэу Исус къызэхъу нэужым я 34-рэ илъэсым нэсыфэ, Итурей хэкумрэ Трахонит хэкумрэ япщыгъ. Ахэр хэгъэгум итемыр тыгъэ къокӀыпӀэ лъэныкъом итыгъэх.

* 3:2 Аннэрэ Кайафэрэ – Исус къызэхъу нэужым я 6-15 илъэсхэм къакӀоцӀ Аннэ дин пэщэшхуагъ. Кайафэу Аннэ ыпхъум илӀ я 18-36 илъэсхэм къакӀоцӀ дин пэщэшхуагъ.

* 3:2 дин пэщэшхор – дин пащэхэми Тхьэмэтэ Хэсэшхоми ятхьэмэтагъ.

* 3:3 умэхъыныр – Исус уашъом зыдэкӀоежьыгъэм къыщегъэжьагъэу, цӀыфхэм зарагъэумэхъы – ахэр псым чӀагъаох е псы тӀэкӀу ашъхьэхэм атыраутхэ. Аущтэу ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ зэрэхъугъэр къагъэлъагъо. Ащ нэмыкӀэуи Исус лӀи, лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыгъэм пае япсэкӀодшӀагъэхэр къафэгъугъэхэу, мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ яӀэ зэрэхъугъэми шыхьат фэхъух.

* 3:4-6 пегъымбар Ешайа игущыӀэхэр итхылъ зэритым фэдэу – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 40:3-5.

* 3:7 блэщылъф – блэм къыхэкӀырэ лъфыгъэр ары.

* 3:19 ыш – пщы ирод ыш Филиппэу (еплъ Марк 6:17) Рим къэлэшхом щыпсэущтыгъэр ары.

* 3:22 Оры сэ шӀу слъэгъурэ с Къо кӀасэр. Сэ сыгу о къыоӀугъ – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 2:7; Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 22:2; Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 42:1

* 4:4 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 8:3.

* 4:8 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 6:13.

* 4:10-11 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 90:11-12.

* 4:12 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 6:16.

* 4:16 шэмбэт мафэр – джуртхэм ямэфэ лъапӀ ары. А мафэм хэти Ӏоф ышӀэн фитэп.

* 4:17-19 зэрытхэгъэ чӀыпӀэр къыгъотыгъ – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 61:1-2; 58:6.

* 4:25-26 пегъымбар Иляс – еплъ Пачъыхьэхэм якъэбархэр зэрыт апэрэ тхылъым (3-я Царств) 17:1.

* 4:27 пегъымбар Елисей – еплъ Пачъыхьэхэм якъэбархэр зэрыт ятӀонэрэ тхылъым (4-я Царств) 5:1-4.

* 4:31 Капернаум – Галилей псыхъураем итемыр тыгъэ къохьэпӀэ Ӏушъом Ӏут.

* 5:1 Геннисарет зыцӀэ псыхъураер – Галилей псыхъураер ары. Галилей хэкум ит псыхъурай. ИкӀыхьагъэ километрэ 21-рэ мэхъу, инахь шъомбгъуапӀэр километрэ 13 мэхъу.

* 5:13 тырилъхьи – шъоджэ уз Ӏае зиӀэм пӀэ теплъхьэнэу хъущтыгъэп.

* 6:2 пшӀэ мыхъущтыр – Мусэ и Тэурат хабзэ иунашъо тетэу, шэмбэт мафэм лэжьыгъэ пхы хъущтыгъэп. Еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 34:21.

* 6:4 цӀыфхэм Тхьэм ыпашъхьэ ралъхьэгъэ хьалыгъур – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 24:5-9.

* 6:15 Симонэу зихэгъэгу ыпсэ емыблэжьэу фэлажьэрэмкӀэ заджэхэрэр – ар Палестинэ хэгъэгум фэлэжьэрэ цӀыф куп горэм щыщыгъэнкӀи мэхъу. Рим къэралыгъошхом щыщхэу яхэгъэгу ашӀозыубытыгъэхэм къатырахыжьыным а купым хэтхэр ыуж итыгъэх.

* 6:17 къалэхэу Тиррэ Сидонрэ – ахэр хымэ къалэхэу Галилей хэкум итемыр лъэныкъомкӀэ хыӀушъом Ӏутыгъэхэр ары.

* 7:3 нахьыжъхэр – лъытэныгъэ зиӀэ джурт дин тхьэмэтэ купыгъ. Ахэмэ ащыщ заулэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтыгъ.

* 7:27 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытхэр – еплъ Пегъымбар Малахие тхылъэу ытхыгъэм 3:1.

* 7:36 пэтӀысхьагъ – А лъэхъаным цӀыфхэм яӀанэхэр лъхъэнчэ дэдэщтыгъэх. Лъакъохэр зычӀэбгъэуцон щыӀэщтыгъэпти, кӀылъэныкъом тегъэкӀагъэу, лъакъохэр кӀэдзыгъэхэу Ӏанэу къашӀыгъэм кӀэрысыщтыгъэх.

* 8:10 Аущтэу… – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 6:9-10.

* 9:8 пегъымбар Иляс – ащ чӀылъэм къыгъэзэжьынышъ, Христос игъогу фигъэпсынэу джуртхэр паплъэщтыгъэх. Еплъ Пегъымбар Малахие тхылъэу ытхыгъэм 4:5-6.

* 9:10 Бет-СайдэкӀэ заджэхэрэ къалэр – Галилей псыхъураем итемыр тыгъэ къокӀыпӀэ Ӏушъо Ӏутыгъ.

* 9:35 Мары сэ шӀу слъэгъурэ с Къо кӀасэр. Ащ ыӀорэм шъуедэӀу – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 2:7; Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 22:2; Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 18:15.

* 9:52 Самарие хэкур – Иудей хэкумрэ Галилей хэкумрэ азыфагу дэлъ хэкур арыгъэ. Джуртхэмрэ самарие цӀыфхэмрэ яхабзэхэри ядинхэри зэрэзэфэшъхьафхэм пае, зэпыищтыгъэх.

* 9:62 пхъэӀашэкӀыр – шыхэр е цухэр зыкӀэшӀагъэу чӀыгур зэражъорэр пхъэӀашэр ары. ПхъэӀэшэкӀ – пхъэӀашэм ыкӀэ

* 10:12 Содом – Хы ЛӀагъэм иӀушъо Ӏутыгъ. Къалэу Содом дэсхэм ябзэджагъэ пае, Тхьэм ар машӀокӀэ ыгъэкӀодыгъагъ. Еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 19:24-28.

* 10:15 О Капернаум,… упхырызыщт нахь – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 14:13, 15.

* 10:27 ЗэкӀэ о угурэ упсэрэкӀи… шӀу лъэгъу – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 6:5; ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 19:18.

* 10:30 Ерихон къалэр – Ерусалим итемыр тыгъэ къокӀыпӀэ лъэныкъомкӀэ, километрэ 24-кӀэ пэчыжьэу, Иордан псыхъом итыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀэ ит.

* 10:32 Лэуй лӀакъом – а лӀакъом щыщ пстэури дин пащэхэу, Тхьэм иунэшхо щылажьэщтыгъэх. Еплъ Пегъымбар Мусэ яплӀэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 3:1-13.

* 11:29-30 пегъэмбар Юныс – еплъ Пегъэмбар Юныс икъэбар зэрыт тхылъым (Иона) 3.

* 11:31 бзылъфыгъэ пачъыхьэр – еплъ Пачъыхьэхэм якъэбархэр зэрыт апэрэ тхылъым (3 Царств) 10:1-10.

* 12:27 пачъыхьэ Сэлмэн – Сулиман ары. Илъэхъан дэжь ар пачъыхьэ пстэуми анахьи нахь баигъ. Еплъ Пачъыхьэхэм якъэбархэр зэрыт апэрэ тхылъым (3-я Царств) 10:23.

* 16:26 тауташ – къушъхьэ тӀокӀэ куу.

* 17:16 Самарие хэкур – еплъ 9:52.

* 17:21 Тхьэм и Тетыгъошхо шъо къышъухэт – е шъо шъугухэм арылъ. Еплъ 6:20.

* 17:27 псы къиугъэшхор – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 7:6-23.

* 17:28-29 пегъымбар Лут – еплъ УблапӀэм 19:15-25.

* 17:32 Лут ишъуз къехъулӀагъэр – еплъ УблапӀэм 19:26.

* 18:12 сэнэкӀы – агухэмкӀэ фаехэу, фарисейхэм тхьэмафэ

* 18:20 Тхьэм иунашъохэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 20:12-16.

* 18:32 хымэ лъэпкъхэр – рим цӀыфхэу тетыгъо зиӀэхэр ары.

* 18:35 къалэу Ерихон – Ерусалим итемыр тыгъэ къокӀыпӀэ лъэныкъомкӀэ, километрэ 24-кӀэ пэчыжьэу, Иордан псыхъом итыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀэ ит.

* 18:38 Даутэ ы Къо – цӀыфхэр мыкӀодхэу Къэзгъэнэжьырэр пачъыхьэ Даут илӀакъо зэрэщыщым пае джуртхэр ащ «Даутэ ы КъокӀэ» еджэх.

* 19:13 минэ – дышъэ ахъщэу лэжьакӀом мэзищ лэжьапкӀэу ратыщтыгъэр ары.

* 19:38 яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 117:25-26.

* 19:45 щэн-щэфакӀохэр – ахэмэ къурмэныпхъэ былымхэр Тхьэм иунэшхо ищагу щащэщтыгъэх.

* 19:46 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 56:7.

* 19:46 хъункӀэкӀо гъэбылъыпӀэ – еплъ Пегъымбар Иеремие тхылъэу ытхыгъэм 7:11.

* 20:17 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытхэр – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 117:22.

* 20:22 Кайсар – а лъэхъаным, Исус къызэхъу нэужым я 14-37 илъэсхэм къакӀоцӀ, Тиберые зыцӀэр рим Кайсарыгъ.

* 20:24 динар – ар лэжьакӀом имэфапкӀэщтыгъ.

* 20:27 саддукейхэр – дин пащэхэм ащыщхэу, диныр зылэжьхэу лӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр зышӀошъ мыхъухэрэ тхьэмэтэ купыгъ. Ахэмэ тхылъ лъапӀэхэу алъытагъэхэр Тэурат хабзэм ит тхылъитфыр ары ныӀэп.

* 20:28 Пегъымбар Мусэ моущтэу къытфитхыгъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 25:5-6.

* 20:37 пэнэ куандэм икъэбар – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 3:2-6.

* 20:41 Христос – еплъ 2:26.

* 20:42-43 Орэд ЛъапӀэхэм арытба – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 109:1.

* 22:1 Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхохэу ӀутӀыжъкӀэ заджэхэрэр – еплъ 2:41.

* 22:20 А зэзэгъыныгъакӀэр къэзгъэшъыпкъэжьырэр лъэу шъо сишӀуагъэ шъокӀынэу къыскӀэкӀыщтыр ары – пэсэрэ зэзэгъыныгъэу Тхьэм ежьыррэ илъэпкъырэ азыфагу дилъхьагъэр къэзгъэшъыпкъэжьыгъагъэр къурмэныпхъэм ылъ арыгъэ. А лъыр цӀыфхэм атыраутхэгъагъ. Еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 24:7-8. Ащ фэдэу зэзэгъыныгъакӀэу Тхьэм ежьыррэ ицӀыфхэмрэ азыфагу дилъхьагъэр зыгъэшъыпкъэжьыгъэр Исус ылъэу къащым щыкӀэкӀыгъэр ары. А зэзэгъыныгъэм зэритым фэдэу, цӀыф горэм ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ иӀэ хъумэ, мыкӀодэу Тхьэм ар къыгъэнэжьыщт.

* 22:35 шъуздэсэгъэкӀым – еплъ 10:4.

* 22:37 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 53:12.

* 22:66 Тхьэмэтэ Хэсэшхор – дин Ӏофхэм яхьылӀагъэу хьыкум зышӀэу, анахь тетыгъо зиӀэ хасэу джуртхэм яӀагъэр ары. Тхьэматэ нэбгырэ 70-рэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтыгъ. А хэсэшхом итхьэмэтагъэр дин пэщэшхор арыгъэ. Тхьэмэтэ Хэсэшхом загъорэ «СинедрионкӀэ» еджэх.

* 22:70 – Ары, шъо зэрэшъуӀорэм фэд, – е – Шъо шъушъхьэкӀэ къэшъоӀо, сызыфэдэр.

* 23:3 – Ары, къызэрэпӀорэм фэд, – е – О пшъхьэкӀэ къэоӀо.

* 23:26 къалэу Кириние – Либие хэгъэгоу Африкэм итемыр лъэныкъом итым икъэлэшхуагъ.

* 23:30 къушъхьэхэм, «Шъукъыттеф!» – еплъ Пегъымбар Хьошеа тхылъэу ытхыгъэм 10:8

* 23:38 алыджыбзэр – грекыбзэр ары.

* 23:46 спсэ къыпӀэкӀэсэлъхьэ – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 30:6.

* 23:54 къэблэгъагъ – тыгъэр зыкъохьажьыкӀэ, къыкӀэлъыкӀорэ шэмбэт мафэр къихьагъэу алъытэщтыгъ.

* 24:49 Сэ ся Тэ шъукъызэригъэгугъагъэр – Тхьэм ы Псэ ЛъапӀ ары. Еплъ Апостол. 1:4-5.

+ 1:3 Апостол. 1:1
+ 1:5 Маттэ 2:1, МысырикӀыжь 28:1
+ 1:6 Фил. 3:6
+ 1:7 1СА 1:2
+ 1:9 МысырикӀыжь 30:7-8
+ 1:10 Орэд ЛъапӀэхэр 140:2
+ 1:11 МысырикӀыжь 30:1-10
+ 1:13 Апостол. 10:4
+ 1:15 Лука 7:28, Лука 7:33, Гал. 1:15
+ 1:17 Маттэ 11:14, Маттэ 17:12-13, Марк 1:2
+ 1:18 УблапӀэ 15:8,
+ 1:19 Дан 8:16, Дан 9:21
+ 1:25 УблапӀэ 30:23

+ 1:26 Дан 8:16, Дан 9:21, Маттэ 2:23, Иуан 1:45, Маттэ 1:16

+ 1:31 Маттэ 1:20

+ 1:32 2СА 7:13, Орэд ЛъапӀэхэр 88:4, Марк 11:10

+ 1:33 Дан 7:14, Дан 7:27, 1 Кор. 15:24, Ӏоф. 11:15

+ 1:35 Маттэ 18:20, Орэд ЛъапӀэхэр 2:7, Маттэ 14:33

+ 1:37 УблапӀэ 18:14, Марк 10:27
+ 1:46 1СА 2:1-10
+ 1:47 Орэд ЛъапӀэхэр 34:9,
+ 1:48 1СА 1:11, Лука 11:27

+ 1:49 Орэд ЛъапӀэхэр 98:3, Орэд ЛъапӀэхэр 110:9

+ 1:50 Хэбзэ тхыжьыгъэр 5:10, Хэбзэ тхыжьыгъэр 7:9

+ 1:52 Орэд ЛъапӀэхэр 146:6,

+ 1:53 Орэд ЛъапӀэхэр 106:9

+ 1:54 УблапӀэ 17:19, Рим. 4:13, Гал. 3:16, Евр. 2:16

+ 1:59 УблапӀэ 17:12,

+ 1:68 Орэд ЛъапӀэхэр 110:9, Орэд ЛъапӀэхэр 129:8

+ 1:69 Апостол. 3:21, Рим. 1:2, Тит 1:1-2
+ 1:71 Орэд ЛъапӀэхэр 105:10
+ 1:72 Орэд ЛъапӀэхэр 104:8

+ 1:73 УблапӀэ 22:16-18, УблапӀэ 26:3, Евр. 6:13,

+ 1:76 Лука 7:26, Лука 20:6, Маттэ 3:3, Марк 1:2-3

+ 1:77 Лука 3:3
+ 1:78 Орэд ЛъапӀэхэр 83:12,
+ 1:79 Орэд ЛъапӀэхэр 106:10, Маттэ 4:16
+ 1:80 Лука 3:2
• 2:1 Маттэ 1:18-25
+ 2:1 Апостол. 5:37
+ 2:4 Лука 1:26-27, 1СА 17:58
+ 2:9 Апостол. 12:7
+ 2:11 Маттэ 1:21,
+ 2:12 1СА 2:34, 2ПА 19:29
+ 2:13 Ӏоф. 5:11
+ 2:14 Орэд ЛъапӀэхэр 148:1, Лука 19:38
+ 2:19 Дан 7:28, Лука 2:51
+ 2:21 УблапӀэ 17:12-13,
+ 2:23 МысырикӀыжь 13:2
+ 2:30 Иуан 8:12
+ 2:35 Иуан 19:25
+ 2:37 Апостол. 13:2, Апостол. 14:23
+ 2:39 Маттэ 2:23, Лука 1:26-27
+ 2:41 Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:1
+ 2:50 Лука 9:45, Лука 18:34
+ 2:51 Дан 7:28, Лука 2:19
+ 2:52 1СА 2:26
• 3:1 Маттэ 3:1-12, Марк 1:1-8, Иуан 1:19-28
+ 3:1 Лука 13:1, Лука 23:1, Лука 9:7

+ 3:2 Маттэ 26:3, Иуан 11:49, Лука 1:63, Лука 1:80, Иуан 1:6-7

+ 3:7 Маттэ 12:34, Маттэ 23:33
+ 3:8 Лука 16:24, Иуан 8:33
+ 3:9 Лука 13:9, Маттэ 7:19
+ 3:10 Апостол. 2:37, Апостол. 16:30
+ 3:11 Маттэ 25:35, Якъуб 2:15-16
+ 3:14 Лука 19:8
+ 3:15 Иуан 1:19-20
+ 3:17 Маттэ 13:30

+ 3:20 Маттэ 11:2, Маттэ 14:1-12, Марк 6:17-18, Иуан 3:24

• 3:21 Маттэ 3:13-17, Марк 1:9-11

+ 3:21 Апостол. 7:56

+ 3:22 Иуан 1:32-33, Марк 9:7, Иуан 12:28, Лука 9:35, 2 Пет. 1:17

• 3:23 Маттэ 1:1-17
+ 3:31 2СА 5:14
+ 3:32 1СА 17:12, Рут 4:18-22
+ 3:33 УблапӀэ 38,
+ 3:38 УблапӀэ 5
• 4:1 Маттэ 4:1-11, Марк 1:12-13

+ 4:2 1 Фесс. 3:5, Хэбзэ тхыжьыгъэр 9:9, 1ПА 19:8, Маттэ 21:18

+ 4:4 Хэбзэ тхыжьыгъэр 8:3
+ 4:6 1 Иуан 5:19, Ӏоф. 13:2
+ 4:8 Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:13
+ 4:10 Орэд ЛъапӀэхэр 90:11-12
+ 4:12 Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:16
• 4:14 Маттэ 13:53-58, Марк 6:1-6
+ 4:15 Марк 1:21
+ 4:16 Маттэ 2:23, Лука 2:39
+ 4:23 Маттэ 11:23, Марк 2:1-12, Иуан 4:46-53
+ 4:24 Иуан 4:44
+ 4:25 1ПА 17:1, 1ПА 18:2, Якъуб 5:17
+ 4:26 1ПА 17:9
+ 4:27 2ПА 5:1-14
+ 4:30 Иуан 8:59, Иуан 10:39
• 4:31 Марк 1:21-28
+ 4:31 Маттэ 4:13
+ 4:32 Маттэ 7:28-29

+ 4:34 Маттэ 8:29, Марк 1:23-24, Лука 8:28, Апостол. 19:15

+ 4:35 Лука 9:42, Апостол. 8:7
• 4:38 Маттэ 8:14-17, Марк 1:29-34
+ 4:38 1 Кор. 9:5

+ 4:41 Орэд ЛъапӀэхэр 2:7, Маттэ 12:16, Марк 3:12

• 4:42 Марк 1:35-39
+ 4:42 Лука 5:16
• 5:1 Маттэ 4:18-22, Марк 1:16-20
+ 5:1 Маттэ 14:34, Марк 6:53
+ 5:4 Иуан 21:6
+ 5:10 Маттэ 13:47
• 5:12 Маттэ 8:1-4, Марк 1:40-45
+ 5:12 2ПА 5:1, Марк 9:22

+ 5:14 Маттэ 9:30, Маттэ 17:9, Марк 1:34, Лука 17:14

+ 5:16 Маттэ 14:23, Лука 4:42
• 5:17 Маттэ 9:1-8, Марк 2:1-12
+ 5:17 Лука 6:19, Лука 8:46
+ 5:20 Маттэ 8:10, Марк 10:52, Лука 7:48
+ 5:21 Маттэ 26:65, Орэд ЛъапӀэхэр 31:5,
• 5:27 Маттэ 9:9-17, Марк 2:13-22
+ 5:29 Лука 19:6
+ 5:30 Лука 15:2
+ 5:32 Лука 15:7, 1 Тим. 1:15
• 5:33 Маттэ 9:14-17, Марк 2:18-22

+ 5:33 Маттэ 11:2, Лука 11:1, Иуан 1:35, Лука 18:12

+ 5:34 Маттэ 25:1-13, Иуан 3:29, Ӏоф. 19:7, Ӏоф. 21:2

+ 5:35 Марк 14:7, Лука 17:22
• 6:1 Маттэ 12:1-14, Марк 2:23
+ 6:1 Хэбзэ тхыжьыгъэр 23:25
+ 6:2 МысырикӀыжь 20:8-10,
+ 6:3 1СА 21:7
+ 6:4 МысырикӀыжь 25:30,
+ 6:6 Марк 1:21
+ 6:7 Лука 14:1, Лука 20:20
+ 6:9 Лука 14:3
+ 6:10 1ПА 13:6
• 6:12 Маттэ 10:1-4, Марк 3:13-19
+ 6:14 Маттэ 16:18, Иуан 1:42
+ 6:15 Маттэ 9:9
+ 6:16 Лука 22:47
• 6:17 Маттэ 4:23
+ 6:19 Лука 5:17, Лука 8:46

+ 6:21 Орэд ЛъапӀэхэр 41:2, Иуан 7:37, ДжакӀо 7:3, 2 Кор. 7:10

+ 6:22 1 Пет. 4:14
+ 6:23 Апостол. 5:41, Якъуб 1:2, 2 Кор. 12:10
+ 6:24 Маттэ 6:2, Якъуб 5:1
+ 6:25 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 14:13,
• 6:27 Маттэ 5:38-48
+ 6:28 Лука 23:34, Апостол. 7:60, 1 Пет. 3:9
+ 6:29 1 Пет. 2:23, 1 Кор. 6:7

+ 6:30 Хэбзэ тхыжьыгъэр 15:7-8, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 21:26

+ 6:31 Маттэ 7:12
+ 6:35 Орэд ЛъапӀэхэр 36:26
+ 6:36 Маттэ 5:7
• 6:37 Маттэ 7:1-5

+ 6:37 Рим. 14:10, 1 Кор. 4:5, Рим. 2:1, Рим. 14:10, Якъуб 2:13

+ 6:38 2 Кор. 9:6, Марк 4:24, Рим. 2:1
+ 6:39 Маттэ 15:14
+ 6:40 Маттэ 10:24, Иуан 13:16
• 6:43 Маттэ 7:17-20, Маттэ 12:33-35

+ 6:45 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 12:5, Маттэ 15:18, Якъуб 3:6

• 6:46 Маттэ 7:24-27

+ 6:46 Маттэ 7:22, Маттэ 25:11, Иуан 13:13

+ 6:48 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 10:25, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 12:3

• 7:1 Маттэ 8:5-13
+ 7:4 Апостол. 10:2
+ 7:7 Орэд ЛъапӀэхэр 106:20
+ 7:13 Маттэ 20:34
+ 7:14 Лука 8:54
+ 7:15 1ПА 17:23, 2ПА 4:36
+ 7:16 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:15, Маттэ 21:11
• 7:18 Маттэ 11:2-19
+ 7:19 Иуан 4:25, Иуан 6:14, Иуан 11:27
+ 7:23 Иуан 6:61, Иуан 16:1
+ 7:24 Лука 3:2
+ 7:26 Маттэ 14:5, Маттэ 21:26
+ 7:27 МысырикӀыжь 23:20, Марк 1:2
+ 7:28 Лука 1:15
+ 7:29 Лука 3:12
+ 7:33 Маттэ 3:4, Лука 1:15
+ 7:34 Иуан 2:1, Иуан 12:2, Лука 5:30

• 7:36 Маттэ 26:6-13, Марк 14:3-9, Иуан 12:1-8

+ 7:39 Лука 15:2

+ 7:41 Маттэ 18:28

+ 7:42 Маттэ 6:14, Марк 11:25-26, Ефес 4:32, Кол. 3:13

+ 7:46 Орэд ЛъапӀэхэр 22:5

+ 7:48 Лука 5:20

+ 7:50 Лука 8:48, Лука 17:19, Лука 18:42, Ефес 2:8

+ 8:1 Лука 4:43

+ 8:2 Лука 23:49, Маттэ 27:56, Марк 16:9, Лука 24:10, Иуан 19:25

+ 8:3 Лука 24:10
• 8:4 Маттэ 13:1-9, Марк 4:1-9
+ 8:8 Маттэ 11:15, Ӏоф. 2:7
• 8:9 Маттэ 13:10-23, Марк 4:10-25
+ 8:10 Маттэ 19:11,
+ 8:11 Апостол. 8:4
+ 8:13 Гал. 1:6, Евр. 6:4
+ 8:14 Маттэ 6:25, Марк 10:23, 1 Тим. 6:10
+ 8:15 Иуан 15:5
+ 8:16 Маттэ 5:15, Лука 11:33
+ 8:17 Маттэ 10:26, Лука 12:2
+ 8:18 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 9:9
• 8:19 Маттэ 12:46-50, Марк 3:31-35

+ 8:19 Марк 6:3, Иуан 2:12, Иуан 7:3, Апостол. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 8:21 Иуан 15:14, Евр. 2:11
• 8:22 Маттэ 8:23-27, Марк 4:35-41
+ 8:22 Маттэ 8:18, Марк 4:35

+ 8:24 Орэд ЛъапӀэхэр 64:8, Орэд ЛъапӀэхэр 88:10, Орэд ЛъапӀэхэр 103:7

• 8:26 Маттэ 8:28-34, Марк 5:1-20
+ 8:28 Лука 4:34
+ 8:35 Лука 10:39
+ 8:37 Лука 5:8, Апостол. 16:39
+ 8:39 Орэд ЛъапӀэхэр 65:16
• 8:40 Маттэ 9:18-26, Марк 5:21-43

+ 8:41 Лука 13:14, Апостол. 13:15, Апостол. 18:8

+ 8:44 Марк 3:10
+ 8:46 Лука 5:17, Лука 6:19
+ 8:48 Лука 7:50, Ефес 2:8
+ 8:51 Марк 14:33, Лука 9:28
+ 8:52 Иуан 11:11

+ 8:54 Марк 1:31, Марк 9:27, Апостол. 3:7, Апостол. 9:41, Лука 7:14

+ 8:56 Марк 1:44, Марк 9:9
• 9:1 Маттэ 10:5-15, Марк 6:7-13
+ 9:1 Лука 6:12-16
+ 9:5 Апостол. 13:51
+ 9:6 Марк 1:15
• 9:7 Маттэ 14:1-12, Марк 6:14-29
+ 9:7 Лука 3:1, Лука 9:19
+ 9:8 1ПА 17:1,
+ 9:9 Лука 3:19-20, Лука 23:8

• 9:10 Маттэ 14:13-21, Марк 6:30-44, Иуан 6:1-14

+ 9:10 Лука 9:2
+ 9:13 2ПА 4:42-44
• 9:18 Маттэ 16:13-19, Марк 8:27-29
+ 9:19 Лука 9:7, 1ПА 17:1,
+ 9:20 Лука 22:67, Иуан 11:27
• 9:21 Маттэ 16:20-28, Марк 8:30

+ 9:22 Лука 17:25, Лука 18:33, Лука 24:7, Иуан 2:19

+ 9:23 Маттэ 10:38-39, Лука 14:27

+ 9:25 Лука 12:20

+ 9:26 Рим. 1:16, 2 Тим. 1:8, Хэбзэ тхыжьыгъэр 33:2, Дан 7:13,

+ 9:27 Лука 21:32, Иуан 21:22
• 9:28 Маттэ 17:1-8, Марк 9:2-8
+ 9:28 Марк 14:33, Лука 8:51
+ 9:29 Дан 7:9

+ 9:35 Лука 23:35, Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:15, 2 Пет. 1:17

• 9:37 Маттэ 17:14-18, Марк 9:14-27
+ 9:42 Лука 4:35
• 9:43 Маттэ 17:22-23, Марк 9:30-32
+ 9:44 Лука 9:22, Лука 18:32-33
+ 9:45 Лука 2:50, Лука 18:34
• 9:46 Маттэ 18:1-5, Марк 9:33-40
+ 9:48 Маттэ 10:40, Лука 10:16, Иуан 13:20

+ 9:49 Маттэ 7:22, Маттэ 12:27, Апостол. 19:13,

+ 9:50 Лука 11:23
+ 9:51 Лука 24:51, Апостол. 1:9
+ 9:52 Маттэ 10:5
+ 9:54 2ПА 1:10, Ӏоф. 13:13
• 9:57 Маттэ 8:19-22
+ 9:61 1ПА 19:20
• 10:1 Маттэ 10:7-16
+ 10:2 Маттэ 9:37-38, Иуан 4:35
+ 10:3 Маттэ 10:16
+ 10:4 2ПА 4:29
+ 10:7 Гал. 6:6, 1 Тим. 5:18
+ 10:8 1 Кор. 10:27
+ 10:9 Марк 1:15
+ 10:11 Апостол. 13:51
+ 10:12 УблапӀэ 18:20, УблапӀэ 19:24,
• 10:13 Маттэ 11:20-24
+ 10:13 Марк 6:45, Марк 8:21, Марк 3:7

+ 10:16 Маттэ 10:40, Маттэ 25:45, Иуан 13:20, Гал. 4:14

+ 10:17 Марк 16:17, Апостол. 5:16, Апостол. 8:7, Апостол. 16:18, Апостол. 19:12

+ 10:18 Ӏоф. 9:1, Ӏоф. 12:8-9

+ 10:19 Орэд ЛъапӀэхэр 90:13, Марк 16:18, Апостол. 28:3-5

+ 10:20 МысырикӀыжь 32:32, Орэд ЛъапӀэхэр 68:29, Евр. 12:23, Ӏоф. 3:5

• 10:21 Маттэ 11:25-27, Маттэ 13:16-17

+ 10:22 Иуан 6:46, Иуан 7:29, Иуан 8:19, Иуан 10:15

+ 10:23 Маттэ 13:16-17
+ 10:24 Евр. 11:13, 1 Пет. 1:10-12
+ 10:25 Лука 18:18

+ 10:27 Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:5, Хэбзэ тхыжьыгъэр 11:13, Маттэ 22:37, Марк 12:30

+ 10:28 Рим. 10:5, Гал. 3:12
+ 10:33 2ПА 17:34, Иуан 4:9, Иуан 8:48
+ 10:38 Иуан 11:1, Иуан 12:2
+ 10:39 Лука 8:35
+ 10:41 Лука 12:25
+ 10:42 Орэд ЛъапӀэхэр 15:5
• 11:1 Маттэ 6:9-15, Маттэ 7:7-11
+ 11:1 Маттэ 11:2, Марк 2:18, Иуан 1:35
+ 11:3 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 30:8
+ 11:4 Маттэ 26:41

+ 11:10 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 8:17, Маттэ 18:19, Маттэ 21:22, Марк 11:24, Иуан 14:13-14, 1 Иуан 3:22, 1 Иуан 5:14

+ 11:13 УблапӀэ 6:5, Маттэ 12:34, Апостол. 2:38

• 11:14 Маттэ 12:22-30, Маттэ 12:43-45, Марк 3:20-27

+ 11:15 2ПА 1:2, Маттэ 9:34, Маттэ 10:25
+ 11:16 Марк 8:11, 1 Кор. 1:22
+ 11:19 Лука 9:49, Апостол. 19:13
+ 11:23 Лука 9:50
+ 11:26 2 Пет. 2:20
+ 11:27 Лука 1:48
+ 11:28 Иуан 13:17, Якъуб 1:22, Рим. 2:13

• 11:29 Маттэ 12:38-42, Маттэ 16:1-4, Марк 8:11-13

+ 11:31 1ПА 10:1-13, Маттэ 12:6
+ 11:32 Юныс 3:5
• 11:33 Маттэ 6:22-23
+ 11:33 Маттэ 5:15, Марк 4:21, Лука 8:16

• 11:37 Маттэ 23:1-36, Марк 12:38-40, Лука 20:45-47

+ 11:38 Марк 7:3-5
+ 11:42 Лука 18:12
+ 11:43 Лука 14:7, Лука 20:46
+ 11:44 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 26:23
+ 11:48 Апостол. 7:51-52
+ 11:49 Маттэ 21:35

+ 11:50 Ӏоф. 18:24, УблапӀэ 4:8, 1 Иуан 3:12, Евр. 11:4,

+ 11:54 Лука 20:20
+ 12:1 Маттэ 16:6, Марк 8:15, 1 Кор. 5:7-8
+ 12:2 Маттэ 10:26, Марк 4:22, Лука 8:17
• 12:4 Маттэ 10:17-20, Маттэ 10:28-33

+ 12:4 Орэд ЛъапӀэхэр 55:5, Орэд ЛъапӀэхэр 117:6, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 29:25,

+ 12:5 Евр. 10:31
+ 12:7 Маттэ 6:26, Маттэ 12:12
+ 12:8 Рим. 10:9, Ӏоф. 3:5
+ 12:9 Маттэ 25:12, 1 Иуан 2:23, 2 Тим. 2:12
+ 12:10 Маттэ 12:31-32, Марк 3:29
+ 12:12 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 16:1
• 12:13 Маттэ 6:19-21, Маттэ 6:25-34

+ 12:15 1 Тим. 6:6-10, МысырикӀыжь 20:17, Орэд ЛъапӀэхэр 61:11

+ 12:20 Орэд ЛъапӀэхэр 38:7, ДжакӀо 2:18, ДжакӀо 6:2

+ 12:21 1 Тим. 6:18
+ 12:22 Фил. 4:6, 1 Пет. 5:7
+ 12:24 Маттэ 10:31, Маттэ 12:12
+ 12:27 1ПА 10:4-7
+ 12:28 Маттэ 8:26, Маттэ 14:31, Маттэ 16:8
+ 12:31 Орэд ЛъапӀэхэр 36:4
+ 12:32 Иуан 10:16, Лука 22:29
+ 12:33 Маттэ 19:21, Лука 18:22
• 12:35 Маттэ 24:45-51
+ 12:36 Ӏоф. 3:20
+ 12:39 2 Пет. 3:10, 1 Фесс. 5:2
+ 12:43 Маттэ 25:21, Иуан 13:17
+ 12:45 Маттэ 25:5
• 12:49 Маттэ 10:34-36
+ 12:50 Марк 10:38
+ 12:51 Апостол. 14:4
• 12:54 Маттэ 5:25-26, Маттэ 16:2-3
+ 12:58 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 25:8
+ 13:1 Лука 3:1, Лука 23:1
+ 13:4 Иуан 9:7, Иуан 9:11
+ 13:6 Маттэ 21:19, Марк 11:13
+ 13:7 Маттэ 7:19, Лука 3:9
+ 13:10 Маттэ 4:23, Марк 6:2

+ 13:13 Орэд ЛъапӀэхэр 144:14, Орэд ЛъапӀэхэр 145:8

+ 13:14 Лука 8:41, Апостол. 13:15, Апостол. 18:8, МысырикӀыжь 20:9

+ 13:15 Лука 14:5
+ 13:17 1 Пет. 3:16
• 13:18 Маттэ 13:31-33, Марк 4:30-32
+ 13:19 Маттэ 17:20, Лука 17:6, Дан 4:9
+ 13:21 1 Кор. 5:6, Гал. 5:9
• 13:22 Маттэ 7:13-14, Маттэ 7:21-23
+ 13:25 Маттэ 25:11-12
+ 13:27 Орэд ЛъапӀэхэр 6:9
+ 13:28 Маттэ 8:12
+ 13:29 Маттэ 8:11, Ефес 3:6
+ 13:30 Маттэ 19:30, Маттэ 20:16, Марк 10:31
• 13:31 Маттэ 23:37-39
+ 13:31 Лука 3:1, Лука 9:7

+ 13:34 Апостол. 7:52, Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:11-12, Рут 2:12, Орэд ЛъапӀэхэр 146:2

+ 13:35 Орэд ЛъапӀэхэр 117:26, Лука 19:38
+ 14:1 Лука 6:7, Лука 20:20
+ 14:3 Маттэ 12:10, Марк 3:4
+ 14:5 Лука 13:15
+ 14:7 Лука 11:43
+ 14:8 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 25:6-7
+ 14:11 Маттэ 23:12, Лука 18:14
+ 14:14 1 Кор. 15:23, 1 Фесс. 4:16
• 14:15 Маттэ 22:1-10
+ 14:15 Ӏоф. 19:9
+ 14:20 Хэбзэ тхыжьыгъэр 24:5
• 14:25 Маттэ 10:37-38
+ 14:26 Иуан 12:25
+ 14:27 Маттэ 16:24, Лука 9:23
+ 14:34 Маттэ 5:13, Марк 9:50
+ 14:35 Маттэ 11:15, Лука 8:8, Ӏоф. 2:7
• 15:1 Маттэ 18:12-14
+ 15:2 Лука 5:30, Лука 19:7
+ 15:6 1 Пет. 2:25
+ 15:7 Лука 5:31-32
+ 15:12 Хэбзэ тхыжьыгъэр 21:17
+ 15:18 МысырикӀыжь 10:16

+ 15:24 Рим. 11:15, Ефес 2:1, Ефес 2:5, Кол. 2:13

+ 15:30 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 29:3
+ 16:8 Иуан 12:36, 1 Фесс. 5:5
+ 16:10 Маттэ 25:21, Лука 19:17
+ 16:11 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 24:4
+ 16:13 Маттэ 6:24
• 16:14 Маттэ 11:12-13
+ 16:14 1 Тим. 6:10

+ 16:15 1СА 16:7, 1ПА 8:39, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 21:2,

+ 16:16 Маттэ 3:2, Лука 4:43, Маттэ 11:12-13
+ 16:17 Маттэ 5:18
+ 16:18 Маттэ 5:32, Маттэ 19:19
+ 16:22 Маттэ 18:10, Апостол. 12:15
+ 16:23 Маттэ 11:23, Маттэ 8:11
+ 16:24 Лука 3:8
+ 16:29 Апостол. 26:22, Апостол. 28:23
+ 16:31 Маттэ 28:11-15, Иуан 12:10-11
• 17:1 Маттэ 18:6-7, Маттэ 18:21-22
+ 17:1 Лука 22:22
+ 17:2 Марк 9:42
+ 17:3 Маттэ 18:15
+ 17:4 Маттэ 6:14
+ 17:5 Марк 9:24
+ 17:6 Маттэ 17:20, Лука 13:19
+ 17:12 Лука 5:11,
+ 17:14 Маттэ 8:4, Марк 1:44, Лука 5:14
+ 17:16 Лука 5:12, 2ПА 17:34, Иуан 4:9
+ 17:19 Марк 10:52, Лука 7:50, Ефес 2:8
• 17:20 Маттэ 24:23-28, Маттэ 24:37-41
+ 17:20 Лука 19:11, Апостол. 1:6
+ 17:22 Лука 5:35, Иуан 8:56
+ 17:23 Марк 13:21, Лука 21:28
+ 17:25 Лука 9:22
+ 17:26 УблапӀэ 6:5
+ 17:27 УблапӀэ 6:14, УблапӀэ 7:21

+ 17:29 УблапӀэ 19:16, УблапӀэ 19:24, 2 Пет. 2:6-8

+ 17:31 Марк 13:15
+ 17:32 УблапӀэ 19:26
+ 17:33 Маттэ 10:39

+ 18:1 Лука 21:36, Рим. 12:12, Ефес 6:18, Кол. 4:2, 1 Фесс. 5:17

+ 18:7 Орэд ЛъапӀэхэр 21:3, Орэд ЛъапӀэхэр 87:2, Ӏоф. 6:10, Марк 13:20, Рим. 8:33, Кол. 3:12, Тит 1:1

+ 18:8 Евр. 10:37
+ 18:9 Лука 16:15
+ 18:10 Апостол. 3:1
+ 18:11 Маттэ 6:5
+ 18:12 Лука 5:33, Лука 11:42
+ 18:13 Орэд ЛъапӀэхэр 78:9, Дан 9:19
+ 18:14 Маттэ 23:12, Лука 14:11
• 18:15 Маттэ 19:13-15, Марк 10:13-16
+ 18:17 Маттэ 18:3
• 18:18 Маттэ 19:16-30, Марк 10:17-31
+ 18:18 Лука 10:25

+ 18:19 Орэд ЛъапӀэхэр 105:1, Орэд ЛъапӀэхэр 118:68

+ 18:20 МысырикӀыжь 20:12-16
+ 18:21 Фил. 3:6
+ 18:22 Лука 12:33
+ 18:24 Орэд ЛъапӀэхэр 48:7-8
+ 18:27 УблапӀэ 18:14, Марк 14:36
+ 18:28 Лука 5:11
+ 18:29 Лука 14:26
• 18:31 Маттэ 20:17-19, Марк 10:32-34
+ 18:33 Лука 9:22, Лука 24:7, Иуан 2:19
+ 18:34 Лука 2:50, Лука 9:45
• 18:35 Маттэ 20:29-34, Марк 10:46-52
+ 18:35 1ПА 16:34
+ 18:38 2СА 7:12-16, Маттэ 22:42, Лука 1:32
+ 18:42 Лука 7:50, Ефес 2:8
+ 19:1 1ПА 16:34
+ 19:7 Лука 5:30, Лука 15:2
+ 19:8 МысырикӀыжь 22:1, 2СА 12:6, Лука 3:14
+ 19:9 Лука 3:8, Иуан 8:33, Иуан 8:39
• 19:11 Маттэ 25:14-30
+ 19:11 Лука 17:20, Апостол. 1:6
+ 19:14 Иуан 15:8
+ 19:17 Лука 16:10
+ 19:22 1ПА 20:40
+ 19:26 Маттэ 13:12
+ 19:27 Маттэ 22:7, Лука 20:16

• 19:28 Маттэ 21:1-11, Марк 11:1-11, Иуан 12:12-19

+ 19:29 2СА 15:30, Апостол. 1:12

+ 19:36 2ПА 9:13

+ 19:38 Орэд ЛъапӀэхэр 117:25-26, Орэд ЛъапӀэхэр 148:1

+ 19:39 Маттэ 21:15-16
+ 19:41 Иуан 11:35
+ 19:42 Орэд ЛъапӀэхэр 80:14,
+ 19:44 Орэд ЛъапӀэхэр 136:9, Лука 21:6

• 19:45 Маттэ 21:12-17, Марк 11:15-19, Иуан 2:13-22

• 20:1 Маттэ 21:23-27, Марк 11:27-33
+ 20:2 Апостол. 4:7
+ 20:4 Лука 3:3
+ 20:5 Лука 7:30
+ 20:6 Лука 7:26, Лука 9:8
• 20:9 Маттэ 21:33-46, Марк 12:1-12
+ 20:9 Орэд ЛъапӀэхэр 79:9, Марк 13:34
+ 20:12 Лука 11:48-49
+ 20:13 Маттэ 3:17, Евр. 1:1
+ 20:14 Евр. 1:2
+ 20:15 Евр. 13:12
+ 20:16 Апостол. 13:46
+ 20:17 Орэд ЛъапӀэхэр 117:22
• 20:19 Маттэ 22:15-22, Марк 12:13-17
+ 20:20 Лука 6:7, Лука 14:1, Лука 11:54
+ 20:22 Маттэ 17:24-25
+ 20:23 Марк 7:6, Лука 12:1
+ 20:25 Рим. 13:7
• 20:27 Маттэ 22:23-33, Марк 12:18-27
+ 20:27 Апостол. 23:8
+ 20:28 Хэбзэ тхыжьыгъэр 25:5
+ 20:35 2 Фесс. 1:5
+ 20:37 МысырикӀыжь 3:2, МысырикӀыжь 3:6
+ 20:40 Маттэ 22:46
• 20:41 Маттэ 22:41-46, Марк 12:35-40
+ 20:41 2СА 7:12-16, Лука 1:32, Лука 18:38

+ 20:42 Орэд ЛъапӀэхэр 109:1, Апостол. 2:34-35

+ 20:46 Лука 11:43
• 21:1 Марк 12:41-44
+ 21:1 2ПА 12:9, Маттэ 27:6, Иуан 8:20
+ 21:4 2 Кор. 8:1-3, 2 Кор. 8:12
• 21:5 Маттэ 24:1-14, Марк 13:1-13
+ 21:6 Лука 19:44
+ 21:8 1 Иуан 3:7, Кол. 2:8, 2 Фесс. 2:3,
+ 21:10 Ӏоф. 6:4
+ 21:11 Апостол. 11:28, Ӏоф. 6:8, Ӏоф. 6:12

+ 21:12 Апостол. 4:3, Апостол. 17:6, Апостол. 18:12, Апостол. 24:1, Апостол. 25:6

+ 21:15 Апостол. 6:10
+ 21:18 1СА 14:45, 2СА 14:11, Апостол. 27:34
• 21:20 Маттэ 24:15-21, Марк 13:14-19
+ 21:23 Маттэ 27:25, 1 Фесс. 2:16
+ 21:24 Ӏоф. 11:2
• 21:25 Маттэ 24:29-31, Марк 13:24-27
+ 21:27 Дан 7:13
• 21:29 Маттэ 24:32-35, Марк 13:28-31
+ 21:32 Лука 9:27
+ 21:33 Орэд ЛъапӀэхэр 101:26-27, 2 Пет. 3:10

+ 21:36 Маттэ 25:13, 1 Фесс. 5:6, Лука 18:1, Рим. 12:12, Ефес 6:18, Кол. 4:2, 1 Фесс. 5:17

+ 21:37 Маттэ 21:23, Маттэ 26:55

• 22:1 Маттэ 26:1-5, Маттэ 26:14-16, Марк 14:1-2, Марк 14:10-11, Иуан 11:45-53

+ 22:1 МысырикӀыжь 12:1-30
+ 22:3 Иуан 13:2
+ 22:6 Апостол. 1:16

• 22:7 Маттэ 26:17-25, Марк 14:12-21, Иуан 13:21-30

+ 22:7 МысырикӀыжь 12:6, 1 Кор. 5:7

• 22:14 Маттэ 26:26-30, Марк 14:22-26, 1 Кор. 11:23-25

+ 22:16 Ӏоф. 19:9
+ 22:19 Иуан 6:51, 1 Кор. 10:16, 1 Кор. 11:24
+ 22:20 МысырикӀыжь 24:8,
+ 22:21 Орэд ЛъапӀэхэр 40:10, Иуан 13:18
+ 22:22 Апостол. 2:23

• 22:24 Маттэ 18:1-5, Марк 9:33-37, Лука 9:46-50

+ 22:26 Маттэ 20:26, Марк 10:43-44
+ 22:27 Маттэ 20:28, Иуан 13:4-5
+ 22:28 Евр. 2:18
+ 22:29 Лука 12:32
+ 22:30 Маттэ 19:28, Ӏоф. 3:21

• 22:31 Маттэ 26:31-35, Марк 14:27-31, Иуан 13:36-38

+ 22:32 Иуан 17:9
+ 22:33 Иуан 21:19, Апостол. 12:4
+ 22:35 Лука 9:3, Лука 10:4
• 22:39 Маттэ 26:36-46, Марк 14:32-42
+ 22:40 Маттэ 6:13

+ 22:42 Марк 10:38, Иуан 18:11, Евр. 5:7, Маттэ 6:10

+ 22:43 Маттэ 4:11, Марк 1:13

• 22:47 Маттэ 26:47-56, Марк 14:43-50, Иуан 18:3-11

+ 22:47 Апостол. 1:16
+ 22:49 Лука 22:38
+ 22:53 Лука 20:1, Ефес 6:12

• 22:54 Маттэ 26:57-58, Маттэ 26:69-75, Марк 14:53-54, Марк 14:66-72, Иуан 18:12-18, Иуан 18:25-27

+ 22:61 Лука 22:34

• 22:63 Маттэ 26:67-68, Марк 14:65

• 22:66 Маттэ 26:59-66, Марк 14:55-64, Иуан 18:19-24

+ 22:69 Орэд ЛъапӀэхэр 109:1, Марк 16:19, Апостол. 7:56, Евр. 1:3

+ 22:71 Маттэ 9:3, Иуан 10:36

• 23:1 Маттэ 27:1-2, Маттэ 27:11-14, Марк 15:1-5, Иуан 18:28-30

+ 23:1 Лука 3:1, Лука 13:1, Апостол. 3:13, Апостол. 4:27, 1 Тим. 6:13

+ 23:2 Апостол. 17:7, Лука 20:25
+ 23:3 Маттэ 2:2
+ 23:4 Иуан 18:38, Иуан 19:4, Евр. 4:15
+ 23:7 Лука 3:1, Лука 9:7
+ 23:8 Лука 9:9

• 23:13 Маттэ 27:15-26, Марк 15:6-15, Иуан 18:39

• 23:26 Маттэ 27:32-44, Марк 15:21-32, Иуан 19:17-27

+ 23:29 Марк 13:17, Лука 21:23
+ 23:30 Ӏоф. 6:16
+ 23:34 Апостол. 7:60, Орэд ЛъапӀэхэр 21:19
+ 23:35 Лука 9:35, Иуан 10:18
+ 23:41 Лука 23:4, Евр. 4:15

• 23:44 Маттэ 27:45-56, Марк 15:33-41, Иуан 19:28-30

+ 23:45 МысырикӀыжь 26:33,
+ 23:46 Орэд ЛъапӀэхэр 30:6, Апостол. 7:59
+ 23:48 Лука 18:13
+ 23:49 Лука 8:2

• 23:50 Маттэ 27:57-61, Марк 15:42-47, Иуан 19:38-42

+ 23:56 МысырикӀыжь 20:10, Хэбзэ тхыжьыгъэр 5:14

• 24:1 Маттэ 28:1-10, Марк 16:1-8, Иуан 20:1-10

+ 24:4 Иуан 20:12
+ 24:7 Лука 9:22, Лука 18:33, Иуан 2:19
+ 24:8 Иуан 2:22
+ 24:10 Марк 15:40, Лука 8:2-3
+ 24:11 Марк 16:11
• 24:13 Марк 16:12-13
+ 24:16 Иуан 20:14
+ 24:18 Иуан 19:25
+ 24:20 Апостол. 2:23
+ 24:26 1 Пет. 1:11

+ 24:27 УблапӀэ 3:15, УблапӀэ 12:3, УблапӀэ 22:8, Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:15, 2СА 7:12-14, Орэд ЛъапӀэхэр 15:10, Дан 7:13, Дан 9:24-27, Апостол. 8:35

+ 24:30 Лука 9:16

+ 24:34 1 Кор. 15:5

• 24:36 Маттэ 28:16-20, Марк 16:14-18, Иуан 20:19-23, Апостол. 1:6-8

+ 24:37 Маттэ 14:26, Марк 6:49
+ 24:39 1 Иуан 1:1
+ 24:41 Иуан 21:5
+ 24:45 Апостол. 16:14
+ 24:46 Лука 24:27
+ 24:48 Апостол. 1:8

+ 24:49 Иуан 14:26, Апостол. 1:8, Апостол. 1:4, Апостол. 2:4

• 24:50 Марк 16:19-20, Апостол. 1:9-11

+ 24:50 Маттэ 21:17, Лука 19:29, Иуан 11:18, Апостол. 1:9

+ 24:52 Маттэ 28:9

+ 24:53 Апостол. 2:46, Апостол. 3:1, Апостол. 5:21

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=ADG

Table of Contents

- КъэбарышӀур: КъэбарышӀур Лука къызэриӀотагъэр

- КъэбарышӀур Лука къызэриӀотагъэр

- АПЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОНЭРЭШЪХЬ
- ЯЩЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯТФЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯХЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯБЛЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯЕНЭРЭШЪХЬ
- ЯБГЪОНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУЗЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУТӀОНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУЩЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУТФЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУХЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУБЛЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀОЕНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУБГЪОНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ЗЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ТӀУНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ЩЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ПЛӀЫНЭРЭШЪХЬ